રક્ષાબંધનનો તહેવાર ભારતીય સંસ્કૃતિમાં વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. શ્રાવણ પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવાતા આ પર્વ પર બહેનો ભાઈની કાંડે રાખડી બાંધે છે અને ભાઈ તેમની રક્ષાનું વચન આપે છે. પરંતુ જ્યોતિષીય ગણતરી મુજબ કેટલીક વાર શુભ મુહૂર્તની શોધ કરવી પડે છે, કારણ કે દરેક સમય રાખડી બાંધવા માટે શુભ હોતો નથી.
વર્ષ 2026માં રક્ષાબંધનના દિવસે ભદ્રા, રાહુકાળ અને ચંદ્ર ગ્રહણનો સંયોગ હોવાનું પંચાંગ દર્શાવે છે. ભદ્રા એ અશુભ સમય ગણાય છે, રાહુકાળમાં પણ શુભ કાર્ય ટાળવામાં આવે છે, અને ચંદ્ર ગ્રહણને પણ અનેક શુભ કાર્યો માટે અયોગ્ય માનવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં રાખડી બાંધવાનો સમય નક્કી કરવો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
જ્યોતિષશાસ્ત્ર અનુસાર, રાખડી બાંધવાનો મુહૂર્ત ત્યારે જ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે જ્યારે ભદ્રા સમાપ્ત થઈ ગઈ હોય અને રાહુકાળ પણ પૂરો થયો હોય. ચંદ્ર ગ્રહણ હોય તો સૂતકના કારણે ગ્રહણ સમાપ્ત થયા બાદ જ રાખડી બાંધવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. તેથી જ આ વર્ષે મોડી સાંજે અથવા રાત્રિના સમયે મુહૂર્ત હોવાનું કહેવાય છે.
જોકે, આ ગણતરીઓ પંચાંગ અને સ્થાનિક સમય પર નિર્ભર કરે છે. અલગ-અલગ રાજ્યો અને શહેરોમાં સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્તના સમય અનુસાર મુહૂર્તમાં તફાવત હોઈ શકે છે. તેથી વાચકોએ તેમના સ્થાનિક પંચાંગ અથવા પ્રખ્યાત જ્યોતિષીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા સમયને જ ધ્યાનમાં રાખવો જોઈએ.
આ તહેવારનું મૂળ આધ્યાત્મિક મહત્વ છે પણ તેની સાથે સામાજિક અને ભાવનાત્મક અસર પણ છે. રાખડીનો દોરો ભાઈ-બહેનના સેન્ધાને મજબૂત કરે છે. ચાહે તે રાજકારણ, સમાજ કે પરિવારના સ્તરે હોય, આ સંબંધ વિશ્વાસ અને પ્રેમ પર આધારિત છે. આ વર્ષે મુહૂર્તની જટિલતા હોવા છતાં ઉત્સવનો આનંદ કોઈ ઘટાડી શકે તેમ નથી.
અનેક લોકો માટે ગ્રહણ અને રાહુકાળના સમયે રાખડી ન બાંધવાની પરંપરા છે. આ એક ધાર્મિક માન્યતા છે, જેને ઘણા શ્રદ્ધાળુઓ અનુસરે છે. વિજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ ગ્રહણ એ ખગોળીય ઘટના છે, પરંતુ આપણી સંસ્કૃતિમાં તેનું આધ્યાત્મિક અર્થઘટન કરવામાં આવ્યું છે. એટલે આવી માન્યતાઓનો આદર કરીને લોકો શુભ મુહૂર્તમાં જ રાખડી બાંધવાનું પસંદ કરે છે.
રક્ષાબંધન 2026ના દિવસે સવારે ભદ્રા અને રાહુકાળ હોવાની શક્યતા છે. ત્યારબાદ બપોર પછીનો સમય રાખડી બાંધવા માટે વધુ યોગ્ય ગણાય છે. ચંદ્ર ગ્રહણ રાત્રિના સમયે શરૂ થાય તેવી સંભાવના છે, તેથી ગ્રહણ શરૂ થાય તે પહેલાં જ રાખડી બાંધી લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. આમ છતાં, ચોક્કસ સમય માટે સ્થાનિક પંચાંગને અનુસરવું શ્રેષ્ઠ રહેશે.
આપણા સમાજમાં રક્ષાબંધનનું પાલન ઘણી જૂની પરંપરાઓ સાથે થાય છે. ભાઈ-બહેન એકબીજાને મીઠાઈ ખવડાવે છે, ભેટ-સોગાદ આપે છે અને પરિવારના સભ્યો એકઠા થઈને આ ઉત્સવની ઉજવણી કરે છે. આ તહેવાર ધર્મ, પરંપરા અને ભાવનાનું અનોખું મિશ્રણ છે.
સમાચાર તરીકે, અમે વાચકોને સૂચના આપીએ છીએ કે તેઓ તેમના સ્થાનિક મંદિર અથવા પંચાંગકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા મુહૂર્તને જ અનુસરે. આ લેખમાં આપેલી વિગતો સામાન્ય ગણતરી પર આધારિત છે અને તેને અંતિમ સત્ય માનવી નહીં.