નેપાળના ભારે વરસાદને કારણે ગંડક નદીમાં પાણીનું સ્તર અચાનક વધ્યું હતું. આ પગલે બિહારના બગહા બેરેજના 36 દરવાજા ખોલીને વધારાનું પાણી છોડવામાં આવ્યું છે. આ ઘટનાને પગલે બિહારના આઠ જિલ્લાઓમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં મોતિહારી અને ગોપાલગંજનો સમાવેશ થાય છે.
ગંડક નદી નેપાળના હિમાલય પ્રદેશમાંથી નીકળીને બિહારમાં પ્રવેશે છે. નેપાળમાં થયેલા ભારે વરસાદને કારણે આ નદીમાં પાણીની આવક વધી છે. બગહા બેરેજ પશ્ચિમ ચંપારણ જિલ્લામાં આવેલો છે, જે ગંડક નદીના પાણીને નિયંત્રિત કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. નદીમાં પાણીનું સ્તર ખતરાના નિશાનને પાર કરી ગયું હોવાથી વહીવટીતંત્રે તમામ 36 દરવાજા ખોલવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, બેરેજના દરવાજા ખોલવાથી નદીના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી પહોંચવાની શક્યતા છે. એટલે મોતિહારી (પૂર્વ ચંપારણ), ગોપાલગંજ, પશ્ચિમ ચંપારણ, મુજફ્ફરપુર, વૈશાલી, સમસ્તીપુર, સીતામઢી અને શિવહર સહિત આઠ જિલ્લાઓમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ જિલ્લાઓમાં ગંડક અને તેની ઉપનદીઓ વહે છે, તેથી ત્યાં પૂરનું જોખમ વધી શકે છે.
જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા નદીકિનારે વસતા લોકોને સલામત સ્થળે ખસેડવાની કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે. લોકોને નદીની નજીક ન જવા, પુલ અથવા કાંઠા પર ન ઊભા રહેવા અને અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવા જેવી સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે. સ્થાનિક વહીવટીતંત્રે કંટ્રોલ રૂમ પણ સ્થાપિત કર્યા છે, જેથી કોઈપણ કટોકટીની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક મદદ પહોંચાડી શકાય.
બિહારના મુખ્યમંત્રીએ આ સ્થિતિની સમીક્ષા કરી છે અને અધિકારીઓને પૂર્ણ તૈયારીમાં રહેવાની સૂચના આપી છે. રાહત અને બચાવ કાર્ય માટે એનડીઆરએફ (નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ) ની ટીમોને તૈનાત કરવામાં આવી છે. આ ટીમોના સભ્યો નદી કિનારાના વિસ્તારોમાં ગસ્તો લગાવી રહ્યા છે અને લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે જવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યા છે.
ગંડક નદી બિહારની મુખ્ય નદીઓમાંની એક છે, જેનો ઉપયોગ સિંચાઈ અને પીવાના પાણી માટે થાય છે. પરંતુ ચોમાસા દરમિયાન નેપાળમાં ભારે વરસાદ પડતાં આ નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ અચાનક વધી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં બેરેજના દરવાજા ખોલવા જરૂરી બને છે, જેથી બેરેજને નુકસાન ન થાય અને વધુ મોટું સંકટ ટળી શકે. છતાં નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પૂરનું જોખમ રહે છે.
હાલમાં સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે, પરંતુ હવામાન વિભાગે આગામી 24 કલાકમાં નેપાળ અને બિહારના કેટલાક ભાગોમાં વધુ વરસાદની આગાહી કરી છે. એટલે સાવધાની રાખવી જરૂરી છે. સ્થાનિક લોકો સત્તાવાર સૂચનાઓનું પાલન કરે એ જરૂરી છે. વહીવટીતંત્ર દ્વારા નદીના પાણીના સ્તર પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
નિષ્ણાતોના મતે, નેપાળ અને ભારત વચ્ચે અતિરિક્ત નદી જળ ડેટા શેરિંગ અને સમયસર ચેતવણી પ્રણાલીને મજબૂત બનાવવાથી આવા કટોકટીના સમયે વહેલી તકે લોકોને સાવધ કરી શકાય છે. આ ઘટના બંને દેશો વચ્ચે આપત્તિ વ્યવસ્થાપનમાં સહયોગની જરૂરિયાત દર્શાવે છે.