રાજ્યમાં ચોમાસાના આગમનમાં થયેલો વિલંબ હવે ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે જૂનના પ્રારંભમાં ગુજરાતમાં વરસાદની શરૂઆત થાય છે, પરંતુ આ વર્ષે હજુ સુધી મોટાભાગના જિલ્લાઓમાં વરસાદ નોંધાયો નથી. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા મુજબ, આગામી દિવસોમાં પણ વરસાદની સંભાવના ઓછી છે, જેના કારણે ખેડૂતો, પાણી પુરવઠા તંત્ર અને સામાન્ય નાગરિકોમાં ચિંતા વધી રહી છે.
રાજ્યના કૃષિ તંત્ર મુજબ, ખરીફ સિઝનમાં વાવેતર માટે ખેડૂતો સંપૂર્ણપણે વરસાદ પર નિર્ભર છે. વરસાદ ન પડવાથી જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટી ગયું છે, જેના કારણે વાવેતરમાં ભારે વિલંબ થઈ રહ્યો છે. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના વિસ્તારોમાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર છે, જ્યાં પહેલેથી જ પાણીની અછત છે. અમરેલી, ભાવનગર, રાજકોટ અને જામનગર જેવા જિલ્લાઓમાં ખેડૂતો માઠી સ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છે.
હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, અરબી સમુદ્રમાંથી આવતા ભેજવાળા પવનો સમયસર સક્રિય ન થવાને કારણે ચોમાસું ખેંચાઈ રહ્યું છે. માણસાઈ અને ભારતીય હવામાન વિભાગના અંદાજો પણ સ્પષ્ટ કરે છે કે આ વર્ષે વરસાદ સામાન્ય કરતાં ઓછો હોઈ શકે છે. જો આગામી એક સપ્તાહમાં વરસાદ નહીં પડે તો પાકની હાલત અત્યંત ખરાબ થઈ શકે છે.
રાજ્ય સરકારે પણ પરિસ્થિતિની સમીક્ષા શરૂ કરી છે. ખાસ કરીને પીવાના પાણીની અછત ન સર્જાય તે માટે આગોતરા પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. વિવિધ જળાશયોમાં પાણીની સપાટી ચિંતાજનક રીતે ઘટી રહી છે, જેના કારણે ઉનાળા બાદ હવે ચોમાસા દરમિયાન પણ પાણીની કિલ્લત વર્તાઈ રહી છે. સરકારે ટાંકી, ટ્રક અને ટ્રેન દ્વારા પાણી પુરવઠા માટેની વ્યવસ્થા કરવા સૂચનાઓ આપી છે.
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે સમયસર વરસાદ ન પડવાથી તેમના પાક વીમાના દાવા પણ જોખમમાં આવી શકે છે. ઘણા ખેડૂતોએ પોતાના ખર્ચે વાવેતર કર્યું છે, પરંતુ પાક નિષ્ફળ જવાના ભયે તેઓ વધુ રોકાણ કરવાનું ટાળી રહ્યા છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં તો ખેડૂતો વરસાદને લઈને પૂજા-અર્ચના પણ કરી રહ્યા છે, જે તેમની નિરાશા દર્શાવે છે.
નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે જો વરસાદમાં વધુ વિલંબ થશે તો માત્ર ખેતી જ નહીં, પરંતુ ઉદ્યોગો અને સામાન્ય જનજીવન પર પણ અસર પડશે. ગ્રાઉન્ડ વોટર લેવલ ઘટવાને કારણે શહેરી વિસ્તારોમાં પાણીની અછત વધી શકે છે. અમદાવાદ, સુરત અને વડોદરા જેવા શહેરોમાં પણ ટાંકી દ્વારા પાણી પહોંચાડવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
હવામાન વિભાગ દ્વારા આગાહી કરવામાં આવી છે કે 15 જૂન પછી રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાંથી ચોમાસાની શરૂઆત થઈ શકે છે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ આગાહીમાં ફેરફાર શક્ય છે. ખેડૂતોને સલાહ આપવામાં આવી છે કે તેઓ પાકની વિવિધતામાં ફેરફાર કરે અને ઓછા પાણીમાં થતા પાકોની પસંદગી કરે.
આ સ્થિતિમાં સરકારી તંત્રએ પણ રાહત કામગીરીની તૈયારીઓ કરવાની શરૂ કરી છે. જિલ્લા કલેક્ટરોને દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ માટેની યોજનાઓ તૈયાર રાખવાના નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે. સાથે જ, ખેડૂતોને રાહત આપવા માટે વીમા કંપનીઓને પણ તમામ પ્રકારની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા કહેવામાં આવ્યું છે.
ફિલહાલ, વરસાદની રાહ જોઈ રહેલા ખેડૂતો અને નાગરિકો માટે હવામાન વિભાગની આગાહી જ નિર્ણાયક સાબિત થશે. સ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને, તમામ સંબંધિત વિભાગોને એલર્ટ પર રાખવામાં આવ્યા છે.