નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટના રોજ આવેલા વિનાશક પૂરમાં ઓછામાં ઓછા 175 લોકોના મોત થયા છે અને 1,500થી વધુ લોકો ગુમ છે. આ ઘટના તિબેટ-કાઠમંડુ માર્ગ પરના ગિયિરૌંગ-રાસુવાગઢી સરહદી વિસ્તારમાં બની હતી. પૂરનું પ્રાથમિક કારણ ગ્લેશિયર તૂટી પડવાનું માનવામાં આવે છે, પરંતુ નેપાળ તરફથી ચીનની સરહદે આવેલા ડેમ તૂટવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે.
ચીની દૂતાવાસે આ આરોપોને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યા છે. બીજિંગ સ્થિત ચીની દૂતાવાસે સોશિયલ મીડિયા પર જાહેર કરેલા નિવેદનમાં ડેમ તૂટવાના દાવાને "નકલી સમાચાર" ગણાવ્યા છે. દૂતાવાસના જણાવ્યા મુજબ, 26 ઓગસ્ટની સવારે નેપાળી ક્ષેત્રમાં ભૂકંપ જેવા આંચકાના કારણે ગ્લેશિયરનો મોટો ભાગ તૂટી પડ્યો હતો. આ ગ્લેશિયર તૂટવાથી ભારે માત્રામાં કાદવ, પાણી અને કાંપનો પ્રવાહ ઝડપથી નીચે તરફ વહેવા લાગ્યો હતો. જેના કારણે આ વિનાશક પૂરની સ્થિતિ સર્જાઈ.
નેપાળે એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે ચીને આ ઘટના અંગે સમયસર કોઈ ચેતવણી આપી ન હતી, જેના કારણે ભારે જાનમાલનું નુકસાન થયું. ચીને આ મુદ્દે વળતો જવાબ આપતાં કહ્યું કે આરોપ-પ્રત્યારોપથી કોઈ ઉકેલ નહીં આવે. પરસ્પર સહયોગથી જ લોકોના જીવ બચાવી શકાશે. ચીને બચાવ અને રાહત કાર્યમાં સહયોગ આપવાની તૈયારી પણ દર્શાવી છે.
આ દુર્ઘટનામાં ગિયિરૌંગ-રાસુવાગઢી સરહદી વિસ્તારની બંને બાજુ (નેપાળ અને ચીન) વ્યાપક નુકસાન થયું છે. અચાનક આવેલા પૂરના પ્રવાહમાં આખેઆખા ગામો તણાઈ ગયા હતા. અનેક મકાનો, શાળાઓ અને રસ્તાઓ સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યા છે. પૂરના પાણીમાં પુલો પણ વહી ગયા હોવાના અહેવાલ છે. સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા રાહત અને બચાવ કામગીરી ચલાવવામાં આવી રહી છે. નેપાળની સેના અને પોલીસની ટીમો ગુમ થયેલા લોકોની શોધમાં જોડાઈ છે.
આ ઘટના તિબેટના લ્હાસાથી નેપાળની રાજધાની કાઠમંડુને જોડતા પહાડી માર્ગ પર બની હતી, જ્યાં મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ અને ટ્રેકર્સ આવતા હોય છે. શરૂઆતમાં આ ઘટનાને 4.4 તીવ્રતાનો ભૂકંપ માનવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ અમેરિકન ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વે (USGS) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે બરફ અને ખડકો તૂટી પડવાથી સર્જાયેલા સિસ્મિક સિગ્નલ હતા, જેના કારણે મલબો વહેવા લાગ્યો હતો. USGS ના ડેટા પરથી કુદરતી ઘટનાનું કારણ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
નેપાળમાં આ વિનાશક આફત બાદ રાહત અને બચાવ કામગીરી ચાલી રહી છે. ગુમ થયેલા લોકોની શોધ કરવામાં આવી રહી છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે પર્વતીય વિસ્તારોમાં આવી કુદરતી આફતોના સમયે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ અને સમયસર ચેતવણી પ્રણાલી કેટલી મહત્વની છે. સરકારો વચ્ચેના વિવાદોને બાજુએ રાખીને માનવીય સહાયને પ્રાધાન્ય આપવું જોઈએ.