સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર હવે સાયબર ઠગોએ પોર્ન એપ્સનો ઉપયોગ કરીને લોકોને ઠગવાનું શરૂ કર્યું છે. આ યુક્તિમાં તેઓ લોકોને ફસાવવા માટે અશ્લીલ એપ્સ ડાઉનલોડ કરવાની લાલચ આપે છે. જે ક્ષણે વપરાશકર્તા આવી એપ ડાઉનલોડ કરે છે, તેનો પોતાનો અંગત ડેટા ઠગોના હાથમાં આવી જાય છે. ત્યારબાદ તેઓ બેંક ખાતામાંથી રકમ પણ ઉપાડી લે છે. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે આ મામલે સખત ચેતવણી આપી છે અને 7 એપ્સથી બચવા જણાવ્યું છે.
ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કો-ઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) દ્વારા આ યાદી જાહેર કરવામાં આવી છે. આ યાદીમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, આ 7 એપ્સ અત્યંત જોખમી છે. તે એપ્સ મુખ્યત્વે પોર્નોગ્રાફી અથવા અશ્લીલ સામગ્રી બતાવવાના બહાને વપરાશકર્તાઓને ડાઉનલોડ કરવા દબાણ કરે છે. એકવાર કોઈ વ્યક્તિ આ એપ્સ ઇન્સ્ટોલ કરે છે, તો એપ ફોનની સ્ક્રીનને અનલૉક કરીને, ફોટા, વિડિયો, કોન્ટેક્ટ લિસ્ટ, મેસેજિંગ એપ્સ અને બેંકિંગ એપ્સની ઍક્સેસ મેળવી લે છે. આ રીતે તમામ અંગત માહિતી ઠગો સુધી પહોંચે છે.
આ એપ્સના ઉપયોગના બનાવોમાં, વપરાશકર્તાના ફોનમાં રહેલી બેંકિંગ એપ્સનો ઉપયોગ કરીને નાણાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે. ઘણી વખત ઠગો ફિશિંગ લિંક મોકલે છે જે દ્વારા વપરાશકર્તાનો ઓટીપી (OTP) મેળવી લે છે. આ રીતે બેંક ખાતું ખાલી કરી દેવામાં આવે છે. આ પ્રકારની યુક્તિઓ એટલી સૂક્ષ્મ હોય છે કે વપરાશકર્તાને ખબર પડતી નથી કે તેનો ડેટા ચોરાઈ રહ્યો છે.
ગૃહ મંત્રાલયે સલાહ આપી છે કે, કોઈ પણ વ્યક્તિ આજે આ એપ્સમાંથી એક પણ ડાઉનલોડ કરી હોય તો તેણે તાત્કાલિક એપને ડિલીટ કરી દેવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, સોશિયલ મીડિયા પર આવતી અજાણી લિંક્સ અને જાહેરાતોથી દૂર રહેવું જોઈએ. મોબાઇલ એપ સ્ટોર પરથી જ એપ્સ ડાઉનલોડ કરવી જોઈએ, પરંતુ તેની સમીક્ષાઓ અને ડેવલપરની વિગતો પણ તપાસવી જરૂરી છે.
સાયબર સલાહકારોના જણાવ્યા મુજબ, કોઈ પણ એપ ઇન્સ્ટોલ કરતા પહેલા તેની માંગવામાં આવતી પરવાનગીઓ સમજવી જોઈએ. જો એપ ફોનના કોન્ટેક્ટ, કેમેરા, માઇક્રોફોન અથવા સંદેશાઓની ઍક્સેસ માંગે છે અને તે એપ માટે આવશ્યક નથી, તો તે એપ ડાઉનલોડ કરવાનું ટાળવું જોઈએ. ઘણી જોખમી એપ્સ વપરાશકર્તાઓને "અનિચ્છનીય" અથવા "અશ્લીલ" સામગ્રી બતાવીને બટન પર ક્લિક કરવા માટે દબાણ કરે છે, જે કામ કરતાં જ ડેટા ચોરી થાય છે.
ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલી માર્ગદર્શિકામાં જણાવ્યા મુજબ, વપરાશકર્તાઓએ બેંકિંગ એપ્સ માટે ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન ચાલુ રાખવું જોઈએ, મોબાઇલ અને એપ્સને નિયમિતપણે અપડેટ કરવી જોઈએ, અને કોઈ પણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિની જાણ સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર કરવી જોઈએ. આ હેલ્પલાઇન મારફતે 24 કલાક ફરિયાદ નોંધી શકાય છે. ઉપરાંત, સાઇબર પોલીસ પોર્ટલ પર પણ ઓનલાઇન ફરિયાદ કરી શકાય છે.
ભારત સરકાર ડિજિટલ ઇન્ડિયા પહેલ હેઠળ સાયબર સુરક્ષાને વધુ મજબૂત કરવાની દિશામાં કામ કરી રહી છે. સાયબર ઠગો લોકોની લાગણીઓ અને જિજ્ઞાસાનો લાભ ઉઠાવીને ફસાવે છે. તેથી જાગૃત રહેવું અને આવી લાલચમાં ન આવવું એ જ શ્રેષ્ઠ બચાવ છે. કોઈ પણ એપ અથવા લિંક અંગે શંકા હોય તો તેને અવગણવી જોઈએ.
નિષ્કર્ષમાં, ગૃહ મંત્રાલયની ચેતવણી ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. સોશિયલ મીડિયા પર આવતી અશ્લીલ એપ્સના લાલચમાં આવીને સાયબર ફ્રોડનો ભોગ ન બનવું, સાથે જ પોતાના મિત્રો અને પરિવારને પણ જાગૃત કરવા જોઈએ. આ રીતે જ સાયબર ગુનેગારોને રોકી શકાય છે અને એક સુરક્ષિત ડિજિટલ સમાજનું નિર્માણ થઈ શકે છે.