ઘર ખરીદવા માટે લેવાયેલી હોમ લોન લાંબા ગાળાની જવાબદારી બની જાય છે. સામાન્ય રીતે ૨૦ થી ૩૦ વર્ષના સમયગાળા માટે લેવાયેલી આ લોનમાં માસિક હપ્તા (EMI) ભરવાના થાય છે, પરંતુ તેની સાથે વ્યાજનો બોજો પણ મોટો હોય છે. ઘણી વખત લોનની મૂળ રકમ કરતાં વ્યાજ વધુ ચૂકવવું પડે છે. જો કે, કેટલીક સરળ ગણિત અને નિયમિત વ્યૂહરચના અપનાવવાથી લોનની અવધિ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકાય છે અને વ્યાજમાં લાખો રૂપિયાની બચત કરી શકાય છે. આ બે સ્માર્ટ ફોર્મ્યુલા છે, જે ઘણા નાણાંકીય નિષ્ણાતો ભલામણ કરે છે.
પહેલી ફોર્મ્યુલા: દર વર્ષે એક વધારાનો હપ્તો
આ વ્યૂહરચનામાં દર વર્ષે નિયમિત ૧૨ હપ્તા ભરવાને બદલે ૧૩ હપ્તા ભરવાના હોય છે. એટલે કે, તમારી માસિક EMI જેટલી રકમ વર્ષમાં એક વખત વધારાની ચૂકવણી કરો. આ વધારાની રકમ લોનના મૂળ (principal) ભાગમાંથી સીધી કપાય છે. જેથી વ્યાજની ગણતરી ઓછી થાય છે અને લોન વહેલી પૂરી થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, ૩૦ વર્ષની લોન આ રીતે ચૂકવવાથી લગભગ ૫ થી ૭ વર્ષની અવધિ ઘટી શકે છે. જોકે, આ માટે તમારી પાસે વધારાની રકમની વ્યવસ્થા હોવી જરૂરી છે, જેમ કે બોનસ, ભેટ, અથવા વાર્ષિક બચત.
બીજી ફોર્મ્યુલા: વાર્ષિક ધોરણે EMI વધારવી
આ વ્યૂહરચનામાં દર વર્ષે તમારી EMI વધારવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, શરૂઆતમાં ૫ ટકા અથવા ૧૦ ટકા જેટલી વૃદ્ધિ કરો. જેમ જેમ તમારી આવક વધે છે, તેમ તેમ હપ્તા વધારવા શક્ય બને છે. આ રીતે લોનની અવધિ ઘણી ઓછી થઈ જાય છે. આ બંને ફોર્મ્યુલાનો સંયુક્ત ઉપયોગ કરવામાં આવે તો ૩૦ વર્ષની લોન ૧૧ વર્ષમાં પૂરી થઈ શકે છે અને વ્યાજના લાખો રૂપિયા બચી શકે છે. જો કે, આ દાવો લોનની વ્યાજ દર, રકમ અને અન્ય પરિબળો પર આધાર રાખે છે.
શું ધ્યાન રાખવું?
આ વ્યૂહરચના અપનાવતા પહેલા કેટલીક બાબતો ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે. પહેલું, આ વધારાની ચૂકવણીઓ કરવાથી તમારી તરલતા (liquidity) પર અસર પડે છે. કટોકટી માટે ભંડોળ રાખવું જરૂરી છે. બીજું, કેટલીક બેંકો પ્રીપેમેન્ટ પર દંડ વસૂલ કરે છે, જોકે RBIના નિયમો અનુસાર ઘણા કિસ્સામાં આ દંડ માફ છે. ત્રીજું, વ્યાજ દર ઓછો હોય અને બજારમાં રોકાણથી વધુ વળતર મળતું હોય તો લોન પહેલા ચૂકવવાને બદલે રોકાણ કરવું ફાયદાકારક હોઈ શકે છે. તેથી તમારી નાણાંકીય સ્થિતિ, આવક અને ધ્યેયોના આધારે નિર્ણય લેવો શ્રેષ્ઠ છે.
નિષ્કર્ષ
હોમ લોનનો બોજો ઘટાડવા માટે ઉપર જણાવેલી બે સરળ રીતો અસરકારક છે. તેનાથી માત્ર લોન વહેલી પૂરી થતી નથી, પણ માનસિક શાંતિ પણ મળે છે. જો કે, તેને અમલમાં મૂકતા પહેલા તમારા નાણાંકીય સલાહકાર સાથે ચર્ચા કરવી ઉચિત છે, જેથી તમે તમારા માટે સૌથી યોગ્ય વ્યૂહરચના પસંદ કરી શકો.