હલ્દ્વાની (ઉત્તરાખંડ)માં કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેની રેલી બાદ શ્રી રામ સેના દ્વારા 'શુદ્ધિકરણ હવન' કરવામાં આવ્યો હતો. આ મામલે વિરોધ પક્ષના નેતા અને કોંગ્રેસના સાંસદ રાહુલ ગાંધીએ SC/ST એક્ટ હેઠળ FIR નોંધવાની માંગ કરી છે, જ્યારે શ્રી રામ સેનાના નેતાએ રાહુલ ગાંધી સામે પલટવાર ફરિયાદ નોંધાવી છે.
શ્રી રામ સેનાના અમિત કુમારે 30 ઓગસ્ટે હલ્દ્વાનીના કોતવાલી પોલીસ સ્ટેશનમાં રાહુલ ગાંધી સામે ફરિયાદ આપી છે. તેમનો આરોપ છે કે રાહુલ ગાંધીએ તેમના વિરુદ્ધ જાતિસૂચક શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો છે, જે કાયદા મુજબ ગુનો છે. પોલીસે હજુ સુધી FIR દાખલ કરી નથી, પરંતુ ફરિયાદની તપાસ ચાલુ છે.
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત 10 ઓગસ્ટના રોજ થઈ હતી, જ્યારે ખડગેની રેલી પૂર્ણ થયા બાદ શ્રી રામ સેનાના સભ્યોએ તે જ સ્થળે શુદ્ધિકરણ હવન કર્યો હતો. રાહુલ ગાંધીએ આ કૃત્યને દલિત સમુદાયનું અપમાન ગણાવ્યું હતું અને કહ્યું હતું કે આ SC/ST એક્ટ (અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ અત્યાચાર નિવારણ કાયદો) હેઠળ ગુનાહિત છે. તેમણે તાત્કાલિક FIR નોંધવાની માંગ કરી હતી.
29 ઓગસ્ટના રોજ રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું હતું કે, "શુદ્ધિકરણ કરવું એ ગુનો છે. 10 ઓગસ્ટે આ કૃત્ય થયું અને 13 ઓગસ્ટે ખડગેજીએ ગૃહમાં જણાવ્યું કે તેમનું અપમાન થયું છે, છતાં આજ સુધી કોઈ કાર્યવાહી થઈ નથી. જેમણે પણ આ ગુનો કર્યો છે તેમની સામે વહેલી તકે FIR થવી જોઈએ."
બીજી તરફ, શ્રી રામ સેના ધર્માર્થ સેવા ન્યાસના સભ્ય વિનોદ આર્ય, જેમણે શુદ્ધિકરણ હવન કરાવ્યો હતો, તેમણે પોતાનો બચાવ કર્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ પોતે દલિત સમાજમાંથી આવે છે અને આ દરમિયાન તેમની સાથે દલિત સમુદાયના અન્ય લોકો પણ હાજર હતા. તેમણે કહ્યું, "સનાતન પરંપરાના અનુયાયી તરીકે, જ્યાં ભગવાન શ્રી રામની પૂજા થાય છે અને ધાર્મિક કાર્યક્રમો યોજાય છે તે સ્થળની સ્વચ્છતા સુનિશ્ચિત કરવી એ મારી પ્રાથમિક ફરજ છે."
વિનોદ આર્યએ વધુમાં આરોપ લગાવ્યો કે રાહુલ ગાંધી તેમના પર ખોટું દબાણ લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું, "અમે કોઈ ખોટું કામ કર્યું નથી. છતાં અમારી સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે. અમે રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ FIR દાખલ કરવા માગીએ છીએ, કારણ કે અમારા પર ખોટું દબાણ ઊભું કરવામાં આવી રહ્યું છે."
નોંધનીય છે કે 'શુદ્ધિકરણ' શબ્દનો ઉપયોગ ઐતિહાસિક રીતે જાતિ આધારિત ભેદભાવ સાથે સંકળાયેલો છે. અસ્પૃશ્યતા નિવારણ કાયદા હેઠળ આવા શબ્દોનો ઉપયોગ અપમાનજનક માનવામાં આવી શકે છે. જોકે, આ મામલે કાયદાકીય પ્રક્રિયા ચાલુ છે.
હલ્દ્વાની જિલ્લા પોલીસનું કહેવું છે કે ફરિયાદ મળ્યા બાદ તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. પોલીસ હાલમાં બંને પક્ષની દલીલો અને પુરાવા ચકાસી રહી છે. FIR દાખલ કરવાનો નિર્ણય તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ લેવામાં આવશે.
આ ઘટનાએ જાતિ આધારિત અપમાન અને ધાર્મિક ક્રિયાઓ અંગેના કાયદાકીય દાયરા અંગે નવી ચર્ચા શરૂ કરી છે. રાજકીય પક્ષો અને સામાજિક સંગઠનો પણ આ મુદ્દે પ્રતિક્રિયા આપી રહ્યાં છે.