મહેસાણા-અમદાવાદ હાઇવે પર મેવડ ગામ નજીક આવેલા બોરિયાવી ગામે સ્વયંભૂ 'મસિયા મહાદેવ' તરીકે ઓળખાતું 500 વર્ષ જૂનું શિવાલય આવેલું છે. આ મંદિરની લોકવાયકા અને શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થા ગામડાંથી શહેર સુધી પ્રસિદ્ધ છે.
લોકવાયકા અનુસાર, ઘણાં વર્ષો પહેલાં ખારા ગામની ટેકરી પર રહેતા એક મહંતની ઘોડીને મસો (ફોડો) થયો હતો. અનેક ઉપચાર છતાં તે મટ્યો નહીં. એક રાત્રે મહંતને સ્વપ્ન આવ્યું કે બોરિયાવી ગામની વાયવ્ય દિશામાં આંબલી વૃક્ષ નીચે ઉકરડાને સાફ કરી મીઠાની ગુણ ચડાવવાથી ઘોડીનો મસો મટશે. મહંતે સ્વપ્ન મુજબ કર્યું અને ખોદકામ દરમિયાન કોદાળી લાગતાં શિવલિંગમાંથી લોહી નીકળ્યું, એવી માન્યતા છે. આ રીતે સ્વયંભૂ શિવલિંગ પ્રગટ થયું હોવાનું કહેવાય છે. ત્યારબાદ પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કરી લોકો પૂજા-અર્ચના કરવા લાગ્યા.
આ મંદિરમાં મીઠું, મરી અને ગોળનો પ્રસાદ ચડાવવામાં આવે છે. આ પ્રસાદ મસા મટાડવાની આસ્થા સાથે સંકળાયેલો છે. શ્રદ્ધાળુઓ મસાની તકલીફ થાય ત્યારે બાધા-માનતા રાખે છે. લોકો માને છે કે મસિયા મહાદેવની આરાધનાથી મસામાંથી રાહત મળે છે. ઉપરાંત, અહીં નિયમિતપણે જળ, દૂધ, ભાંગ, ધતૂરો વગેરે ચડાવવામાં આવે છે.
શ્રાવણ મહિનામાં આ શિવાલયનો મહિમા વધી જાય છે. દર સોમવારે ભક્તોની ભારે ભીડ જોવા મળે છે અને નાનો મેળો ભરાય છે. શ્રાવણ અમાસના દિવસે ભવ્ય શોભાયાત્રા કાઢવામાં આવે છે, જેમાં આજુબાજુના ગામોમાંથી હજારો ભાવિકો જોડાય છે. શોભાયાત્રા આખા ગામમાં ફરે છે. સેવાભાવી લોકો દ્વારા લીંબુ શરબતના કેમ્પ કરીને ભક્તોની સેવા કરવામાં આવે છે.
મહાદેવની કૃપાથી ગામના વતનીઓએ મોટું શિવાલય બનાવડાવ્યું છે. મંદિર સંકુલમાં સત્સંગ હોલ, કોમ્યુનિટી હોલ, ધર્મશાળા સહિતની સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવી છે, જેથી દૂરથી આવતા ભક્તોને સુવિધા મળી રહે છે.
આ શિવાલય ગુજરાતની ધાર્મિક પરંપરા અને લોકઆસ્થાનું પ્રતીક છે. મસા જેવી રોગની સમસ્યા માટે લોકો ભગવાન શિવની શરણમાં આવે છે, જે સમાજમાં ધર્મ અને વિશ્વાસનું મહત્વ દર્શાવે છે. જોકે, આ લોકવાયકાને ઐતિહાસિક પુરાવાને બદલે શ્રદ્ધાના ભાગરૂપે જોવી જોઈએ. આવાં સ્થળો સ્થાનિક સંસ્કૃતિ અને સામાજિક એકતાને જીવંત રાખે છે.