ડિજિટલ યુગમાં બેંક ટ્રાન્સફર સામાન્ય બની ગયું છે. પરંતુ ક્યારેક માણસ પાસેથી ભૂલથી ખોટા બેંક ખાતામાં પૈસા ટ્રાન્સફર થઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ગભરાવાની જરૂર નથી. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ આ માટે સ્પષ્ટ નિયમો બનાવ્યા છે, જેની મદદથી તમે તમારા પૈસા પાછા મેળવી શકો છો.
સૌથી પહેલાં, જેમ જ ખબર પડે કે પૈસા ખોટા ખાતામાં ગયા છે, તરત જ તમારી બેંકની શાખામાં જઈને લેખિતમાં ફરિયાદ કરો. ફરિયાદમાં ટ્રાન્ઝેક્શનની વિગત, ખોટું ખાતું નંબર, રકમ અને તારીખ સ્પષ્ટપણે લખો. શક્ય હોય તો ટ્રાન્ઝેક્શન રસીદ પણ જોડો.
RBI ના નિયમો અનુસાર, તમારી બેંકે ફરિયાદ મળ્યા પછી તે જ દિવસે અથવા આગામી કાર્યકારી દિવસે લાભાર્થીની બેંકને જાણ કરવી પડશે. લાભાર્થી બેંકને એ ખાતામાંની રકમ ફ્રીઝ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવે છે. જો લાભાર્થીના ખાતામાં એટલી રકમ હોય, તો તે ફ્રીઝ થઈ જાય છે.
ત્યારબાદ, લાભાર્થી બેંક તમારી બેંકને જણાવે છે કે શું લાભાર્થી રકમ પરત કરવા સંમત છે કે નહીં. જો લાભાર્થી સંમત થાય, તો રકમ તમારા ખાતામાં પાછી આવી જાય છે. પરંતુ જો લાભાર્થી રકમ પરત કરવાનો ઇનકાર કરે, તો બેંક ફ્રીઝ કરેલી રકમ છોડી દેતી નથી. આવી સ્થિતિમાં તમારે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવી પડે છે, જેમાં કોર્ટનો આદેશ લઈને રકમ પરત મેળવી શકાય છે.
RBI એ જણાવ્યું છે કે બેંકો ફરિયાદ મળ્યા પછી 7 દિવસમાં જવાબ આપે અને 30 દિવસમાં સમસ્યાનું નિરાકરણ કરે. જો તમારી બેંક 30 દિવસમાં કાર્યવાહી ન કરે, તો તમે RBI લોકપાલ (Ombudsman) ની પાસે ફરિયાદ કરી શકો છો. આ માટે RBI ની વેબસાઈટ પરથી ફોર્મ ભરી શકાય છે. લોકપાલ ફરિયાદ સાંભળીને બેંકને રિફંડ આપવાનો આદેશ કરી શકે છે.
આ નિયમો ફક્ત NEFT, RTGS જેવા ટ્રાન્સફરમાં જ નહીં, પણ UPI, ઇમેડિયેટ પેમેન્ટ સર્વિસ (IMPS) માટે પણ લાગુ પડે છે. UPI ટ્રાન્ઝેક્શનમાં ભૂલ થાય, તો તાત્કાલિક નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) ને જાણ કરો. તેઓ લાભાર્થીની બેંકને સંદેશ મોકલશે અને રકમ રોકવાનો પ્રયાસ કરશે.
ભૂલ ન થાય એ માટે ટ્રાન્સફર કરતા પહેલા ખાતાધારકનું નામ, IFSC કોડ અને ખાતા નંબર ધ્યાનથી તપાસો. NEFT માં રેમિટરનું નામ પણ લખો, જેથી સરળતાથી ઓળખ થાય. ટ્રાન્ઝેક્શન કર્યા પછી રસીદ સાચવી રાખો.
જો તમારી સાથે આવું થયું હોય, તો વિલંબ ન કરો. જેટલી વહેલી ફરિયાદ કરશો, એટલી વહેલી રકમ પરત મેળવવાની શક્યતા વધે છે. આ સાથે, બેંક અધિકારીઓનો ફોન કરીને હેરાનગતિ ન કરો, પણ લેખિત રજૂઆત કરો. આમ કરવાથી તમારો દાવો મજબૂત બને છે.
નાણાકીય બાબતોમાં સાવધાની રાખો. ભૂલથી પૈસા ટ્રાન્સફર થાય તો કાયદા અને RBI ના નિયમો તમારી સાથે છે. શાંત મનથી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરો.