નેપાળમાં ગત 26 ઓગસ્ટે આવેલા વિનાશક પૂર બાદ રસુવા જિલ્લાના અપર ત્રિશૂલી હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટની ટનલમાં ફસાયેલા લોકોની બચાવ કામગીરીમાં સફળતા મળી છે. નેપાળી સેનાએ આ ટનલમાંથી 350 શ્રમિકો અને સ્થાનિક ગ્રામજનોને સુરક્ષિત બહાર કાઢ્યા છે. આમાં 63 ભારતીય નાગરિકોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
ભોટેકોશી નદીમાં આવેલા ભયાનક પૂરના કારણે આ લોકો ટનલમાં ફસાયા હતા. હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટના નિર્માણ કાર્ય સાથે જોડાયેલા મજૂરો અને તે વિસ્તારના ગ્રામજનોને કાળજીપૂર્વક બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે. બચાવ કામગીરી દરમિયાન પૂરનું પાણી અને પ્રતિકૂળ હવામાન અનેક પડકારો ઊભા કરી રહ્યા હતા, છતાં નેપાળી સેનાના જવાનોએ સફળતાપૂર્વક આ અભિયાન પાર પાડ્યું.
નેપાળી સેનાના વોરંટ ઓફિસર ભક્તજન બસનેટ અને સેકન્ડ લેફ્ટનન્ટ અભિષેક શાહીના નેતૃત્વ હેઠળ ચાલી રહેલી બચાવ ટુકડીઓએ સ્યાફ્રુબેસી, ટિમુરે, મેલુંગ અને હાકુબેસી જેવા વિસ્તારોમાંથી કુલ 883 પીડિતોને સલામત સ્થળે ખસેડ્યા છે. આ પૈકી ટનલમાં ફસાયેલા 350 લોકો છે, જેમાં 63 ભારતીય નાગરિકો છે.
જો કે, હજુ પણ 100થી વધુ લોકો ટનલની અંદર ફસાયેલા હોવાનું અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે. તેમને બહાર કાઢવા માટે બચાવ કામગીરી ચાલુ છે. અંધારી ટનલ અને પાણીના પ્રવાહને કારણે બચાવ કામગીરી ધીમી પડી છે, પરંતુ સેનાના જવાનો તમામ પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
આ પૂર 26 ઓગસ્ટે ગ્લેશિયર ફાટવાને કારણે આવ્યું હતું. ગ્લેશિયરના પીગળવાથી બનેલા તળાવમાંથી અચાનક પાણીનો મોટો જથ્થો છૂટ્યો હતો, જેમાં બરફ, પથ્થર અને કાંપ ભળેલા હતા. આ પ્રવાહે માર્ગમાં આવતું બધું જ વહી ગયું. આ આપત્તિમાં અત્યાર સુધીમાં 500થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. અસંખ્ય ઘરો, રસ્તાઓ અને પુલ નાશ પામ્યા છે. હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સને ભારે નુકસાન થયું છે, જેના કારણે 431 મેગાવોટ વિદ્યુત ઉત્પાદન ઠપ થઈ ગયું છે.
ભોટેકોશી નદી તિબેટમાંથી નીકળીને નેપાળમાં પ્રવેશે છે. આ નદીના કિનારે વસેલા ગામો આ પૂરમાં સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયા છે. સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર અને સેના દ્વારા રાહત અને બચાવ કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી છે.
દરમિયાન, આ જ ક્ષેત્રમાં ફરી એકવાર મોટા પૂરનો ખતરો ઊભો થયો છે. ચીનના તિબેટ વિસ્તારમાં એક અસ્થાયી બંધ (ડેમ) તૂટવાના અહેવાલો મળ્યા છે. જો આ બંધ તૂટશે તો ભોટેકોશી નદીમાં અચાનક પાણીનો મોટો જથ્થો આવશે, જે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં વિનાશ સર્જી શકે છે. નેપાળ પોલીસ અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગે રસુવા, નુવાકોટ, ધાદિંગ અને ચિતવન જિલ્લાઓમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. નદી કિનારે રહેતા લોકોને તાત્કાલિક સલામત સ્થળે ખસી જવા માટે અપીલ કરવામાં આવી છે.
આ ઘટના દર્શાવે છે કે હિમાલયની નદીઓમાં ગ્લેશિયર ફાટવાની ઘટનાઓને કારણે અચાનક પૂર આવવાનું જોખમ વધી ગયું છે. નિષ્ણાતોના મતે, આબોહવા પરિવર્તનને કારણે આવી ઘટનાઓની સંખ્યામાં વધારો થઈ રહ્યો છે. તેના કારણે હિમાલયનાં રાષ્ટ્રો અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં વસતા લોકો માટે ગંભીર ખતરો ઊભો થયો છે.