ગુજરાતમાં ચાલુ ચોમાસામાં અત્યાર સુધી સરેરાશ 7% ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. હવામાન વિભાગે આપેલા આંકડા મુજબ, રાજ્યના મધ્ય, ઉત્તર અને દક્ષિણ ગુજરાત સહિતના મુખ્ય પ્રદેશમાં સામાન્ય કરતાં 9% વધુ વરસાદ થયો છે. જોકે, કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના મોટાભાગના જિલ્લાઓમાં પરિસ્થિતિ તેનાથી ઊલટી છે. ત્યાં સામાન્ય કરતાં લગભગ 30% ઓછો વરસાદ પડ્યો છે. આ ઉણપ ખેડૂતો માટે ચિંતાનો વિષય બની છે, કારણ કે હજુ ચોમાસાનો લગભગ એક મહિનો બાકી છે અને હવામાન વિભાગે આગામી દિવસોમાં કોઈ ભારે વરસાદની આગાહી કરી નથી.
ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થામાં ખેતીનું મોટું યોગદાન છે. રાજ્યના અંદાજે 60 ટકા જેટલા લોકો ખેતી અને તેનાથી સંકળાયેલા વ્યવસાયો પર નિર્ભર છે. ચોમાસું એ ખેતીની જીવાદોરી સમાન છે. આ વર્ષે વરસાદનું વિતરણ અસમાન રહેવાથી કેટલાક વિસ્તારોમાં સારો પાક થવાની સંભાવના છે, જ્યારે કચ્છ-સૌરાષ્ટ્રમાં પાક અટકી પડે એવી શક્યતા છે. ખાસ કરીને મગફળી, કપાસ, જીરું, તલ અને દિવેલા જેવા વ્યાવસાયિક પાકો અહીં મોટા પ્રમાણમાં થાય છે. આ પાકોને ઓગસ્ટ મહિનામાં પૂરતા ભેજની જરૂર હોય છે.
છેલ્લા 24 કલાક દરમિયાન રાજ્યમાં દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદી માહોલ જોવા મળ્યો છે. વલસાડ જિલ્લામાં સૌથી વધુ મધ્યમ વરસાદ નોંધાયો છે, જે ત્યાંના ખેડૂતો માટે રાહતરૂપ છે. ઉત્તર ગુજરાતમાં દાહોદ અને ખેડાની આસપાસ હળવો વરસાદ વરસ્યો છે. સૌરાષ્ટ્રના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદ થયો નથી. ફક્ત બે-ત્રણ સ્થળે નહિવત વરસાદ પડ્યો છે. કચ્છમાં પણ છેલ્લા 24 કલાકમાં કોઈ ખાસ વરસાદ નોંધાયો નથી. આથી આ વિસ્તારોમાં સૂકું હવામાન ચાલુ છે.
હવામાન વિભાગની આગાહી જોઈએ તો, આગામી અઠવાડિયામાં દક્ષિણ ગુજરાતના કેટલાક ભાગો અને સૌરાષ્ટ્રના દક્ષિણ તટવર્તી વિસ્તારોમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદ થઈ શકે છે. ઉત્તર ગુજરાત અને ઉત્તર સૌરાષ્ટ્રમાં મોટે ભાગે વાતાવરણ સૂકું રહેશે. ત્યાં હળવા વરસાદની જ શક્યતા છે. અમદાવાદ અને ગાંધીનગરમાં તાપમાન 33 ડિગ્રી સેલ્સિયસની આસપાસ રહેવાનું અનુમાન છે. આગામી દિવસોમાં કોઈ તીવ્ર ગરમી અથવા ઠંડીની સંભાવના નથી.
