ભારતમાં ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે BPCLના વડાએ મહત્ત્વની સ્પષ્ટતા કરી છે. ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL)ના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સંજય ખન્નાએ જણાવ્યું છે કે E20 પેટ્રોલ બંધ કરવાનો કોઈ પ્રસ્તાવ નથી. સાથે જ તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે હાલમાં જે ચર્ચા થઈ રહી છે તે ફક્ત જૂના વાહનો માટે E10 ઇંધણ આપવાના વિકલ્પ પર છે.
આ નિવેદન BPCLની વાર્ષિક સામાન્ય સભા બાદ મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં આવ્યું. સંજય ખન્નાએ કહ્યું, "મેં ક્યારેય કહ્યું નથી કે E20નું સ્થાન E10 લેશે. કેટલાક વર્તુળોમાં માત્ર એટલી ચર્ચા છે કે જૂના વાહનોના ચાલકોને ઓછા ઇથેનોલવાળા પેટ્રોલનો વિકલ્પ મળવો જોઈએ કે નહીં." તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે જો સરકાર ઇથેનોલ મિશ્રણ નીતિમાં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લેશે, તો BPCL E20માંથી E10માં સંક્રમણ માટે સંપૂર્ણ તૈયાર છે. તેમના મતે આ બાબતે કોઈ ઓપરેશનલ અથવા લોજિસ્ટિકલ પડકાર નથી.
ઉલ્લેખનીય છે કે E10 પેટ્રોલમાં 10 ટકા ઇથેનોલ હોય છે, જ્યારે E20માં 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત હોય છે. વાહન નિર્માતાઓ અને તેલ કંપનીઓએ તાજેતરના વર્ષોમાં E20 ઇંધણ તરફ સંક્રમણ માટે તૈયારી કરી છે. કેન્દ્ર સરકારે 2025 સુધીમાં 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે, જેને સમયસર પૂર્ણ કરવામાં આવ્યો છે તેવું સત્તાવાર સૂત્રો જણાવે છે. હાલમાં દેશભરમાં E20 ઇંધણનો વ્યાપક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.
અમુક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે 2023 પહેલાં બનેલા વાહનો E20 પેટ્રોલ પર યોગ્ય રીતે ચાલી શકતા નથી. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે તાજેતરમાં એક ફેક્ટશીટ બહાર પાડીને આ દાવાને નકારી કાઢ્યો છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, દેશમાં છેલ્લા 3.5 વર્ષથી વધુ સમયથી E15-પ્લસ અને 2.5 વર્ષથી વધુ સમયથી E19-E20 ઇંધણનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન એન્જિન ખરાબ થવાની કે વાહન ખોટકાયાની કોઈ સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાઈ નથી. જો ઇથેનોલ મિશ્રણથી એન્જિનને નુકસાન થતું હોત, તો મોટી સંખ્યામાં વોરંટી ક્લેમ અથવા ફરિયાદો આવી હોત તેવું મંત્રાલયે જણાવ્યું છે.
BPCL ચેરમેન સંજય ખન્નાએ જૂના વાહનો માટે E10 વિકલ્પ અંગે જણાવ્યું કે એક સાથે બે અલગ-અલગ ગ્રેડના પેટ્રોલનું વિતરણ અને સંગ્રહ કેટલાક પડકારો ઊભા કરી શકે છે. પેટ્રોલ પંપ પર અલગ ટાંકી, પાઇપલાઇન અને લોજિસ્ટિક્સની જરૂર પડે છે. આ તમામ બાબતોની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ ચાલી રહી છે. જો કે, આ તબક્કે કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. નિર્ણય થશે ત્યારે તેની જાહેરાત કરવામાં આવશે.
આ ચર્ચા એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે ભારત ક્રૂડ ઓઇલ આયાત ઘટાડવા અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઇંધણ તરફ આગળ વધવા માટે ઇથેનોલ મિશ્રણને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે. શેરડી અને અન્ય કૃષિ ઉત્પાદનોમાંથી બનતા ઇથેનોલથી ખેડૂતોને પણ ફાયદો થાય છે. આ નીતિને કારણે દેશમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો થયો છે.
હાલમાં દેશભરમાં મોટાભાગના પેટ્રોલ પંપ પર E20 ઇંધણ ઉપલબ્ધ છે. વાહનચાલકોએ તેમના વાહનની ક્ષમતા અનુસાર યોગ્ય ઇંધણ પસંદ કરવું જોઈએ. જૂના વાહનો માટે E10 વિકલ્પ મળશે કે નહીં તે અંગે હજુ સત્તાવાર નિર્ણય બાકી છે. સરકાર અને તેલ કંપનીઓ આ મુદ્દે ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહ્યા છે. આગામી સમયમાં આ અંગે વધુ સ્પષ્ટતા મળશે તેવી અપેક્ષા છે.