રાજ્યમાં ચાલુ વર્ષે ઓછા વરસાદને કારણે દુકાળની સ્થિતિ સર્જાઈ છે ત્યારે રાજ્ય સરકારે મોટો રાહતભર્યો નિર્ણય કર્યો છે. સૌરાષ્ટ્રના બે જિલ્લાઓને સૌની (સૌરાષ્ટ્ર નર્મદા અવતરણ સિંચાઈ) યોજના હેઠળ 600 ક્યુસેક પાણી આપવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયથી ખેડૂતો અને સ્થાનિક લોકોને ટૂંક સમયમાં રાહત મળશે એવી અપેક્ષા છે.
રાજ્ય સરકારના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, દુકાળની ભીતિને ધ્યાનમાં રાખીને નર્મદા નદીમાંથી સૌની યોજનાની પાઇપલાઇન દ્વારા બે જિલ્લાઓમાં પાણી મોકલવામાં આવશે. આ પાણી પીવાના તેમજ સિંચાઈના હેતુ માટે ઉપયોગમાં લઈ શકાશે. આ યોજના અંતર્ગત અગાઉ પણ ઘણા જિલ્લાઓને લાભ મળ્યો છે.
સૌની યોજના એ ગુજરાત સરકારની મહત્વાકાંક્ષી યોજના છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય સૌરાષ્ટ્રના દુકાળગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં નર્મદાનું પાણી પહોંચાડવાનો છે. આ યોજના હેઠળ લિંક પાઇપલાઇન અને નવા જળાશયો દ્વારા પાણીની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે છે. રાજ્ય સરકારે આ યોજના માટે ખાસ ભંડોળ ફાળવ્યું છે.
આ નિર્ણયથી જે બે જિલ્લાઓમાં પાણી મોકલવામાં આવશે તેમાં મુખ્યત્વે જળાશયોની સ્થિતિ સુધરશે અને ભૂગર્ભજળના સ્તરમાં પણ વધારો થશે એવું નિષ્ણાતો માને છે. ઉનાળાની ઋતુ દરમિયાન પાણીની તંગી સૌથી વધુ અનુભવાય છે, ત્યારે આ પાણી જૂન સુધી ઉપલબ્ધ રહેશે એવી સરકારી કચેરી દ્વારા ખાતરી આપવામાં આવી છે.
ગુજરાતમાં આ વર્ષે મોસમી વરસાદ સરેરાશ કરતાં ૨૦ ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો હતો. ઘણા જિલ્લાઓમાં દુકાળ જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ હતી. રાજ્યના ઘણા ભાગોમાં પાણીની ટાંકીઓ અડધી ખાલી છે. આવા સમયે સૌની યોજના દ્વારા પાણી મોકલવાનો નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે.
આ અંગે સિંચાઈ વિભાગના એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે, 'અમે પાણીની ફાળવણીની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. જે જિલ્લાઓમાં સૌથી વધુ જરૂર છે ત્યાં પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે. આ પાણી દ્વારા વસંત તેમજ ઉનાળાના પાકોને સચવાવામાં મદદ મળશે.'
આ ઉપરાંત, પાણીનો સમાન વિતરણ થાય તે માટે જિલ્લા વહીવટી તંત્રને સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે. સ્થાનિક ગ્રામ પંચાયતો પણ આ પાણીના વિતરણમાં સહયોગ આપશે. ખેડૂતોને પાણીનો સૌથી વધુ લાભ મળે એ માટે પ્રાધાન્ય આપવામાં આવશે એમ પણ અધિકારીઓએ ઉમેર્યું.
આ નિર્ણયનું સ્વાગત કરતાં સ્થાનિક ખેડૂત સંઘોનું કહેવું છે કે, રાજ્ય સરકારે સમયસર પગલું ભર્યું છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી પાણીની તંગીને કારણે ખેડૂતો મોટી મુશ્કેલીમાં હતા. આ પાણી મળવાથી તેઓ તેમના પાકને બચાવી શકશે.
સૌની યોજના હેઠળ હાલ સુધી રાજ્યના ૧૩ જિલ્લાઓના ૧૧૫ જળાશયોને નર્મદાનું પાણી પહોંચાડવામાં આવ્યું છે. આ યોજનાનો લાભ લગભગ ૧૦ લાખ ખેડૂતોને મળ્યો છે. સરકારનું લક્ષ્ય દરેક ગામમાં નળ દ્વારા પાણી પહોંચાડવાનું છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આવા નિર્ણયો લાંબા ગાળે જળ સંરક્ષણમાં પણ મદદરૂપ થશે. ઉપરાંત, સરકારે વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ કરવા માટે પણ ભાર મૂકવો જોઈએ. જેથી ભવિષ્યમાં દુકાળની સ્થિતિ ઊભી ન થાય.
રાજ્ય સરકારે આ નિર્ણય સાથે જાહેરાત કરી છે કે, જો જરૂર પડે તો વધુ પાણી ફાળવવામાં આવશે. હાલ બે જિલ્લાઓ માટે 600 ક્યુસેક પાણી મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે, જે માંગના આધારે વધારી શકાય છે.
આમ, રાજ્ય સરકારનો આ નિર્ણય દુકાળગ્રસ્ત વિસ્તારો માટે એક મોટી રાહત સમાન છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે આ પાણી અસરકારક રીતે લોકો સુધી પહોંચે છે કે નહીં.