નેપાળમાં છેલ્લા એક સપ્તાહથી પડી રહેલા મુશળધાર વરસાદે ગંભીર પૂર અને ભૂસ્ખલનની સ્થિતિ સર્જી છે. રાજધાની કાઠમંડુ સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં નદીઓના જળસ્તરમાં વધારો થયો છે. હવે ચીનના હવામાન કેન્દ્રએ ચેતવણી આપી છે કે આગામી ત્રણ દિવસ દરમિયાન નેપાળના કેટલાક ભાગોમાં ખૂબ ભારે વરસાદ થઈ શકે છે. એટલે પૂરનો ખતરો હજુ સંપૂર્ણપણે ટળ્યો નથી.
ચીનના હવામાન કેન્દ્રએ જાહેર કરેલી આગાહી મુજબ, નેપાળના દક્ષિણી અને પૂર્વીય વિસ્તારોમાં આગામી ૭૨ કલાકમાં અતિભારે વરસાદ પડી શકે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન કોશી, નારાયણી અને ગંડકી જેવી નદીઓમાં પાણીનો પ્રવાહ વધુ વધી શકે છે. ચીન-નેપાળ સરહદી વિસ્તારમાં વહેતી નદીઓના કારણે બંને દેશોમાં પૂરની અસર જોવા મળે છે. તેથી ચીનની સંસ્થાએ નેપાળ સરકારને સમયસર માહિતી આપવા પર ભાર મૂક્યો છે.
નેપાળમાં હાલ પૂર અને ભૂસ્ખલનને કારણે ઘણા વિસ્તારોમાં સંચાર વ્યવસ્થા ખોરવાઈ ગઈ છે. કાઠમંડુ ખીણમાં ઘણી જગ્યાએ પાણી ભરાયાં છે. નદીકિનારાના વિસ્તારોમાં વસતા લોકોને સલામત સ્થળે ખસેડવામાં આવ્યા છે. અનેક માર્ગો અવરજવર માટે બંધ થઈ ગયા છે. પહાડી વિસ્તારોમાં ભૂસ્ખલનને કારણે ગામો અલગ પડી ગયાં છે. સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા બચાવ અને રાહત કાર્ય ચાલુ છે.
નેપાળી સેના, પોલીસ અને સશસ્ત્ર પોલીસ દળના જવાનો બચાવ કાર્યમાં જોડાયા છે. હેલિકોપ્ટરની મદદથી ફસાયેલા લોકોને કાઢવામાં આવી રહ્યા છે. પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રાહત શિબિરો ઊભી કરવામાં આવી છે. ત્યાં ખોરાક, પાણી અને દવાની વ્યવસ્થા કરાઈ છે. જોકે, આગામી ત્રણ દિવસમાં વરસાદ વધવાની આગાહીને કારણે રાહત કાર્યમાં પડકારો વધી શકે છે.
હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, હિમાલય ક્ષેત્રમાં વાતાવરણમાં થઈ રહેલા ફેરફારોને કારણે ચોમાસાની પેટર્નમાં અણધાર્યો ફેરફાર થઈ રહ્યો છે. એક જ સ્થળે ખૂબ ટૂંકા સમયમાં ભારે વરસાદ પડવાની ઘટનાઓ વધી છે. આથી નેપાળ જેવા ભૂપ્રદેશવાળા દેશો વધુ સંવેદનશીલ બન્યા છે. નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે આવનારા દિવસોમાં પણ આવી સ્થિતિ ઉભી થઈ શકે છે.
ચીનની ચેતવણીને પગલે નેપાળ સરકારે તમામ જિલ્લા વહીવટીતંત્રોને સતર્ક રહેવાની સૂચના આપી છે. નદીકિનારા અને ભૂસ્ખલનની દૃષ્ટિએ સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં વસતા લોકોને સમયસર ખસેડવા માટે આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. સ્થાનિક રેડિયો અને મોબાઈલ સંદેશાઓ દ્વારા લોકોને હવામાનની માહિતી આપવામાં આવી રહી છે.
નેપાળમાં દર વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન પૂર અને ભૂસ્ખલનથી મોટું નુકસાન થતું હોય છે. આ વર્ષે વરસાદની તીવ્રતા સામાન્ય કરતાં વધુ છે. પરિણામે જનજીવન વ્યાપકપણે અસરગ્રસ્ત થયું છે. હવે ચીનની આગાહીમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું છે કે ખતરો હજુ ટળ્યો નથી. તેથી બચાવ એજન્સીઓને સંપૂર્ણ તૈયારી સાથે કામ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
આ ઘટનાએ હિમાલયની નદીઓના સંયુક્ત સંચાલન અને પૂર અંગેની અગાઉથી ચેતવણી પ્રણાલીના મહત્વને ફરી રેખાંકિત કર્યું છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ચીન અને નેપાળ વચ્ચેનો સહકાર વધારવાથી બંને દેશોના લોકોને પૂરના જોખમથી બચાવી શકાય છે.