ભારત સરકારે ભુતાન સાથે રેલવે કનેક્ટિવિટી મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. આશરે 57.5 કિલોમીટર લાંબી કોકરાઝાર-ગેલેફુ રેલવે લાઇનને 'વિશેષ રેલવે પ્રોજેક્ટ'નો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ પર આશરે 3,500 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થવાનો અંદાજ છે અને તે 2029 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે. આ લાઇન પૂર્ણ થતાં ભુતાન સીધું ભારતીય રેલ નેટવર્ક સાથે જોડાશે.
કેન્દ્રીય રેલવે મંત્રાલયે આ પ્રોજેક્ટને વિશેષ દરજ્જો આપ્યો છે, જેના કારણે જમીન સંપાદન, જંગલ અને પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ સહિતની વહીવટી પ્રક્રિયાઓ ઝડપી બનશે. આ રેલવે લાઇન ભારત અને ભુતાન વચ્ચે વેપાર, પ્રવાસન અને લોકો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોને સુદ્રઢ બનાવશે. ખાસ કરીને ભુતાનના મહત્વાકાંક્ષી 'ગેલેફુ માઇન્ડફુલનેસ સિટી' પ્રોજેક્ટને ભારતીય રેલ નેટવર્ક સાથે સીધું જોડાણ મળશે.
આ પ્રોજેક્ટનું મહત્વ માત્ર આર્થિક અને સામાજિક ક્ષેત્રો પૂરતું મર્યાદિત નથી. ભારત-ભુતાન સરહદ નજીકના સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં રેલ કનેક્ટિવિટી સુધરવાથી લશ્કરી લોજિસ્ટિક્સ અને સરહદી સુરક્ષા વ્યવસ્થા પણ મજબૂત બનશે. હાલમાં ખરાબ હવામાન, ભૂસ્ખલન અને વિષમ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિને કારણે માર્ગ વાહનવ્યવહાર વારંવાર પ્રભાવિત થાય છે. રેલ નેટવર્ક પૂર્ણ થતાં જવાનો, આવશ્યક પુરવઠા અને સુરક્ષા સાધનોની હિલચાલ વધુ ઝડપી અને વિશ્વસનીય બનશે.
ભારત સરકાર પૂર્વોત્તર ક્ષેત્ર અને પડોશી દેશો સાથે વ્યૂહાત્મક રેલવે જોડાણ વધારવા પર ભાર આપી રહી છે. આ યોજના અનુસાર, વર્ષ 2027 સુધીમાં સિક્કિમમાં અને વર્ષ 2029 સુધીમાં ભુતાનમાં ટ્રેન સેવાઓ શરૂ કરવાનો અંદાજ છે. સિક્કિમને બ્રોડ-ગેજ રેલ નેટવર્ક સાથે જોડતો 44.96 કિલોમીટર લાંબો 'સેવોક-રંગપો' રેલ પ્રોજેક્ટ પણ બાંધકામના અંતિમ તબક્કામાં છે.
સેવોક-રંગપો રેલવે લાઇનનો મોટો ભાગ ટનલમાંથી પસાર થાય છે. આ પ્રોજેક્ટની મુખ્ય વિશેષતા 'તિસ્તા બજાર' રેલવે સ્ટેશન છે, જે પહાડની અંદર ટનલમાં બનાવવામાં આવી રહ્યું છે. તે દેશનું પ્રથમ સંપૂર્ણ ભૂગર્ભ બ્રોડ-ગેજ રેલવે સ્ટેશન હશે. આશરે 12,450 કરોડ રૂપિયાના સુધારિત ખર્ચે નિર્માણધીન આ પ્રોજેક્ટમાં સુરક્ષા તપાસ પૂર્ણ કરીને ડિસેમ્બર 2027 સુધીમાં ટ્રેન વ્યવહાર શરૂ કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
આ બંને રેલવે પ્રોજેક્ટ્સ પૂર્ણ થવાથી પૂર્વોત્તર ભારતની સરહદી સજ્જતા, પ્રાદેશિક વેપાર અને વ્યૂહાત્મક ક્ષમતાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. ભારત સરકારનો આ પ્રયાસ પડોશી દેશો સાથે સહયોગ અને કનેક્ટિવિટી વધારવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.