ગાંધીનગર જિલ્લામાં નાણાં ધીરધારનો વ્યવસાય કરતા 101 શાહુકારોને જિલ્લા રજિસ્ટ્રાર કાર્યાલય તરફથી નોટિસ મોકલવામાં આવી છે. આ શાહુકારોએ નિયત સમયમાં પોતાના ઓડિટ રિપોર્ટ ઓનલાઈન અપલોડ કર્યા નથી. નોટિસમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે જો તેઓ ટૂંક સમયમાં ઓડિટ રિપોર્ટ રજૂ નહીં કરે, તો તેમનું નાણાં ધીરધારનું લાયસન્સ રદ કરવામાં આવશે. આ કાર્યવાહી કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર હાથ ધરવામાં આવી છે.
આ પગલું ગુજરાત નાણાં ધીરધાર કરનારા બાબત અધિનિયમ, 2011 અને તેના નિયમો, 2013 હેઠળ લેવામાં આવ્યું છે. આ કાયદા હેઠળ રજિસ્ટર્ડ તમામ શાહુકારો માટે નિયમિત ઓડિટ કરાવવું અને તેનો રિપોર્ટ સંબંધિત તંત્રને ઓનલાઈન રજૂ કરવો ફરજિયાત છે. આ નિયમનો હેતુ નાણાં ધીરધારના વ્યવહારોમાં પારદર્શિતા લાવવાનો અને ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો છે. ઓડિટમાં શાહુકારના વ્યવહારો, વ્યાજ દર અને કાનૂની બાબતોની ચકાસણી થાય છે, જેથી કોઈ ગેરરીતિ સામે આવી શકે.
ગુજરાતમાં નાણાં ધીરધાર કરવા માટે લાયસન્સ ફરજિયાત છે. આ લાયસન્સ જિલ્લા રજિસ્ટ્રાર દ્વારા આપવામાં આવે છે. લાયસન્સ વિના કોઈ પણ વ્યક્તિ નાણાં ધીરધારનો વ્યવસાય કરી શકે નહીં. આ કાયદાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લોન લેનાર ગ્રાહકોને અન્યાયી વ્યાજ અને શોષણથી બચાવવાનો છે. તેથી લાયસન્સ ધારકોએ પાત્રતા અને નિયમિતતા જાળવવી જરૂરી છે.
ઓડિટની પ્રક્રિયા વાર્ષિક કારોબારી વ્યવહાર (ટર્નઓવર) પર આધારિત છે. જે શાહુકારોનું વાર્ષિક ટર્નઓવર રૂ. 50 લાખથી વધુ છે, તેમણે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ પાસે ફરજિયાત ઓડિટ કરાવવું પડે છે. જ્યારે રૂ. 50 લાખથી ઓછું ટર્નઓવર ધરાવતા શાહુકારો વૈધાનિક ઓડિટરની સેવા લઈ શકે છે. આ નિયમ દરેક નોંધાયેલા શાહુકારને લાગુ પડે છે. ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ પાસે ઓડિટ કરાવવાનો અર્થ એ થાય છે કે તેમના દ્વારા તૈયાર કરાયેલો રિપોર્ટ વધુ વિગતવાર અને સ્વતંત્ર હોય છે. વૈધાનિક ઓડિટર સામાન્ય રીતે નાના વ્યવસાયો માટે પૂરતા હોય છે.
જિલ્લા રજિસ્ટ્રાર (સહકારી મંડળીઓ)ની કચેરી દ્વારા શાહુકારોની નોંધણી અને ઓડિટ રિપોર્ટની ચકાસણી કરવામાં આવે છે. તાજેતરમાં હાથ ધરાયેલી ચકાસણીમાં જાણવા મળ્યું કે ગાંધીનગર જિલ્લાના 101 શાહુકારોએ નિયમ મુજબ ઓડિટ રિપોર્ટ અપલોડ કર્યા નથી. બાદમાં તેમની સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી શરૂ કરવા આ નોટિસ ફટકારવામાં આવી છે. નોટિસમાં શાહુકારોને ચોક્કસ સમયમર્યાદામાં જવાબ આપવા અને ઓડિટ રિપોર્ટ રજૂ કરવા કહેવામાં આવ્યું છે.
