નવી દિલ્હી: પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ દર્શાવવાની માગ પર સુપ્રીમ કોર્ટમાં આજે સુનાવણી યોજાશે. આ માગ કરતી પિટિશનમાં જણાવ્યું છે કે દરેક પેટ્રોલ પંપ પર ફરજિયાત રીતે જાણકારી આપવી જોઈએ કે વેચાતા પેટ્રોલમાં કેટલા ટકા ઇથેનોલ છે. આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ કેન્દ્ર સરકાર, તેલ કંપનીઓ અને પેટ્રોલિયમ નિયમનકર્તા એવા પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયને નોટિસ આપી છે.
ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ એ ભારતની ઉર્જા નીતિનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. સરકારે ક્રૂડ ઓઇલની આયાત ઘટાડવા અને કાર્બન ઉત્સર્જન ઓછું કરવા માટે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ ભેળવવાનો કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો છે. આ કાર્યક્રમ હેઠળ 2025-26 સુધીમાં પેટ્રોલમાં 20% ઇથેનોલ ભેળવવાનો લક્ષ્યાંક છે. હાલમાં દેશમાં લગભગ 10% ઇથેનોલ મિશ્રણ (E10) થઈ રહ્યું છે. સરકારે જણાવ્યું છે કે E20 ઇંધણ પણ હવે ધીમે ધીમે ઉપલબ્ધ થશે.
પિટિશનમાં શું માંગ છે? પિટિશનરે કોર્ટને વિનંતી કરી છે કે પેટ્રોલ પંપ પર બોર્ડ લગાવવામાં આવે જેમાં સ્પષ્ટ લખેલું હોય કે ત્યાં વેચાતું પેટ્રોલ કેટલા ટકા ઇથેનોલ સાથે ભેળસેળવાળું છે. આ સાથે, પમ્પ પર દરેક ડિસ્પેન્સર પર પણ આ માહિતી દર્શાવવાની માગ કરવામાં આવી છે. પિટિશનરનું કહેવું છે કે ઘણા વાહનો E10 માટે જ બનાવવામાં આવ્યા છે અને જો તેમાં E20 પેટ્રોલ ભરવામાં આવે તો એન્જિનને નુકસાન થઈ શકે છે. તેથી, ગ્રાહકને ખબર હોવી જોઈએ કે તે કયું મિશ્રણ ભરી રહ્યો છે. આ ઉપભોક્તા સંરક્ષણ કાયદા હેઠળનો અધિકાર છે.
બીજી તરફ, સરકાર અને તેલ કંપનીઓ દલીલ કરી શકે છે કે તેઓ પહેલેથી જ ધોરણોનું પાલન કરે છે અને પેટ્રોલના ક્વોલિટીના ધોરણમાં ઇથેનોલની ટકાવારી નક્કી છે. જો કે, પમ્પ પર તેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવતો નથી. તેથી, આ મામલો પારદર્શિતા સાથે જોડાયેલો છે.
આ મામલે ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગનો પણ પ્રતિભાવ છે. ઓટોમેકર્સે E20-સુસંગત એન્જિન વિકસાવવા માટે કામ શરૂ કર્યું છે, પરંતુ જૂના વાહનો માટે ચિંતા છે. જો ગ્રાહકને ખબર ન હોય કે તે E20 પેટ્રોલ ભરી રહ્યો છે, તો તેના વાહન પર પ્રતિકૂળ અસર થઈ શકે છે. તેથી, પિટિશનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ માહિતી આપવી જરૂરી છે.
ગુજરાતના સંદર્ભમાં, આ મુદ્દો ખાસ અગત્યનો છે કારણ કે રાજ્ય ખાંડ ઉત્પાદનમાં આગળ છે અને ખાંડ ઉદ્યોગમાંથી ઇથેનોલ ઉત્પાદન થાય છે. રાજ્યની ઘણી ખાંડ મિલો ઇથેનોલ ઉત્પાદન કરે છે. જો સરકારે E20 લક્ષ્યાંક હાંસલ કરવો હોય તો ગુજરાત જેવા રાજ્યોમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદન વધારવું પડશે. જો કે, આ પિટિશનમાં કોઈ ચોક્કસ શહેરનો ઉલ્લેખ નથી.
આજની સુનાવણીમાં સુપ્રીમ કોર્ટ સરકાર અને તેલ કંપનીઓનો જવાબ લઈને આદેશ કરી શકે છે. કાનૂની નિષ્ણાતો માને છે કે જો કોર્ટ પિટિશન સ્વીકારે તો દેશભરના પેટ્રોલ પંપ પર ઇથેનોલની ટકાવારી દર્શાવવી ફરજિયાત બની શકે છે. આ ઉપભોક્તાઓની જાણકારી અને ઇંધણ પારદર્શિતાના ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ પગલું હશે.
અમે આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશની રાહ જોઈ રહ્યા છીએ. સુનાવણીના પરિણામે ઇંધણ નીતિમાં વધુ પારદર્શિતા આવશે તેવી અપેક્ષા છે.