કેન્દ્ર સરકારની મહત્વાકાંક્ષી 'સૂર્ય ઘર યોજના' હેઠળ સોલાર પેનલ લગાવવા માટે સબસીડી આપવામાં આવે છે. તાજેતરમાં આ યોજનામાં મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. હવે સબસીડી આપવા માટે નવા માપદંડો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી લાભાર્થીઓને સ્પષ્ટતા મળશે અને યોજનાનો લાભ વધુ લક્ષિત રીતે પહોંચે તેવી અપેક્ષા છે.
આ ફેરફાર હેઠળ હવે સબસીડીની રકમ સોલાર પેનલની ક્ષમતા, ઉપભોક્તાની વીજળી જરૂરિયાત અને પેનલની ગુણવત્તા જેવા પરિબળો પર નિર્ભર રહેશે. અગાઉ જ્યાં માત્ર ક્ષમતાના આધારે સબસીડી આપવામાં આવતી હતી, ત્યાં હવે સંપૂર્ણ ઇન્સ્ટોલેશન પ્રક્રિયા અને નેટ મીટરિંગ જેવી શરતો પણ લાગુ કરવામાં આવી છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, આનો હેતુ યોજનામાં પારદર્શિતા લાવવાનો અને ખરેખર ઉપયોગમાં લેવાતી સોલાર પ્રણાલીઓ જ સબસીડી માટે પાત્ર બને તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
નવા નિયમો અનુસાર, સબસીડી મેળવવા માટે ઉપભોક્તાએ સૌપ્રથમ સોલાર પેનલ લગાવવાના સ્થળની માહિતી આપવી પડશે. ત્યારબાદ સંબંધિત વીજ કંપની તરફથી તપાસ કરવામાં આવશે. પેનલના ઇન્સ્ટોલેશન બાદ નેટ મીટર લગાવવું ફરજિયાત રહેશે. આ મીટરથી વીજળીના વપરાશ અને ઉત્પાદનની ચોક્કસ માહિતી મળી શકશે. જે લોકો પોતાની વીજળીની જરૂરિયાત કરતાં વધારે વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે, તેઓને વધારાની વીજળી ગ્રિડને વેચવાની પણ સુવિધા આપવામાં આવી છે. આમ, હવે સબસીડી એ વ્યક્તિને જ મળશે જે યોજનાની તમામ શરતોનું પાલન કરે છે.
આ ફેરફારથી સામાન્ય ઉપભોક્તાઓને ઘણા ફાયદા થશે. સબસીડીની રકમ હવે વાસ્તવિક જરૂરિયાત અને વપરાશને આધારે નક્કી થશે, જેથી જેમને ખરેખર સોલાર પેનલની જરૂર છે તેઓને વધુ લાભ મળી શકશે. આ ઉપરાંત, નેટ મીટરિંગથી લાભાર્થીઓ પોતાના ઉત્પાદનનો હિસાબ રાખી શકશે અને વીજળીનું બિલ પણ ઘટાડી શકશે. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલાથી દેશમાં સૌર ઊર્જાને પ્રોત્સાહન મળશે અને પર્યાવરણને પણ ફાયદો થશે.
જે લોકો આ યોજનાનો લાભ લેવા ઈચ્છે છે, તેઓએ સરકારની સત્તાવાર પોર્ટલ પર અરજી કરવી પડશે. અરજી કરતી વખતે વીજળી બિલ, આધાર કાર્ડ અને મકાનની માલિકીના દસ્તાવેજો જેવી જરૂરી વિગતો આપવાની રહેશે. અરજીની ચકાસણી બાદ સોલાર પેનલ લગાવવા માટે એમ્પેનલ્ડ વેન્ડરની યાદી આપવામાં આવશે. ઇન્સ્ટોલેશન અને નેટ મીટરિંગ પૂર્ણ થયા બાદ જ સબસીડીની રકમ સીધી બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે.
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આમ જનતાને પોતાની વીજળી પેદા કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. ભારતમાં પુષ્કળ સૂર્યપ્રકાશ ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ વ્યાપક સ્તરે સોલાર પેનલનો ઉપયોગ હજુ વધવાની જરૂર છે. આ નવા ફેરફારોથી વધુ લોકો આ યોજના સાથે જોડાશે અને દેશની ઊર્જા જરૂરિયાતોમાં યોગદાન આપી શકશે. જેમની પાસે છત હોય અને સૂર્યપ્રકાશ મળતો હોય, તેઓ આ યોજના દ્વારા લાંબા ગાળે નોંધપાત્ર આર્થિક બચત કરી શકે છે.
નોંધનીય છે કે આ યોજના હેઠળ વ્યાપારી સંસ્થાઓને નહીં, માત્ર રહેણાક ઉપભોક્તાઓને જ સબસીડીનો લાભ મળે છે. ઉપરાંત, સોલાર પેનલ લગાવવા માટે લાયસન્સ પ્રાપ્ત ઠેકેદાર અથવા એમ્પેનલ્ડ વેન્ડરની પસંદગી કરવી ફરજિયાત છે, એટલે જ અનધિકૃત વ્યક્તિ પાસેથી પેનલ લગાવવાનું ટાળવું જોઈએ. નવા નિયમો અંગે વધુ માહિતી માટે નજીકના વીજ વિતરણ કેન્દ્ર અથવા સરકારી પોર્ટલનો સંપર્ક કરી શકાય છે.