અધિનિયમની જોગવાઈઓ મુજબ, ઓડિટ રિપોર્ટ સમયસર ન રજૂ કરનાર શાહુકારનું લાયસન્સ રદ કરવાની સત્તા તંત્રને છે. નોટિસમાં આ અંગે સ્પષ્ટ ચીમકી આપવામાં આવી છે. શાહુકારોને સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ તાત્કાલિક ઓડિટ કરાવીને રિપોર્ટ ઓનલાઈન અપલોડ કરે, જેથી તેમના લાયસન્સ પર કોઈ કાર્યવાહી ન થાય. આમ ન કરવામાં આવે તો આગળની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવશે.
નોંધનીય છે કે નાણાં ધીરધાર અધિનિયમ અંતર્ગત ઓડિટ એ વાર્ષિક પ્રક્રિયા છે. દરેક શાહુકારે પોતાના નાણાકીય વર્ષના અંતે ઓડિટ કરાવવું પડે છે. ઓડિટ પછી રિપોર્ટને ચોક્કસ પોર્ટલ પર અપલોડ કરવાનો હોય છે. આમ ન કરવાથી કાયદાનો ભંગ ગણાય છે. તેથી શાહુકારોએ આ પ્રક્રિયાને ગંભીરતાથી લેવી જોઈએ.
નાણાં ધીરધારનો વ્યવસાય કરવા માટે લાયસન્સ હોવું ફરજિયાત છે. લાયસન્સ રદ થવાથી શાહુકાર પોતાનો ધંધો કરી શકશે નહીં. આથી આ મામલો ગંભીર માનવામાં આવે છે. જિલ્લા રજિસ્ટ્રારે તમામ શાહુકારોને અપીલ કરી છે કે તેઓ પોતાના વ્યવસાયને કાયદેસર રાખવા માટે નિયમોનું પાલન કરે. ઓડિટ રિપોર્ટ અપલોડ કરવાની પ્રક્રિયા ઓનલાઈન હોવાથી શાહુકારો માટે તે સરળ છે. ફક્ત ઓડિટ કરાવીને તે રિપોર્ટને સંબંધિત પોર્ટલ પર અપલોડ કરવાનો રહે છે.
ગુજરાત નાણાં ધીરધાર કરનારા બાબત અધિનિયમ-2011 અન્વયે રજિસ્ટર્ડ શાહુકારોએ દર વર્ષે પોતાના હિસાબો ઓડિટ કરાવીને રિપોર્ટ રજૂ કરવો પડે છે. આ નિયમનું પાલન ન કરનાર સામે લાયસન્સ રદ કરવા ઉપરાંત દંડની જોગવાઈ પણ છે. જોકે, આ સમાચારમાં દંડની ચોક્કસ રકમ અંગે વિગત નથી. અધિનિયમના કડક પાલન માટે તંત્ર સમયાંતરે આવી ચકાસણી કરે છે. શાહુકારોએ આ પ્રક્રિયામાં વિલંબ ન કરવો જોઈએ.
ગાંધીનગર જિલ્લા રજિસ્ટ્રાર દ્વારા લેવામાં આવેલી આ કાર્યવાહી અન્ય જિલ્લાઓ માટે પણ દાખલો બની શકે છે. નાણાં ધીરધારના ધંધામાં નિયમિતતા લાવવા તંત્ર દ્વારા સમયાંતરે આવી ચકાસણી કરવામાં આવે છે. શાહુકારોએ નિયમો સમજીને સમયસર પાલન કરવું જરૂરી છે, જેથી તેમનો વ્યવસાય અવરોધ વિના ચાલી શકે. આ મામલે આગળની કાર્યવાહી શાહુકારોના જવાબ પર નિર્ભર રહેશે. જો તેઓ સંતોષકારક જવાબ આપે અથવા રિપોર્ટ રજૂ કરે, તો લાયસન્સ રદ કરવાની કાર્યવાહી અટકાવી શકાય છે.