ભાસ્કર ઇન્વેસ્ટિગેશને ગુજરાતમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર ફેક ફોલોઅર્સ અને એંગેજમેન્ટ વધારવાની એક ગુપ્ત સિસ્ટમ ઉજાગર કરી છે. આ સિસ્ટમ દ્વારા થોડા હજાર રૂપિયા ખર્ચીને લાખો ફોલોઅર્સ મેળવી શકાય છે, જે સામાન્ય લોકો તેમજ વ્યાપારી એકાઉન્ટ્સને છેતરે છે.
તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે ગુજરાતના કેટલાક લોકોએ આ માટે ખાસ સૉફ્ટવેર અને સર્વર નેટવર્ક વિકસાવ્યા છે. આ તકનીક 'સિક્રેટ સિસ્ટમ' નામે ઓળખાય છે, જે બોટ એકાઉન્ટ્સની મદદથી ઇન્સ્ટાગ્રામ અને યુટ્યુબ પર સ્વચાલિત રીતે ફોલોઅર્સ, લાઈક્સ અને કોમેન્ટ્સ જનરેટ કરે છે. આ બોટ એકાઉન્ટ્સ વાસ્તવિક યુઝર્સ જેવા દેખાય છે, પરંતુ તેમની પાછળ કોઈ માનવી નથી હોતો.
આ સેવા લેનારા ગ્રાહકોને વચન આપવામાં આવે છે કે તેમના એકાઉન્ટ પર ઝડપથી મોટી સંખ્યામાં ફોલોઅર્સ ઉમેરાશે. કિંમત ફોલોઅર્સની સંખ્યા અને પ્લેટફોર્મ પર આધારિત હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, 10,000 ફોલોઅર્સ માટે 500 થી 1,000 રૂપિયા લેવાય છે, જ્યારે 1 લાખ ફોલોઅર્સ માટે 5,000 થી 10,000 રૂપિયા લઈ શકાય છે. આ રીતે થોડા પૈસામાં લાખો ફોલોઅર્સનું પ્રદર્શન શક્ય બને છે.
તપાસમાં એ પણ બહાર આવ્યું કે આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ માત્ર બજારમાં પ્રભાવ મેળવવા માટે જ નહીં, પણ ચૂંટણી, બ્રાન્ડ પ્રમોશન અને સ્પર્ધાત્મક વ્યવસાયમાં હરીફોને નુકસાન પહોંચાડવા માટે પણ થાય છે. જોકે, આ પ્રવૃત્તિ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સની નીતિઓનો ભંગ છે. ઇન્સ્ટાગ્રામ અને યુટ્યુબ દ્વારા ફેક એકાઉન્ટ્સ શોધી કાઢવા અને તેમને બ્લોક કરવાના પ્રયાસો થાય છે, પરંતુ આ સિસ્ટમ સતત બદલાતી રહે છે અને નવા ટૂલ્સ વિકસાવવામાં આવે છે.
સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મતે, ફેક ફોલોઅર્સ ખરીદવા એ ગેરકાયદે નથી, પરંતુ તે છેતરપિંડી ગણી શકાય છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ કે કંપની તેમના ફોલોઅર્સની સંખ્યાને આધારે જાહેરાત આપે છે, ત્યારે જાહેરાતકર્તાને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, આવા ફેક એકાઉન્ટ્સ સ્પામ અને ખોટી માહિતી ફેલાવવાના માધ્યમ બની શકે છે.
આ ગેમ સામે સામાન્ય વપરાશકર્તાઓ માટે શું કરવું તે અંગે માર્ગદર્શન આપતાં નિષ્ણાતો કહે છે કે ફોલોઅર્સની સંખ્યા કરતાં એંગેજમેન્ટ (લાઈક્સ, કોમેન્ટ્સ, શેર) વધુ મહત્વનું છે. એકાઉન્ટના ફોલોઅર્સની ગુણવત્તા ચકાસવા માટે નિયમિત ગ્રાફિક્સ અને ટિપ્પણીઓનું વિશ્લેષણ કરી શકાય છે. ફેક ફોલોઅર્સ ધરાવતા એકાઉન્ટ્સમાં ટિપ્પણીઓમાં સ્પામ લિંક્સ હોય છે અને ફોલોઅર્સની વૃદ્ધિ ખૂબ જ ઝડપી અને અસ્વાભાવિક હોય છે.
ભાસ્કર ઇન્વેસ્ટિગેશનની આ રિપોર્ટિંગથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ડિજિટલ યુગમાં પ્રતિષ્ઠા બનાવવા માટે કૃત્રિમ માધ્યમોનો આશરો લેવો એ માત્ર છેતરપિંડી નથી, પણ સોશિયલ મીડિયાના લોકશાહી સ્વરૂપ સામે ખતરો છે. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સે આવી પ્રવૃત્તિઓ રોકવા માટે કડક પગલાં લેવાની જરૂર છે, અને વપરાશકર્તાઓએ પણ સભાન બનવું જોઈએ.