જૂનાગઢના ઐતિહાસિક ઉપરકોટ કિલ્લા પરિસરમાં ગઈકાલે સાંજે એક દીપડો દેખાયાના સમાચારથી સ્થાનિક લોકો અને પ્રવાસીઓમાં ભયનો માહોલ સર્જાયો હતો. આ ઘટના બાદ વન વિભાગની ટીમે તાત્કાલિક સ્થળ પર પહોંચીને સર્ચ ઓપરેશન શરૂ કર્યું હતું.
પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સાંજે લગભગ છ વાગ્યાના સમયે કિલ્લાની દિવાલ નજીક ઝાડીવિસ્તારમાં દીપડો જોવા મળ્યો હતો. થોડી જ વારમાં આ વાત ફેલાતાં મોટી સંખ્યામાં લોકો ત્યાં એકઠા થઈ ગયા હતા. કેટલાકે મોબાઈલ ફોનમાં વીડિયો બનાવ્યો હતો, જે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો છે. જો કે, વન વિભાગે વીડિયો શેર કરવાને બદલે સાવચેતી રાખવા અને અફવાઓ ન ફેલાવવા અપીલ કરી છે.
ઉપરકોટ કિલ્લો જૂનાગઢ શહેરના મધ્યમાં આવેલો છે અને તેની ગણના રાજ્યના મહત્વના પ્રવાસન સ્થળ તરીકે થાય છે. કિલ્લાની આસપાસ ગીચ ઝાડી અને જૂના વૃક્ષો છે, જે વન્યપ્રાણીઓ માટે આશ્રયસ્થાન સમાન છે. સમીપના ગીર અભયારણ્યથી દીપડાઓની અવરજવર પ્રસંગોપાત જોવા મળતી હોય છે. પરંતુ શહેરની વચ્ચે આવેલા કિલ્લામાં દીપડાનું આવવું અસામાન્ય ઘટના ગણાય છે.
વન વિભાગના ડેપ્યુટી કન્ઝર્વેટરે જણાવ્યું હતું કે, “અમને સૂચના મળતાં જ રેસ્ક્યુ ટીમને સ્થળ પર મોકલી હતી. દીપડો કિલ્લાના પથ્થરો વચ્ચે અથવા ઝાડીમાં છુપાયેલો હોવાની શક્યતા છે. અમે ટ્રેપ કેમેરા અને ડ્રોનની મદદથી તેની હિલચાલ પર નજર રાખી રહ્યા છીએ. જ્યાં સુધી દીપડાને પકડવામાં ન આવે ત્યાં સુધી પ્રવાસીઓ અને સ્થાનિકોને કિલ્લા વિસ્તારમાં જવાનું ટાળવા જણાવાયું છે.”
આ ઘટના બાદ જિલ્લા વહીવટી તંત્રએ પણ તંત્ર સક્રિય કર્યું છે. કિલ્લાના મુખ્ય દ્વાર પર નોટિસ લગાવીને મુલાકાતીઓને સુરક્ષા કારણોસર અંદર જતાં અટકાવવામાં આવ્યા છે. શાળાઓ અને કોલેજોને પણ નજીકના કલાકોમાં મેદાની પ્રવૃત્તિઓ સ્થગિત કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
નિષ્ણાતોના મતે, શહેરીકરણ અને વન્યપ્રાણીઓના કુદરતી આવાસમાં ઘટાડા ને કારણે દીપડાઓ વારંવાર ગીચ વસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં દાખલ થતા જોવા મળે છે. ગીર પરિક્ષેત્રમાં દીપડાની સંખ્યા સારી એવી છે, પરંતુ માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષના બનાવો પણ વધી રહ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં જૂનાગઢ જિલ્લાના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં દીપડાના હુમલાની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે, જે ચિંતાનો વિષય છે.
વન વિભાગે લોકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ દીપડો દેખાય ત્યારે ટોળું ભેગું ન કરે અને તરત જ નજીકના ફોરેસ્ટ ઓફિસરને જાણ કરે. દીપડો સામાન્ય રીતે મનુષ્યો પર હુમલો નથી કરતો, પરંતુ ગભરાટમાં તે હિંસક બની શકે છે. તેથી શાંત રહીને પર્યાપ્ત અંતર જાળવવું જરૂરી છે.
સ્થાનિક રહેવાસીઓમાં આશંકા છે કે દીપડો કિલ્લાના ભોંયરામાં કે ત્યાંની ઐતિહાસિક બાવળી (સ્ટેપવેલ)માં છુપાયેલો હોઈ શકે છે. આ બાવળી ખૂબ ઊંડી છે અને તેમાં પાણી હોવાથી દીપડાને દિવસની ગરમીમાં રાહત મળી શકે છે. રેસ્ક્યુ ટીમ રાત દરમિયાન પેટ્રોલિંગ કરી રહી છે. સવારે પહેલાં ફરી વ્યાપક તપાસ હાથ ધરવામાં આવશે.
આ ઘટનાથી પ્રવાસન પર અસર થવાની શક્યતા છે, કારણ કે ઉપરકોટ કિલ્લો જૂનાગઢનું મુખ્ય આકર્ષણ છે. જિલ્લા પ્રશાસન દ્વારા પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લઈને ટૂંક સમયમાં કિલ્લો પ્રવાસીઓ માટે ખોલવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે.
આ ઘટનાની તપાસ કરીને દીપડાને સુરક્ષિત રીતે પકડીને ગીરના જંગલમાં છોડવા માટે વન વિભાગે કહ્યું છે. દરમિયાન, નગરજનોએ સાવચેતી રાખવા અને અફવાઓ ન ફેલાવવા આગ્રહ કર્યો છે.