બુધવારે સવારે નેપાળમાં અચાનક આવેલા પૂરે ભારે તબાહી સર્જી છે. રાજધાની કાઠમંડુથી લગભગ ૪૦ માઇલ ઉત્તરે આવેલા વિસ્તારમાં હિમનદી તૂટી પડવાથી આ પૂર આવ્યું હોવાનું વૈજ્ઞાનિકોના પ્રારંભિક વિશ્લેષણમાં સામે આવ્યું છે. અત્યાર સુધીની માહિતી મુજબ, અનેક લોકોના મોત થયા છે અને ૧૦૦૦થી વધુ લોકો ગુમ છે. બચાવ અને રાહત કાર્ય ચાલી રહ્યું છે.
પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, સ્થાનિક સમય સવારે ૮:૪૦ વાગ્યે ભૂકંપ માપક સાધનોમાં મોટી ઘટના નોંધાઈ હતી. શરૂઆતમાં અમેરિકાના ભૂસ્તરશાસ્ત્ર સર્વેક્ષણ (USGS) એ ૪.૪ તીવ્રતાનો ભૂકંપ હોવાનો ડેટા જાહેર કર્યો હતો. પરંતુ પાછળથી સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી કે આ કોઈ કુદરતી ભૂકંપ નહોતો, પરંતુ બરફના પ્રચંડ પતનથી પેદા થયેલા કંપન હતા. આ અસર ૫.૨ મેગ્નેટ્યુડ જેટલી હોવાનું અનુમાન છે.
વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું કે આ ઘટના બરફના ભૂસ્ખલનનો પરિણામ છે. લગભગ ૧૭,૦૦૦ ફીટની ઊંચાઈએથી બરફનો વિશાળ ટુકડો તૂટીને ૪,૦૦૦ ફીટ નીચે ઘાટીમાં ખાબક્યો. ટક્કર એટલી જોરદાર હતી કે બરફ પીસાઈને પાણી અને કાંપના મિશ્રણમાં ફેરવાઈ ગયો. આ મિશ્રણ નીચેની તરફ ધસીને ભોટે કોશી નદીમાં પ્રવેશ્યું, જેના કારણે અચાનક પૂર આવ્યું.
કેનેડાની કેલગરી યુનિવર્સિટીના ભૂવૈજ્ઞાનિક ડેનિયલ શુગર, સ્કોટલેન્ડની ડંડી યુનિવર્સિટીના સાયમન કૂક અને ગ્રેનોબલ એલ્પ્સ યુનિવર્સિટીના ક્રિસ્ટન કૂકે આ ઘટનાનો અભ્યાસ કર્યો છે. તેમણે જણાવ્યા મુજબ, બરફનો ટુકડો લગભગ ૨,૦૦૦ ફીટ પહોળો હતો. ઉપગ્રહ તસવીરોમાં ઘાટીના નીચલા ભાગમાં મોટો વિસ્ફોટ થયો હોય તેવા દ્રશ્યો જોવા મળ્યા છે. આ ઉપરાંત, ઘટનાના એક દિવસ પહેલાંના ઉપગ્રહ ચિત્રોમાં વિસ્તારમાંથી બરફનું કવર ઝડપથી ગાયબ થતું જોવા મળ્યું હતું.
વૈજ્ઞાનિકો આ ઘટનાને આબોહવા પરિવર્તન સાથે સાંકળી રહ્યા છે. સતત વધી રહેલું તાપમાન હિમનદીઓની સ્થિરતાને અસર કરે છે. હિમાલય જેવા સંવેદનશીલ પ્રદેશોમાં તાપમાનના વધારાને કારણે હિમનદીઓ ઝડપથી ઓગળી રહી છે, જે આવા ભૂસ્ખલનના જોખમને વધારે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આવી ઘટનાઓ ભવિષ્યમાં વધુ સર્જાઈ શકે છે.
આ પ્રકારની ઘટના અગાઉ પણ બની છે. ૨૦૨૧માં ભારતના ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં હિમાલયનું હિમનદી તૂટી પડતાં ૧૦૦થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. આ ઘટનામાં પણ હિમનદી તૂટી પડવાથી અચાનક પૂર આવ્યું હતું. આવી ઘટનાઓ પર્વતીય વિસ્તારોમાં વધી રહી છે, એવી ચેતવણી પર્યાવરણ નિષ્ણાતો આપી રહ્યા છે.
હાલમાં નેપાળ સરકાર અને રાહત સંસ્થાઓ દ્વારા બચાવ કાર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. ગુમ થયેલા લોકોની શોધ કરવામાં આવી રહી છે. આ ઘટનાની વધુ વિગતો માટે તપાસ ચાલુ છે.