પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ઉઝબેકિસ્તાનની સત્તાવાર મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે યુરેનિયમ પુરવઠા સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કરારથી ભારતની પરમાણુ ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં મદદ મળશે અને ઉઝબેકિસ્તાન સાથેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં નવો આયામ ઉમેરાશે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીની આ મુલાકાતને રાજદ્વારી દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવે છે. બંને દેશોના નેતાઓ વચ્ચે થયેલી વાતચીતમાં યુરેનિયમ પુરવઠા ઉપરાંત વેપાર, રોકાણ, સંરક્ષણ, તકનીકી સહકાર અને સાંસ્કૃતિક આદાન-પ્રદાનના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી. બંને દેશોએ આ ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા માટે અનેક સમજૂતીઓ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
ઉઝબેકિસ્તાન વિશ્વના અગ્રણી યુરેનિયમ ઉત્પાદક દેશોમાં સ્થાન ધરાવે છે. ત્યાંના સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ભંડાર ભારત માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. ભારત પોતાના નાગરિક પરમાણુ ઊર્જા કાર્યક્રમને વિસ્તારવા માટે આયાતી યુરેનિયમ પર નિર્ભર છે. આ કરારથી ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂતી મળશે અને પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે લાંબા ગાળાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત થશે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ સમજૂતી ભારત માટે ખાસ કરીને ઉપયોગી છે કારણ કે તેનાથી યુરેનિયમની આયાતમાં વિવિધતા આવશે અને અન્ય દેશો પરની નિર્ભરતા ઘટશે. ભારત હાલમાં કઝાકિસ્તાન, કેનેડા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને રશિયા જેવા દેશોમાંથી યુરેનિયમ આયાત કરે છે. ઉઝબેકિસ્તાનનો સમાવેશ થવાથી ભારતનો પુરવઠા સ્ત્રોત વધુ વૈવિધ્યપૂર્ણ બનશે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ આ મુલાકાત દરમિયાન ઉઝબેકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ સાથે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો કરી હતી. બંને નેતાઓએ આતંકવાદ, કટ્ટરવાદ અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર પણ સહમતી વ્યક્ત કરી હતી. ઉઝબેકિસ્તાને ભારતના વિકાસ અને પ્રગતિમાં રસ દાખવ્યો હતો અને ભારતે પણ ઉઝબેકિસ્તાનના વિકાસમાં સહયોગ આપવાની પ્રતિબદ્ધતા દોહરાવી હતી.
આ મુલાકાતથી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો નવી ઊંચાઈએ પહોંચ્યા છે. ભારત માટે મધ્ય એશિયામાં તેના પ્રભાવને વિસ્તારવાની દૃષ્ટિએ પણ આ મુલાકાત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ઉઝબેકિસ્તાનમાં ભારતીય સમુદાય અને સાંસ્કૃતિક સંબંધો પણ જૂના છે, જેને વધુ મજબૂત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ યુરેનિયમ કરાર ભારતના સ્વચ્છ ઊર્જા લક્ષ્યાંકોને હાંસલ કરવામાં મદદરૂપ થશે. પરમાણુ ઊર્જા એ કાર્બન ઉત્સર્જન ન કરતી ઊર્જાનો સ્વચ્છ સ્ત્રોત છે, અને ભારતે ૨૦૩૦ સુધીમાં પરમાણુ ઊર્જા ઉત્પાદન ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરવાનું લક્ષ્યાંક રાખ્યું છે. આ કરાર તે લક્ષ્યાંકને પૂર્ણ કરવામાં સહાયક બનશે.
આમ, પ્રધાનમંત્રી મોદીની ઉઝબેકિસ્તાન મુલાકાત માત્ર રાજદ્વારી દૃષ્ટિએ જ નહીં, પરંતુ ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ છે. આ મુલાકાતના પરિણામે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો વધુ ઘનિષ્ઠ બનશે તેવી અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.