નેપાળમાં ભારે મેઘાડંબરને કારણે આવેલા પૂર અને ભૂસ્ખલનમાં 2500થી વધુ લોકો સંપર્ક વિહોણા બન્યા છે. દેશના વિવિધ જિલ્લાઓમાં નદીઓ ઉભરાઈ ગઈ છે, જેના કારણે ગામડાં અને શહેરોમાં જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત બની ગયું છે. સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા રાહત અને બચાવ કામગીરી ઝડપથી શરૂ કરવામાં આવી છે.
અહેવાલો અનુસાર, કાઠમંડુ ખીણ અને દેશના પૂર્વીય તથા પશ્ચિમી પ્રદેશો સૌથી વધુ પ્રભાવિત છે. ભારે વરસાદને કારણે ઘણા વિસ્તારોમાં ભૂસ્ખલન થયું છે, જેના કારણે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો અવરોધાયા છે અને દૂરસંચાર સેવાઓ ઠપ થઈ છે. આથી લાપતા લોકોનો સંપર્ક કરવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.
સરકારી અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે સેના, પોલીસ અને અર્ધલશ્કરી દળોની ટુકડીઓને બચાવ કામગીરીમાં લગાડવામાં આવી છે. હેલિકોપ્ટર અને બોટની મદદથી ફસાયેલા લોકોને સલામત સ્થળે ખસેડવામાં આવી રહ્યા છે. હજુ સુધી કેટલા લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ શકી નથી, પરંતુ સ્થાનિક ગણતરી મુજબ કેટલાક મૃત્યુ થયાની આશંકા છે.
રાજધાની કાઠમંડુ સહિત અનેક શહેરોમાં પાણી ભરાઈ ગયું છે, જેના કારણે શાળાઓ અને વ્યાપારી પ્રતિષ્ઠાનો બંધ રાખવામાં આવ્યા છે. ઘણા પરિવારો છત પર આશરો લેતા જોવા મળ્યા છે. સ્વયંસેવક સંસ્થાઓ અને સ્થાનિક લોકો પણ રાહત કાર્યમાં જોડાયા છે.
આ ઘટના દક્ષિણ એશિયામાં ચાલુ ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન બનેલી છે. નેપાળમાં દર વર્ષે ચોમાસામાં પૂર અને ભૂસ્ખલન જેવી કુદરતી આફતો આવતી રહે છે, પરંતુ આ વર્ષે અસાધારણ વરસાદને કારણે વિનાશ વધુ વ્યાપક છે. હિમાલયની તળેટીમાં આવેલા દેશમાં પર્વતીય ભૂપ્રદેશ અને નદી કિનારાની વસાહતો જોખમમાં હોય છે.
ભારત અને ચીન જેવા પડોશી દેશોએ મદદની ઓફર કરી છે. નેપાળ સરકારે રાહત સામગ્રી પહોંચાડવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગની માંગ કરી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એજન્સીઓ પણ સ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે.
હવામાન વિભાગે આગામી દિવસોમાં પણ ભારે વરસાદની આગાહી કરી છે, જે બચાવ કામગીરીમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં પીવાના પાણી, ખોરાક અને આરોગ્ય સેવાઓની તાતી જરૂર છે. ઘણા સ્થળોએ વીજ પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આવી આફતોને પહોંચી વળવા માટે આગોતરી તૈયારી અને ટકાઉ વિકાસ જરૂરી છે. નદી કિનારા પર અનિયંત્રિત બાંધકામ અને વનનો નાશ આપત્તિની ભીષણતા વધારે છે. સરકારે જોખમી વિસ્તારોમાંથી લોકોને ખસેડવાની કામગીરી પણ શરૂ કરી છે.
અમારા સંવાદદાતા પ્રમાણે, સ્થાનિક લોકોમાં ભય અને ચિંતાનો માહોલ છે. ઘણા લોકો પોતાના ઘરનું નુકસાન થયું હોવાથી નિરાશ છે. સરકારે વળતર અને પુનર્વસનની જાહેરાત કરી છે, પરંતુ હાલમાં ધ્યાન જીવ બચાવવા પર કેન્દ્રિત છે.
આરોગ્ય તંત્રને એલર્ટ કરી દેવામાં આવ્યું છે, જેથી પૂર પછી ફેલાતા રોગચાળાને અટકાવી શકાય. પ્રાથમિક સારવાર કેન્દ્રો અને કામચલાઉ આશ્રયસ્થાનો ઊભા કરવામાં આવી રહ્યા છે.
આ ઘટના દર્શાવે છે કે પર્યાવરણીય પરિવર્તનને કારણે હવામાનની ઘટનાઓ વધુ ગંભીર બની રહી છે. નેપાળ જેવા વિકાસશીલ દેશ માટે આવી આફતો સામે ટકવાની ક્ષમતા વધારવી પડકારરૂપ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે સમયસર મદદ પહોંચાડવાની જરૂર છે.