વ્હાઇટ હાઉસના ભૂતપૂર્વ ટેલિપ્રોમ્પ્ટર ઓપરેટર ગેબ્રિયલ પેરેઝને અમેરિકાના કોમોડિટી ફ્યુચર્સ ટ્રેડિંગ કમિશન (CFTC) દ્વારા ૧,૭૨,૦૦૦ ડોલર (આશરે ૧.૬૪ કરોડ રૂપિયા)નો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ભાષણોની ગોપનીય માહિતીનો ઉપયોગ કરીને ગેરકાયદેસર સટ્ટો લગાવવાનો આરોપ તેના પર હતો.
સીએફટીસીના જણાવ્યા અનુસાર, પેરેઝે ૨૦૨૫ની ડિસેમ્બરથી ૨૦૨૬ના ફેબ્રુઆરી સુધી ‘કાલશી’ નામના પ્રેડિક્શન પ્લેટફોર્મ પર ટ્રમ્પના સંબોધનમાં આવનારા શબ્દો, દેશો કે નારાઓ વિશે શરત લગાવી હતી. તે વ્હાઇટ હાઉસમાં કામ કરતો હોવાથી તેને ભાષણોની સામગ્રી અગાઉથી ખબર રહેતી હતી. આ રીતે તેણે અંદરની માહિતીનો ઉપયોગ કરીને ગેરકાયદે નફો કમાવ્યો હતો.
તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે, સટ્ટા દ્વારા પેરેઝને ૧,૦૭,૫૩૯ ડોલર (આશરે ૧.૦૨ કરોડ રૂપિયા)નો નફો થયો હતો. આ સિવાય તેના પર ૬૫,૦૦૦ ડોલર (આશરે ૬૨ લાખ રૂપિયા)નો વધારાનો દંડ પણ લગાવવામાં આવ્યો છે. એટલે કુલ દંડ ૧,૭૨,૦૦૦ ડોલરનો છે. આ ઉપરાંત, નિયમનકારે તેને ત્રણ વર્ષ માટે ટ્રેડિંગ અને સટ્ટાબાજીના કોઈપણ વ્યવહારમાં ભાગ લેવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.
‘કાલશી’ એ અમેરિકામાં નોંધાયેલું એક પ્રેડિક્શન માર્કેટ છે, જ્યાં રાજકીય, આર્થિક અને અન્ય ઘટનાઓના પરિણામો પર હોડ લગાવી શકાય છે. આવા બજારોમાં ‘મેન્શન માર્કેટ’ પણ હોય છે, જેમાં નેતાઓના ભાષણમાં ચોક્કસ શબ્દો, વાક્યો કે પ્રસંગો આવશે કે નહીં તેના પર શરત લગાવાય છે. ટ્રમ્પ જેવા નેતાઓના નિવેદનોની સીધી અસર ફોરેન એક્સચેન્જ, શેરબજાર અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર થાય છે. તેથી આવી ગોપનીય માહિતીનો ઉપયોગ કરીને સટ્ટો લગાવવો એ ગંભીર ગુનો ગણાય છે.
આ મામલો પહેલીવાર CFTC સમક્ષ લાવવામાં આવ્યો હતો જ્યારે કાલશી કંપનીએ પેરેઝના ખાતામાં અસામાન્ય પ્રવૃત્તિ જોઈને ફરિયાદ નોંધાવી હતી. તપાસ દરમિયાન ખબર પડી કે, પેરેઝે વ્હાઇટ હાઉસમાં પોતાની પહોંચનો ઉપયોગ કરીને અગાઉથી જાણકારી મેળવી હતી. ટેલિપ્રોમ્પ્ટર ઓપરેટરની ભૂમિકા એ છે કે, તે ભાષણ આપતી વખતે નેતાને સ્ક્રિપ્ટ વાંચી બતાવે તે માટે ટેકનિકલ વ્યવસ્થા કરે છે. આથી તેને ભાષણની સામગ્રી અગાઉથી જોવા મળતી હતી.
નિષ્ણાતોના મતે, આ કેસ નાણાકીય બજારોમાં અંદરની માહિતીના દુરુપયોગ અંગે એક મહત્વનો વળાંક છે. રાજકીય નેતાઓના ભાષણની જાણકારી મેળવીને સટ્ટો લગાવવો એ ‘ઇન્સાઇડર ટ્રેડિંગ’ જેવો છે, જે મોટા ભાગના દેશોમાં ગેરકાયદેસર છે. CFTCએ આ કેસમાં કડક કાર્યવાહી કરીને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે, આવી પ્રવૃત્તિઓ સામે કોઈ છૂટ આપવામાં આવશે નહીં.
આ ઘટના બતાવે છે કે, રાજકીય પ્રેડિક્શન માર્કેટમાં પણ પારદર્શિતા અને નિયમન જરૂરી છે. જે વ્યક્તિઓ પાસે ગોપનીય માહિતી હોય તેમણે બજારમાં હિસ્સો લેવો ન જોઈએ. આ કેસની સુનાવણીમાં CFTCએ પેરેઝની દલીલો નકારી કાઢી હતી અને તેને નફા સહિતની રકમ ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
સમગ્ર મામલાની તપાસ ચાલુ છે અને CFTCએ આવા અન્ય વ્યવહારો પર પણ નજર રાખવાનું શરૂ કર્યું છે. અમેરિકાના નાણાકીય નિયમનકારો ઇલેક્ટ્રોનિક માર્કેટમાં થતી ગેરરીતિઓને પકડવા માટે આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.