ગુજરાતમાં ખાંડના ભાવ નિયંત્રણમાં લાવવા માટે અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગે રાજ્યભરમાં સ્ટોક લિમિટ (સંગ્રહ મર્યાદા)ની તપાસ શરૂ કરી છે. આ અંતર્ગત 27 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ રાજકોટ શહેરમાં ખાંડના વેપારીઓ અને ડીલરોના સ્થળે તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી.
પુરવઠા વિભાગની તપાસ ટીમે રાજકોટના વિવિધ વિસ્તારોમાં આવેલી ખાંડની થોક દુકાનો, ડીલરશીપ અને વેરહાઉસની મુલાકાત લઈને ત્યાં ઉપલબ્ધ ખાંડના જથ્થાની ચકાસણી કરી. નિયમ મુજબ, કોઈ પણ વેપારી 4000 ક્વિન્ટલથી વધુ ખાંડનો સંગ્રહ કરી શકે નહીં અને એક મહિનાથી વધુ સમય માટે ખાંડ રાખી શકે નહીં. તપાસ ટીમે સ્ટોક પત્રકમાં દર્શાવેલા જથ્થા અને વાસ્તવમાં હાજર જથ્થા વચ્ચેનું મેળવણું કર્યું. ખાંડની ખરીદી-વેચાણના દસ્તાવેજો પણ તપાસ્યા. આ ઉપરાંત, છૂટક વેપારીઓ પાસે કેટલો જથ્થો છે તેની પણ નોંધ લેવામાં આવી.
તપાસ બાદ તમામ વેપારીઓ અને ડીલરોને ભારત સરકારના ખાદ્ય પુરવઠા પોર્ટલ foodstock.dfpd.gov.in પર પોતાના ખાંડના જથ્થાની માહિતી નિયમિત રીતે અપલોડ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. આ પોર્ટલ પર દરેક વેપારીએ પોતાના સ્ટોકની વિગત દર્શાવવાની હોય છે. તેનાથી સરકારને જિલ્લા કે રાજ્ય સ્તરે કેટલી ખાંડ ઉપલબ્ધ છે તેનો ત્વરિત ખ્યાલ આવી શકે છે. પુરવઠાનું આયોજન કરવામાં અને જરૂર પડ્યે કિંમતી દરમિયાનગીરી કરવામાં આ માહિતી ઉપયોગી થાય છે.
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, દેશમાં ખાંડના ભાવ છેલ્લા કેટલાક સમયથી સતત વધી રહ્યા છે. ખાંડના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો, કેટલાક રાજ્યોમાં શેરડીના પાકને નુકસાન અને બજારમાં માંગ વધવાને કારણે ભાવ પર દબાણ સર્જાયું છે. કેન્દ્ર સરકારે ખાંડની નિકાસ પર પ્રતિબંધ કે નિયંત્રણ લાદવાની સાથે રાજ્યોને સ્ટોક લિમિટ નક્કી કરવાની સત્તા આપી છે. આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ હેઠળ રાજ્ય સરકાર ચીજવસ્તુની મહત્તમ સંગ્રહ મર્યાદા નક્કી કરી શકે છે અને તેનો અમલ કરાવી શકે છે.
ખાંડ એક મહત્વપૂર્ણ ચીજવસ્તુ છે, જેની કિંમતમાં વધારો ફુગાવાને પ્રોત્સાહન આપે છે. ઘરમાં ખાંડનો ઉપયોગ જરૂરી છે, તેમજ મીઠાઈ, ચા-નાસ્તા, શરબત અને ખાદ્ય પદાર્થોના ઉત્પાદનમાં ખાંડનો સમાવેશ થાય છે. તેથી કિંમત સ્થિર રાખવી જરૂરી છે. સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારીને કારણે બજારમાં કૃત્રિમ અછત સર્જાય છે, જેના કારણે કિંમતો પર અસર થાય છે. ગુજરાત સરકારે આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓ રોકવા માટે આ તપાસ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
પુરવઠા વિભાગની આ કાર્યવાહીથી સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારીમાં સંડોવાયેલા તત્ત્વોમાં ચિંતા ફેલાઈ છે. જે વેપારીઓ નિયમોનું પાલન કરે છે, તેમને કોઈ મુશ્કેલી નથી. પરંતુ જે લોકો મર્યાદા કરતાં વધુ જથ્થો છુપાવે છે, તેમની સામે કાર્યવાહી થશે. વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે આ તપાસ રાજ્યના તમામ જિલ્લાઓમાં ચાલુ રહેશે અને કોઈપણ ઉલ્લંઘન બાબતે દંડ, જથ્થો જપ્ત કરવો કે લાયસન્સ રદ કરવા જેવી કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
આ પગલાંને કારણે ખાંડના ભાવમાં સ્થિરતા આવે તેવી શક્યતા છે. બજારમાં પૂરતો પુરવઠો જળવાશે, કૃત્રિમ અછત નહીં સર્જાય, અને ગ્રાહકોને રાહત મળશે. વેપારીઓએ પણ સરકારના નિર્દેશોનું પાલન કરીને સહકાર આપવો જરૂરી છે, જેથી બિનજરૂરી કાર્યવાહી ટાળી શકાય. પુરવઠા વિભાગ દ્વારા સમયાંતરે આવી ચકાસણી કરવામાં આવતી રહેશે.