ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણ સત્તા (FSSAI) એ દેશભરમાં ઘરે ઉપયોગમાં લેવાતી હિંગ અને મસાલાની ગુણવત્તા અંગે મોટી કાર્યવાહી કરી છે. એવરેસ્ટ અને લાલજી ગોધૂ જેવી જાણીતી બ્રાન્ડ્સની હિંગમાં નકલી અને ભેળસેળ હોવાનું જણાવ્યું હતું. FSSAIએ આ બ્રાન્ડ્સના હિંગના વેચાણ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.
FSSAIના અધિકારીઓએ દેશભરના વિવિધ રાજ્યોમાંથી નમૂના એકત્રિત કરીને તપાસ હાથ ધરી હતી. તપાસમાં એવરેસ્ટ અને લાલજી ગોધૂ બ્રાન્ડ્સની હિંગમાં શુદ્ધતા ન હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, ગરમ મસાલા અને ચિકન મસાલામાં પણ ગડબડ હોવાનું મળી આવ્યું છે. આ પ્રકારની ભેળસેળથી ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યને ગંભીર જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
હિંગનો ઉપયોગ ભારતીય રસોઈમાં વ્યાપકપણે થાય છે. તે પાચન માટે ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે, પરંતુ નકલી હિંગમાં રસાયણો અને હાનિકારક પદાર્થો હોઈ શકે છે. આવા પદાર્થોના સેવનથી લીવર, કિડની અને પાચનતંત્ર પર ખરાબ અસર થઈ શકે છે. ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને બીમાર લોકો માટે આ જોખમ વધુ છે.
FSSAIએ આ મામલે તમામ રાજ્યોની ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગને સૂચના આપી છે કે આ બ્રાન્ડ્સના હિંગ અને અન્ય મસાલાના વેચાણ પર તરત પ્રતિબંધ લાદવામાં આવે. સાથે જ, જે દુકાનદારો પાસે આ સ્ટોક છે તેમણે તેને જપ્ત કરીને નાશ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ ઉપરાંત, કંપનીઓ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી પણ શરૂ કરવામાં આવશે.
આ કાર્યવાહીનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ અને ખાદ્ય પદાર્થોમાં ભેળસેળ અટકાવવાનો છે. FSSAI દ્વારા સમયાંતરે આવી તપાસ કરવામાં આવે છે, પરંતુ આ વખતે જાણીતી બ્રાન્ડ્સ પણ ભેળસેળમાં સામેલ હોવાથી ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ગ્રાહકોએ ખાદ્ય પદાર્થો ખરીદતી વખતે સાવચેતી રાખવાની જરૂર છે. FSSAIનું લાયસન્સ નંબર, બ્રાન્ડની વિશ્વસનીયતા અને પેકેજિંગ પર દર્શાવેલી માહિતી ચકાસવી જોઈએ. શક્ય હોય તો, પ્રમાણિત બ્રાન્ડ્સનો ઉપયોગ કરવો અને કોઈ શંકા જણાય તો FSSAIની ફરિયાદ કરવી જોઈએ.
આ મામલે FSSAI દ્વારા વધુ તપાસ ચાલી રહી છે. બાકીની બ્રાન્ડ્સના નમૂના પણ તપાસવામાં આવી રહ્યા છે. આગામી દિવસોમાં અન્ય બ્રાન્ડ્સ પર પણ કાર્યવાહી થઈ શકે છે. ગ્રાહકોને અપીલ છે કે તેઓ જાગૃત રહે અને આવી ભેળસેળની માહિતી મળે તો તરત જ સંબંધિત અધિકારીઓને જાણ કરે.
આ ઘટનાથી ખાદ્ય સુરક્ષા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા જાળવવી એ કંપનીઓની નૈતિક જવાબદારી છે. સરકાર અને નિયમનકારી સંસ્થાઓએ આવી ઘટનાઓ અટકાવવા માટે સતત તકેદારી રાખવી પડશે.