રક્ષાબંધનનો પર્વ ભાઈ-બહેનના પવિત્ર સંબંધનું પ્રતીક છે. દેશભરમાં આ તહેવાર શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉજવાય છે, પરંતુ જેલમાં રહેલા કેદીઓ માટે તેનું મહત્વ અલગ જ હોય છે. અમદાવાદની સાબરમતી સેન્ટ્રલ જેલમાં આ વર્ષે રક્ષાબંધનની ઉજવણી અત્યંત ભાવુક વાતાવરણમાં કરવામાં આવી, જ્યાં 3000થી વધુ કેદી ભાઈઓને તેમની બહેનોએ રાખડી બાંધી.
જેલ પ્રશાસન દ્વારા આ પર્વ માટે ખાસ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. સવારે 8 વાગ્યાથી બપોરે 3 વાગ્યા સુધી ચાલેલા આ કાર્યક્રમમાં મુલાકાત માટે અગાઉથી નોંધણી ફરજિયાત કરવામાં આવી હતી. સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને ફક્ત નોંધાયેલા મુલાકાતીઓને જ જેલ પરિસરમાં પ્રવેશ આપવામાં આવ્યો હતો. આયોજનને સુચારુ બનાવવા માટે મુલાકાતીઓ અને કેદીઓ માટે અલગ ટેબલ તથા બેઠક વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવી હતી.
જે ક્ષણે બહેનોએ પોતાના ભાઈઓના કાંડે રાખડી બાંધી, તે સમયે આંખોમાંથી અશ્રુ વહી નીકળ્યાં. લાંબા સમયથી જેલની ચાર દીવાલો વચ્ચે સજા ભોગવતા કેદીઓને પરિવારના સભ્યો રૂબરૂ મળ્યા, એ દૃશ્ય જોવા લાયક હતું. બહેનોએ ભાઈઓને ગુનાહિત દુનિયામાંથી દૂર રહેવા અને સન્માનજનક જીવન જીવવાની શિખામણ આપી. કેટલાક કેદીઓ લાગણીવશ થઈ ગયા અને ભાવુક થઈને પોતાની ભૂલોનો અહેસાસ કર્યો.
આ ભાવુક ક્ષણે કેદી ભાઈઓએ પણ પોતાની બહેનોને વચન આપ્યું કે જેલમાંથી મુક્ત થયા પછી તેઓ ગુનાહિત દુનિયાનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરીને સમાજના આદર્શ નાગરિક બનશે. તેમણે ફરી ક્યારેય ગુનો ન કરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી. બહેનોના પ્રેમ અને વિશ્વાસે કેદીઓના મનમાં સુધારાની ભાવના જગાવી.
જેલ પ્રશાસનના આ માનવીય અભિગમને કારણે કેદીઓ અને તેમના સ્વજનોમાં સંતોષની લાગણી જોવા મળી. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આવા આયોજનનો હેતુ કેદીઓનું સામાજિક પુનર્વસન છે અને તેમને તેમના પરિવાર સાથે જોડાયેલા રાખવા છે. નિષ્ણાતો માને છે કે પરિવારના સંપર્કમાં રહેવાથી કેદીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર સકારાત્મક અસર પડે છે, જે સુધારાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ છે.
સાબરમતી સેન્ટ્રલ જેલમાં રક્ષાબંધન જેવા સાંસ્કૃતિક પર્વની ઉજવણી કરવાની પરંપરા ઘણા વર્ષોથી ચાલી આવે છે. આ વર્ષે પણ આયોજન શાંતિપૂર્ણ રીતે પાર પાડવામાં આવ્યું અને જેલ પ્રશાસનના પ્રયાસોની સ્થાનિક સમાજમાં પ્રશંસા થઈ રહી છે.