અમેરિકાની ટ્રમ્પ પ્રશાસને H-1B અને અન્ય કાર્યકારી વિઝા ધારકો માટે નોકરી ગુમાવ્યા પછી મળતા 60 દિવસના 'ગ્રેસ પિરિયડ' (રાહત સમયગાળા)ને નાબૂદ કરવાના પ્રસ્તાવને સોમવારે મંજૂરી આપી છે. આ નિર્ણયથી અમેરિકામાં કાર્યરત હજારો ભારતીય ટેક્નોલોજી વ્યાવસાયિકો અને તેમના પરિવારો પર અનિશ્ચિતતાનો માહોલ સર્જાયો છે. જો આ પ્રસ્તાવ અંતિમ સ્વરૂપ પામશે, તો નોકરી છૂટતાં જ વિઝા ધારકોએ અમેરિકા છોડવું પડી શકે છે.
હાલમાં действующા નિયમો અનુસાર, H-1B, L-1 અને O-1 વિઝા પર કાર્યરત કર્મચારી જો નોકરી ગુમાવે, તો તેમને 60 દિવસ સુધી દેશમાં રહેવાની છૂટ આપવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન તેઓ નવો સ્પોન્સર શોધી શકે છે, વિઝાની સ્થિતિ બદલી શકે છે, અથવા સ્વદેશ પાછા ફરવાની તૈયારી કરી શકે છે. પરંતુ નવા પ્રસ્તાવમાં આ સમયગાળો સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાની દરખાસ્ત છે.
હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી વિભાગ (DHS) એ આ પ્રસ્તાવ 6 ઓગસ્ટના રોજ વ્હાઇટ હાઉસના ઓફિસ ઑફ ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ રેગ્યુલેટરી અફેર્સને સોંપ્યો હતો, જેને 27 ઓગસ્ટે કેટલાક સુધારાઓ સાથે સંમતિ આપવામાં આવી છે. આ પ્રસ્તાવનો રેગ્યુલેટરી ઇન્ફોર્મેશન નંબર 1615-AD 22 છે, જે યુએસ સિટિઝનશિપ એન્ડ ઇમિગ્રેશન સર્વિસીસ (USCIS) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.
H-1B વિઝા મેળવનારાઓમાં ભારતીયોની સંખ્યા સૌથી વધુ છે. દર વર્ષે આપવામાં આવતા H-1B વિઝામાંથી નોંધપાત્ર ભાગ ભારતીય આઇટી પ્રોફેશનલ્સને જાય છે. આ કારણોસર આ નિર્ણયની સૌથી વધુ અસર ભારતીય કર્મચારીઓ પર પડવાની શક્યતા છે. જો 60 દિવસનો ગ્રેસ પિરિયડ નાબૂદ થાય, તો નોકરી જતાં જ તેઓને તાત્કાલિક દેશ છોડવાનો આદેશ મળી શકે છે.
આ પ્રસ્તાવની ટીકા કરતાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખના ભૂતપૂર્વ સલાહકાર અજય જૈન ભુટોરિયાએ તેને 'અમાનવીય' અને 'અકલ્પનીય' ગણાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે, ટેક્નોલોજી, હેલ્થકેર અને એન્જિનિયરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં નવી નોકરી શોધવી અને વિઝા ટ્રાન્સફરની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં ઘણી વાર મહિનાઓ લાગે છે. હાલનો 60 દિવસનો સમય પણ ઓછો પડે છે, ત્યારે તેને શૂન્ય કરી દેવો ગંભીર બાબત છે. તેમણે માર્ચ 2023માં આ મુદત વધારીને 180 દિવસ કરવાની ભલામણ કરી હતી.
આ પ્રસ્તાવિત નિયમ હજુ અંતિમ નથી. હવે પછીના તબક્કામાં તેને 'ફેડરલ રજિસ્ટર'માં પ્રકાશિત કરવામાં આવશે, જેના પછી જાહેર જનતા, બિઝનેસ સંસ્થાઓ અને નિષ્ણાતો પાસેથી સૂચનો અને વાંધાઓ મંગાવવામાં આવશે. ત્યાં સુધી જાન્યુઆરી 2017 થી અમલમાં આવેલો 60 દિવસનો ગ્રેસ પિરિયડ યથાવત રહેશે. એટલે કે, હાલમાં નોકરી ગુમાવનારા H-1B વિઝા ધારકો માટે કોઈ તાત્કાલિક ફેરફાર થયો નથી.
આ મુદ્દો ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર અને કામદાર આદાન-પ્રદાનના સંદર્ભમાં મહત્વનો છે. ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ અમેરિકાની ટેક્નોલોજી અને આર્થિક વ્યવસ્થામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આ નિર્ણયથી માત્ર વ્યક્તિઓ જ નહીં, પરંતુ બંને દેશોના વ્યાપારી સંબંધો પર પણ અસર પડી શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આવા નિયમો અમેરિકાની પ્રતિભા આકર્ષણ નીતિને નબળી પાડી શકે છે, જેની સૌથી મોટી અસર ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે જોવા મળી શકે છે.
હાલમાં ભારતીય સમુદાય તરફથી આ પ્રસ્તાવ સામે અવાજ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે. સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા લોકોએ તેની ટીકા કરી છે અને સમજી-વિચારીને નિર્ણય લેવાની માગ કરી છે. આગામી દિવસોમાં જાહેર અભિપ્રાય અને ટિપ્પણીઓ પછી આ નિયમ અંગે આખરી નિર્ણય લેવામાં આવશે.