કાઠમંડુ (નેપાળ): નેપાળમાં છેલ્લા બે દિવસથી થઈ રહેલા ભારે વરસાદને કારણે અનેક નદીઓ ઉભરાઈ ગઈ છે, જેથી દેશના વિવિધ ભાગોમાં જળપ્રલય જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સૌથી વધુ અસર પૂર્વી અને મધ્ય નેપાળમાં જોવા મળી રહી છે. કોશી, નારાયણી અને કર્ણાલી નદીના કાંઠાના વિસ્તારોમાં પૂરનું પાણી ઘરોમાં ઘૂસી ગયું છે, જેના કારણે હજારો પરિવારો વિસ્થાપિત થયા છે.
સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, હાલમાં રાજધાની કાઠમંડુ સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં રેડ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. શાળાઓ અને કોલેજો બંધ રાખવામાં આવી છે, જ્યારે આવશ્યક સેવાઓ સિવાયના તમામ પ્રવાસને ટાળવા સૂચના આપવામાં આવી છે. ભૂસ્ખલનના કારણે ઘણા ધોરીમાર્ગો પર વાહનવ્યવહાર ઠપ્પ થઈ ગયો છે, જેના પગલે રાહત કાર્યમાં અવરોધ ઊભો થયો છે.
નેપાળના ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, હવામાન વિભાગની આગાહી અનુસાર આગામી 48 કલાકમાં પણ ભારે વરસાદ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે, તેથી નદીનાં કાંઠાના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવામાં આવી રહ્યા છે. અત્યાર સુધીમાં લગભગ 20,000 લોકોને સલામત સ્થળોએ ખસેડવામાં આવ્યા હોવાનું સત્તાવાર સૂત્રોએ જણાવ્યું છે.
પૂર અને ભૂસ્ખલનને કારણે અનેક પુલ તૂટી પડ્યા છે, જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં વીજ પુરવઠો અને સંચાર વ્યવસ્થા ખોરવાઈ ગઈ છે. રાહત કાર્ય માટે નેપાળી સેના અને સશસ્ત્ર પોલીસ બળની ટુકડીઓ તૈનાત કરવામાં આવી છે. હેલિકોપ્ટર દ્વારા ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે. જોકે, હવામાન ખરાબ હોવાને કારણે રાહત કામગીરીમાં અવરોધો આવી રહ્યા છે.
નિષ્ણાતોના મતે, નેપાળમાં આ વર્ષે મોસમી ચોમાસાની અસર અસામાન્ય રહી છે. ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને પર્યાવરણીય ફેરફારોને કારણે હિમાલયની તળેટીમાં અતિવૃષ્ટિની ઘટનાઓ વધી છે. નેપાળનો ભૌગોલિક રચના પર્વતીય હોવાથી ભારે વરસાદ ઝડપથી પૂરમાં પરિવર્તિત થાય છે. આથી ત્યાંના વહીવટીતંત્રે લાંબા ગાળાના આયોજન સાથે આપત્તિ વ્યવસ્થાપન મજબૂત કરવાની જરૂર હોવાનું નિષ્ણાતો જણાવે છે.
ભારત સરકારે પણ નેપાળને સહાયની ઓફર કરી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું છે કે, નેપાળ સરકારની જરૂરિયાત અનુસાર તમામ સંભવિત મદદ પૂરી પાડવામાં આવશે. આ દરમિયાન નેપાળના વડાપ્રધાને રાહત કાર્યની સમીક્ષા કરવા સૂચના આપી છે અને અધિકારીઓને કોઈ કસર ન છોડવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
આ ઘટનાને કારણે નેપાળમાં પ્રવાસન ક્ષેત્ર પર પણ પ્રતિકૂળ અસર પડી છે. ઘણા વિદેશી પ્રવાસીઓ પર્વતારોહણ અને ટ્રેકિંગ માટે નેપાળ આવ્યા છે, તેમની સલામતીના દૃષ્ટિકોણથી સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ અત્યારે પર્વતીય વિસ્તારોમાં ન જાય. આગામી દિવસોમાં હવામાન સ્પષ્ટ થયા બાદ વધુ વિગતો સામે આવશે.
વિશ્વ હવામાન સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર, દક્ષિણ એશિયામાં ચોમાસાની પેટર્નમાં થતા ફેરફારોને કારણે અત્યંત ભારે વરસાદની ઘટનાઓમાં 30 ટકાનો વધારો થયો છે. નેપાળ જેવા હિમાલયીય દેશોમાં આ જોખમ વધુ ગંભીર છે. તેથી આપત્તિ સામે તૈયારી માટે વૈશ્વિક સહયોગ અને સ્થાનિક સ્તરે મજબૂત પગલાં લેવાની જરૂરી છે.