નવી દિલ્હી: ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણ સત્તામંડળ (FSSAI) એ બે જાણીતી બ્રાન્ડ્સ – એવરેસ્ટ અને લાલજી ગોધૂ – ની હિંગ (અસાફોટીડા) નમૂનાઓમાં ભેળસેળ મળી આવતાં તેના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ ઉપરાંત, ગરમ મસાલા અને ચિકન મસાલામાં પણ ગુણવત્તાની ગંભીર ખામી સામે આવી છે.
સૂત્રો અનુસાર, FSSAI દ્વારા હાથ ધરાયેલા વ્યાપક તપાસ અભિયાનમાં બજારમાં વેચાતી હિંગના નમૂનાઓનું પ્રયોગશાળામાં પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. પરીક્ષણમાં જાણવા મળ્યું કે એવરેસ્ટ અને લાલજી ગોધૂ બ્રાન્ડની હિંગમાં શુદ્ધ હિંગની માત્રા અપેક્ષિત કરતાં ઘણી ઓછી હતી, જ્યારે તેમાં સ્ટાર્ચ અને અન્ય પદાર્થો ભેળવવામાં આવ્યા હતા. આવી બનાવટી હિંગ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક નીવડી શકે છે, ખાસ કરીને જે લોકો તેનો નિયમિત ઉપયોગ રસોઈમાં કરે છે.
FSSAI દ્વારા આ મામલે સંબંધિત કંપનીઓને નોટિસ આપવામાં આવી છે અને તાત્કાલિક અસરથી આ ઉત્પાદનોના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો આદેશ આપ્યો છે. ઉપભોક્તા બાબતોના નિષ્ણાતો માને છે કે આ પગલું ગ્રાહકોના હિતમાં છે, પરંતુ તેની અસર બજારમાં અન્ય બ્રાન્ડ્સ પર પણ પડી શકે છે.
આ ઉપરાંત, તપાસમાં ગરમ મસાલા અને ચિકન મસાલામાં પણ ગંભીર ગુણવત્તાની સમસ્યાઓ મળી આવી છે. ઘણા નમૂનાઓમાં રંગો અને સ્વાદ વધારનારા રસાયણોનો ઉપયોગ માન્ય મર્યાદા કરતાં વધુ જોવા મળ્યો છે. કેટલાક નમૂનાઓમાં બીજા પદાર્થોની ભેળસેળ પણ જણાઈ આવી છે. આ અંગે FSSAIએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેઓ આવા ઉત્પાદનો અને કંપનીઓ સામે કડક કાર્યવાહી ચાલુ રાખશે.
નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ઉપભોક્તાઓએ ખાદ્ય પદાર્થો ખરીદતી વખતે FSSAI નંબર અને લેબલ પરની માહિતી ધ્યાનથી વાંચવી જોઈએ. તેમજ, ઓળખીતી બ્રાન્ડ્સના ઉત્પાદનો જ ખરીદવા, જેમની ગુણવત્તા સમયાંતરે ચકાસાયેલી હોય. ભેળસેળનો ભય હંમેશા રહેલો છે, તેથી સતર્ક રહેવું જરૂરી છે.
FSSAIએ જણાવ્યું કે આ કાર્યવાહી દેશભરમાં ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ચાલી રહેલા અભિયાનનો એક ભાગ છે. સત્તામંડળ દ્વારા અત્યાર સુધીમાં હજારો નમૂનાઓ તપાસવામાં આવ્યા છે અને ઘણી કંપનીઓ સામે કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
આ ઘટનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ખાદ્ય પદાર્થોમાં ભેળસેળ રોકવા માટે સતત દેખરેખ અને કડક અમલીકરણની જરૂર છે. ગ્રાહકોએ પણ પોતાના અધિકારોની જાણકારી રાખવી જોઈએ અને કોઈ પણ શંકાસ્પદ ઉત્પાદનની જાણ FSSAIની હેલ્પલાઇન પર કરવી જોઈએ.