નાણાકીય આયોજનના ક્ષેત્રમાં સૌથી સામાન્ય પ્રશ્ન છે: ઘર ખરીદવું કે શેરબજારમાં નિયમિત રોકાણ (SIP) કરવું? બંને વિકલ્પોના પોતાના ફાયદા અને મર્યાદાઓ છે. આ લેખમાં આપણે 40 હજાર રૂપિયાની માસિક આવક ધરાવતા બે યુવાનો, સોહમ અને મોહનના ઉદાહરણ દ્વારા આ સરખામણી સમજીશું.
ધારો કે સોહમે પોતાની બચત અને બેંક લોનના સહારે 50 લાખ રૂપિયાનો ફ્લેટ ખરીદ્યો. તેણે 20 લાખ રૂપિયા ડાઉન પેમેન્ટ તરીકે ચૂકવ્યા અને બાકીના 30 લાખ રૂપિયા 9% વ્યાજ દરે 20 વર્ષ માટે લોન લીધી. આ લોનનો માસિક હપ્તો લગભગ 27 હજાર રૂપિયા થાય છે. આથી તેને ભાડાનું મકાન નથી રાખવું પડતું, જેનાથી ભાડાનો ખર્ચ બચે છે.
બીજી તરફ, મોહને ભાડાના મકાનમાં રહેવાનું પસંદ કર્યું અને દર મહિને 10 હજાર રૂપિયાની એસઆઇપી શરૂ કરી. તેને ભાડું 10 હજાર રૂપિયા ચૂકવવું પડે છે. બાકીની રકમ તે જીવનખર્ચમાં વાપરે છે. બંનેએ પોતાની આવકનો સમાન હિસ્સો રોકાણમાં ફાળવ્યો છે—સોહમે લોનના હપ્તામાં 27 હજાર, જ્યારે મોહને એસઆઇપીમાં 10 હજાર અને ભાડામાં 10 હજાર. પણ ભાડું દર વર્ષે વધે છે, જ્યારે લોનનો હપ્તો સ્થિર રહે છે.
હવે 20 વર્ષ પછીની સ્થિતિ જોઈએ. મિલકતના ભાવ સામાન્ય રીતે દર વર્ષે 6% ના દરે વધે છે. આથી 20 વર્ષ પછી 50 લાખનો ફ્લેટ લગભગ 1.6 કરોડ રૂપિયાનો થઈ શકે છે. સોહમે કુલ 20 લાખ ડાઉન પેમેન્ટ અને 64.8 લાખ રૂપિયા (27,000 × 240 મહિના) હપ્તા ચૂકવ્યા, એટલે કે કુલ 84.8 લાખનું રોકાણ કર્યું. તેની સામે તેને 1.6 કરોડની મિલકત મળે છે. આમ તેનો નફો લગભગ 75 લાખ રૂપિયાનો થાય છે.
મોહનની વાત કરીએ તો, તેણે દર મહિને 10 હજાર રૂપિયાની એસઆઇપીમાં 12% વાર્ષિક વળતરના દરે રોકાણ કર્યું. 20 વર્ષમાં કુલ રકમ લગભગ 99 લાખ રૂપિયા થઈ શકે છે. પરંતુ આ સમયગાળા દરમિયાન તેણે ભાડું ચૂકવવું પડ્યું. ભાડું વાર્ષિક 5% ના દરે વધે એમ ધારીએ તો 20 વર્ષનું કુલ ભાડું આશરે 39 લાખ રૂપિયા થાય છે. આથી તેની ચોખ્ખી સંપત્તિ 99 - 39 = 60 લાખ રૂપિયા થાય છે. આ ગણતરી મુજબ સોહમ વધુ સંપન્ન બને છે.
પરંતુ આ સરખામણી કેટલાક અનુમાનો પર આધારિત છે. જો મિલકતના ભાવની વૃદ્ધિ ધીમી હોય, વ્યાજ દર વધારે હોય, અથવા શેરબજારનું વળતર 15% સુધી પહોંચે તો પરિણામ અલગ આવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો એસઆઇપીમાં વાર્ષિક 15% વળતર મળે તો મોહનની રકમ 1.5 કરોડ થઈ શકે છે, જે ભાડાના ખર્ચ પછી પણ 1.1 કરોડ રહે છે. આ સ્થિતિમાં મોહન વધુ આગળ જાય છે.
તેથી, કયું રોકાણ વધુ સારું છે તે કહેવું મુશ્કેલ છે. ઘર ખરીદવાથી માનસિક સલામતી અને સ્થિરતા મળે છે, જ્યારે એસઆઇપીમાં લવચીકતા, પ્રવાહિતા અને વધુ વળતરની તક રહે છે. નાણાકીય નિષ્ણાતો ઘણીવાર સલાહ આપે છે કે યુવાન વ્યક્તિએ શરૂઆતમાં એસઆઇપી દ્વારા રોકાણ કરવું જોઈએ, કારણ કે તેનાથી શેરબજારની તરલતાનો લાભ મળે છે. જ્યારે આવક વધે અને સ્થિરતા આવે ત્યારે ઘર ખરીદવું વધુ યોગ્ય બને છે.
આ લેખ ફક્ત માહિતીના હેતુથી લખવામાં આવ્યો છે, રોકાણ સલાહ તરીકે નહીં. દરેક વ્યક્તિની નાણાકીય પરિસ્થિતિ અલગ હોય છે, તેથી કોઈ પણ મોટો નિર્ણય લેતા પહેલાં પ્રમાણિત નાણાકીય સલાહકારની મદદ લેવી ઉચિત છે.