આવતીકાલથી શરૂ થતા અઠવાડિયામાં હિંદુ પંચાગ મુજબ પાંચ મહત્વપૂર્ણ તહેવારો આવે છે. બોળચોથ, નાગપાંચમ, રાંધણ છઠ, શીતળા સાતમ અને જન્માષ્ટમી એમ પાંચેય પર્વોનું આ અઠવાડિયું ધામધૂમથી ઉજવાય છે. આ તમામ તહેવારો શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને પરંપરા સાથે ઉજવવામાં આવે છે. દરેક પર્વની પોતાની વિશેષતા અને પૂજા-વિધિ છે.
બોળચોથ: ચતુર્થી તિથિએ બોળચોથનું વ્રત રાખવામાં આવે છે. આ વ્રતમાં માતાઓ પોતાના સંતાનોની લાંબી ઉંમર અને સારા સ્વાસ્થ્યની કામના કરે છે. આ દિવસે ઉપવાસ દરમિયાન પાણી પણ પીધું જતું નથી. ગાય અને વાછરડાની પૂજા કરી તેમને લીલો ચારો ખવડાવવામાં આવે છે. આ વ્રતકથામાં ગાયના માહાત્મ્યનું વર્ણન છે, જે પ્રાણીમાત્ર પ્રત્યે દયા દર્શાવે છે.
નાગપાંચમ: પંચમી તિથિએ નાગપાંચમ ઉજવાય છે. આ દિવસે નાગદેવતાની પૂજા કરવામાં આવે છે. ભક્તો દૂધ, દૂબ અને ફૂલથી નાગની પૂજા કરે છે. ઘણા સ્થળે સાપની મૂર્તિ અથવા જીવંત સાપની પૂજા થાય છે. આ પર્વ પ્રકૃતિ અને જીવો પ્રત્યે આદર દર્શાવે છે અને લોકજીવન સાથે સંકળાયેલો છે.
રાંધણ છઠ: ષષ્ઠી તિથિએ રાંધણ છઠ ઉજવાય છે. આ દિવસે ખાસ કરીને સ્ત્રીઓ ચૂલા, ગેસ અને રસોડાની પૂજા કરે છે. કેટલીક પરંપરામાં આ દિવસે રાંધવાનું ટાળીને પહેલેથી બનાવેલા પદાર્થોનું સેવન કરાય છે. આ પર્વ ગૃહણીઓ અને ગૃહસંસ્કાર સાથે સંકળાયેલો છે, જે રસોડાના સન્માનનું પ્રતીક છે.
શીતળા સાતમ: સપ્તમી તિથિએ શીતળા માતાની પૂજા કરવામાં આવે છે. શીતળા માતાને રોગો મુક્ત કરનારી દેવી માનવામાં આવે છે. આ દિવસે ચૂલો સળગાવવામાં આવતો નથી. લોકો આગલા દિવસનું ઠંડું ભોજન કે ફળાહાર લે છે. આ રીતે શરીરમાં ગરમી ન થાય તેની કાળજી લેવાય છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયી માનવામાં આવે છે.
જન્માષ્ટમી: આ જ પાંચ દિવસ પછી અષ્ટમી તિથિએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો જન્મોત્સવ ઉજવાય છે. આ દિવસે ભક્તો વ્રત રાખીને મધ્યરાત્રિએ ભગવાન કૃષ્ણની પૂજા કરે છે. ઘરો અને મંદિરોમાં ભજન-કીર્તન થાય છે. દહીં-હાંડી પણ આ તહેવારની વિશેષ ઉજવણી છે, જેમાં યુવાનો દહીં હાંડી ફોડે છે. આ પર્વ ભક્તિ અને ઉત્સાહનું પ્રતીક છે.
આમ, આ પાંચેય તહેવારો ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક વિવિધતા દર્શાવે છે. દરેક પર્વમાં ગૃહિણીની ભૂમિકા મહત્વની હોય છે. સાથે સાથે પર્યાવરણ અને જીવદયાનો પણ આદર કરવામાં આવે છે. આ તહેવારો આવનારી પેઢીને સંસ્કાર આપવાનું કામ કરે છે અને સમાજમાં એકતા તથા આનંદ લાવે છે.