નેપાળમાં આવેલા વિનાશક પૂર અને અચાનક આવેલા ભૂસ્ખલનને કારણે ભારે જાનમાલનું નુકસાન થયું છે. સત્તાવાર આંકડા મુજબ, હવે સુધીમાં 587થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, જ્યારે 1900થી વધુ લોકો ગુમ છે. રસુવા, નુવાકોટ સહિતના પહાડી જિલ્લાઓમાં પૂરના પાણી અને કાટમાળ નીચે ઘણા લોકો ફસાયેલા હોવાનું માનવામાં આવે છે. આપત્તિનો સામનો કરવા માટે નેપાળ સરકારે મોટા પાયે બચાવ કામગીરી શરૂ કરી છે.
વિદેશી મદદ અંગે શરૂઆતમાં કેટલીક ગેરસમજ ઊભી થઈ હતી. નેપાળના વિદેશ મંત્રી શિશિર ખનાલ અને વડાપ્રધાન બાલેન શાહે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે નેપાળે મિત્ર દેશો અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની મદદ લેવાનો ક્યારેય ઇનકાર કર્યો નથી. શરૂઆતના તબક્કામાં સ્થાનિક દળોને પ્રાધાન્ય આપવા પાછળ ભૌગોલિક અને વ્યવહારિક કારણો હોવાનું જણાવાયું છે. દુર્ગમ પહાડી વિસ્તારોમાં સ્થાનિક સુરક્ષા દળો વધુ સારી રીતે પરિચિત છે, એટલે તાત્કાલિક રાહત કામગીરી માટે તેમને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી.
નેપાળ સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, 15,000થી વધુ સ્થાનિક સેના અને પોલીસ દળોને બચાવ કામગીરીમાં લગાડવામાં આવ્યા છે. આ દળોએ ઘણા લોકોને સલામત સ્થળે ખસેડ્યા છે. જોકે, જેમ જેમ આપત્તિનું પ્રમાણ સમજાયું, તેમ તેમ ટનલ રેસ્ક્યૂ, મૃતદેહોની ઓળખ અને પુલ નિર્માણ જેવી તકનીકી બાબતો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય મદદની જરૂરિયાત ઊભી થઈ. ખાસ કરીને હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સની અંદર ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢવા માટે વિશેષ કુશળતા જોઈએ છે.
વિદેશી નાગરિકોના ગુમ થવાના કિસ્સાએ પણ રાજદ્વારી દબાણ વધાર્યું છે. એટલે નેપાળે હવે મર્યાદિત આંતરરાષ્ટ્રીય સહાય સ્વીકારવાનો નિર્ણય લીધો છે. પૂરના કારણે રસુવા અને નુવાકોટ જિલ્લામાં ત્રણ ડઝનથી વધુ પુલ વહી ગયા છે. આ માર્ગો ફરી શરૂ કરવા માટે નેપાળે ભારત અને ચીન પાસે 42 બેલી બ્રિજ (ઝડપથી તૈયાર થતા અસ્થાયી પુલ) બાંધવાની વિનંતી કરી છે.
ભારતે તાત્કાલિક સહાય પહોંચાડવાની શરૂઆત કરી દીધી છે. ભારતીય વાયુસેનાના વિમાનો મારફતે અત્યાર સુધીમાં 57.5 ટનથી વધુ રાહત સામગ્રીની ત્રણ ખેપ કાઠમંડુ મોકલવામાં આવી છે. આ રાહત સામગ્રીમાં તંબુ, ધાબળા, દવાઓ અને જીવનરક્ષક સાધનોનો સમાવેશ થાય છે. ભારતે ટનલ રેસ્ક્યૂ માટે નિષ્ણાતોની ટીમ, 11 સભ્યોની તબીબી ટુકડી અને બેલી બ્રિજ નિર્માણ માટે ટેકનિકલ ટીમ પણ રવાના કરી છે.
આપત્તિને કારણે હજારો લોકોએ પોતાના ઘર છોડીને ઉંચા વિસ્તારોમાં શરણ લેવું પડ્યું છે. રાહત શિબિરોમાં લોકોને આશરો આપવામાં આવી રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, સંદેશાવ્યવહાર અને વીજળી પુરવઠો પણ ખોરવાયો છે, જે બચાવ કામગીરીમાં અવરોધ ઊભો કરી રહ્યો છે. સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં રાહત પહોંચાડવા માટે હેલિકોપ્ટરની મદદ લેવામાં આવી રહી છે.
આ ઘટના દક્ષિણ એશિયામાં કુદરતી આપત્તિઓ સામે સામૂહિક પ્રયાસોના મહત્વને ઉજાગર કરે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આવી પરિસ્થિતિમાં ઝડપી આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ જીવ બચાવવામાં અને પુનર્નિર્માણમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. નેપાળમાં હજુ પણ બચાવ કામગીરી ચાલુ છે અને વધુ નુકસાનનો અંદાજ લગાવવામાં આવી રહ્યો છે.