વરસાદની ઉણપથી કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રમાં પાણીની તંગી સર્જાવાની શક્યતા વર્તાઈ રહી છે. ઘણા વિસ્તારોમાં જળાશયો પાણીથી ભરાયા નથી. ખાસ કરીને કચ્છના નાના મોટા જળાશયોની સ્થિતિ ગંભીર છે. સૌરાષ્ટ્રમાં પણ ઘણા તળાવ અને બંધ ઓછી ક્ષમતા સાથે જળ સંગ્રહ કરી શક્યા છે. આથી આગામી મહિનાઓમાં પીવાના પાણી અને સિંચાઈ માટે પાણીની ફાળવણીમાં મુશ્કેલી પડી શકે છે. ખેડૂતોએ પોતાના પાકનું આયોજન વરસાદની ઉપલબ્ધતા અનુસાર કરવું પડશે.
દક્ષિણ ગુજરાતમાં સારા વરસાદને કારણે ત્યાંનાં જળાશયોમાં પાણીનો સંગ્રહ સંતોષકારક છે. ઉત્તર ગુજરાતમાં પણ કેટલાક જળાશયોમાં પાણી આવ્યું છે. પરંતુ કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રમાં પરિસ્થિતિ હજુ ઉત્સાહજનક નથી. ત્યાંના મોટા ભાગના જળાશયો હજુ ઓછાં ભરાયાં છે. આથી સરકાર અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્રએ પાણીના આયોજન પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. ખેડૂતોએ ટપક સિંચાઈ જેવી આધુનિક પદ્ધતિઓ અપનાવીને પાણીનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ કરવો પડશે.
વરસાદના અભાવની અસર બજારમાં પણ જોવા મળી શકે છે. શાકભાજી અને લીલો ચારો મોંઘો થાય તેવી શક્યતા છે. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્રમાં પશુપાલન મોટા પ્રમાણમાં થાય છે. ચારાની અછતને કારણે પશુમાલિકોને સમસ્યાનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આથી સરકારે ચારાના વિકલ્પો પર પણ વિચાર કરવો જરૂરી છે.
હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, સપ્ટેમ્બરના પ્રારંભમાં હજુ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં વરસાદની કેટલીક તકો રહેલી છે. પરંતુ હાલની આગાહીમાં ભારે વરસાદની સંભાવના ઓછી છે. જો આવું જ રહેશે, તો કચ્છ-સૌરાષ્ટ્રમાં આ વર્ષે વરસાદની ઉણપ નોંધપાત્ર રહેશે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સૌરાષ્ટ્રમાં ચોમાસાના દિવસો ઘટતા જવાનું વલણ જોવા મળી રહ્યું છે. આ વર્ષે પણ તે જ વલણ જોવા મળે છે.
રાજ્યમાં અત્યાર સુધીમાં સૌથી વધુ વરસાદ દક્ષિણ ગુજરાતમાં નોંધાયો છે. ત્યાંના કેટલાક જિલ્લાઓમાં સામાન્ય કરતાં વધુ વરસાદ પડ્યો છે. આથી ત્યાંનાં ખેતરોમાં લીલોતરી છવાઈ ગઈ છે. પરંતુ કચ્છ-સૌરાષ્ટ્રના અનેક જિલ્લાઓમાં વરસાદ ઓછો થયો છે. આથી આ વિસ્તારોમાં આગામી દિવસોમાં પાણીની તંગી સર્જાવાની શક્યતા છે. ખેડૂતોએ હાલમાં જ પાકના વીમા અને અન્ય સરકારી યોજનાઓ વિશે જાણકારી મેળવવી જોઈએ.
એકંદરે, ગુજરાતમાં આ વર્ષે ચોમાસું સમાન નથી. દક્ષિણ ગુજરાતમાં સારો વરસાદ થયો છે, પરંતુ કચ્છ-સૌરાષ્ટ્રમાં ઉણપ જોવા મળી છે. આગામી સપ્તાહના વરસાદ પર આધાર છે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા મુજબ, સપ્ટેમ્બરમાં હળવો વરસાદ થઈ શકે છે, પરંતુ તે કચ્છ-સૌરાષ્ટ્રની ઉણપ પૂરી કરે તેવો નથી. આથી સમયસર પાણી વ્યવસ્થાપન કરવું જરૂરી છે.