મેટા (Meta) એ અમેરિકાના 48 રાજ્યો અને અન્ય પ્રદેશો સાથેના કાનૂની વિવાદને પતાવવા માટે 18 અબજ ડોલર (લગભગ 1.7 લાખ કરોડ રૂપિયા) ચૂકવવાની સંમતિ આપી છે. આ વિવાદમાં આરોપ હતો કે ઇન્સ્ટાગ્રામ અને ફેસબુકના સજાવટભર્યા ફીચર્સ બાળકો અને કિશોરોના માનસિક સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે. આ સમાધાન હેઠળ મેટાએ પ્લેટફોર્મ પર બાળકોની સુરક્ષા માટે નવા નિયમો પણ લાગુ કરવાના છે.
આ કેસમાં અમેરિકાના લગભગ તમામ રાજ્યોએ દાવો કર્યો હતો કે મેટાના 'અનલિમિટેડ સ્ક્રોલિંગ', 'લાઈક બટન' અને 'પુશ નોટિફિકેશન' જેવા ફીચર્સ બાળકોના મગજના વિકાસ પર ગંભીર અસર કરે છે. આના લીધે કિશોરોમાં ડિપ્રેશન, ચિંતા, ઊંઘની સમસ્યા અને અન્ય માનસિક વિકારો વધ્યા હોવાનું કહેવાય છે.
18 અબજ ડોલરની રકમ આગામી 10 વર્ષમાં ચૂકવવામાં આવશે. આ રકમમાંથી કેલિફોર્નિયાને સૌથી મોટો હિસ્સો, ઓછામાં ઓછા 1.5 અબજ ડોલર મળશે. આ ભંડોળનો ઉપયોગ બાળકો માટે શાળા પછીના કાર્યક્રમો, ઉનાળાની પ્રવૃત્તિઓ, ડિજિટલ સાક્ષરતા અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય યોજનાઓ માટે થશે.
સમાધાનની શરતો મુજબ મેટાએ ઇન્સ્ટાગ્રામ અને ફેસબુક પર નીચેના ફેરફારો કરવા પડશે:
- કિશોરો માટે દરરોજ મહત્તમ બે કલાકની સમય મર્યાદા રહેશે, જે માતા-પિતાની મંજૂરીથી જ વધારી શકાશે.
- શાળાના સમય દરમિયાન કોઈ સૂચનાઓ (નોટિફિકેશન) મોકલવામાં આવશે નહીં.
- સરખામણી અને તણાવ ઘટાડવા માટે લાઈક્સની સંખ્યા છુપાવવાનો વિકલ્પ મળશે.
- મોડી રાત્રે ઉપયોગ રોકવા માટે ફરજિયાત નાઇટ મોડ લાગુ કરવામાં આવશે.
- બુલિંગ, બોડી શેમિંગ અને સેલ્ફ-હાર્મને પ્રોત્સાહન આપતું કન્ટેન્ટ બાળકોની ફીડમાંથી દૂર કરવામાં આવશે.
મેટાએ એક શરત પણ મૂકી છે કે કુલ રકમનો 30% હિસ્સો (લગભગ 5.3 અબજ ડોલર) ત્યારે જ જારી કરવામાં આવશે જ્યારે TikTok અને YouTube જેવા હરીફ પ્લેટફોર્મ્સ પણ આ જ પ્રકારના સુરક્ષા નિયમો લાગુ કરશે. મેટાનું કહેવું છે કે જો નિયમો બધા માટે સમાન નહીં હોય તો બાળકો એક એપ છોડીને બીજી એપ પર જતા રહેશે.
આ સમાધાનમાં ન્યૂ મેક્સિકો અને ફ્લોરિડા સામેલ નથી. ન્યૂ મેક્સિકો અગાઉથી જ કેસ જીતી ચૂક્યું છે. ફ્લોરિડાના એટર્ની જનરલ જેમ્સ ઉથમિયરે આ ડીલ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે મેટાની કમાણી સામે આ રકમ ખૂબ નાની છે અને બાળકોને થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ થઈ શકે નહીં.
કેટલાક નિષ્ણાતોએ પણ ચેતવણી આપી છે કે આ સમાધાન કાયમી ઉપાય નથી. પૂર્વ મેટા એન્જિનિયરિંગ ડિરેક્ટર આર્ટુરો બેઝર અને 'ધ ટેક ઓવરસાઇટ પ્રોજેક્ટ'ના સાશા હેવર્થે જણાવ્યું છે કે જ્યાં સુધી કાયમી કાયદો નહીં બને, ત્યાં સુધી બાળકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત નહીં થાય.
આ સમાધાનને અમેરિકાના ઇતિહાસમાં ટેક કંપની સામેની સૌથી મોટી કાનૂની કાર્યવાહીમાંની એક માનવામાં આવે છે.