નેપાળમાં ભોટેકોશી નદીમાં ભયાનક પ્રવાહ આવ્યો છે. સતત પડી રહેલા વરસાદ અને હિમાલયના ગ્લેશિયરોના ઓગળવાને કારણે નદીનું જળસ્તર ખતરાના નિશાનથી ઉપર ચઢી ગયું છે. રાષ્ટ્રીય આપત્તિ જોખમ ઘટાડા અને વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળ (NDRRMA) એ આજે અધિકૃત ચેતવણી જાહેર કરી છે.
સત્તામંડળના જણાવ્યા અનુસાર, ભોટેકોશી નદીના વહેણમાં અચાનક વધારો થયો છે. નદીના કિનારાના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવામાં આવી રહ્યા છે. સિંધુપાલચોક જિલ્લાના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પૂરનું જોખમ સૌથી વધુ છે. અત્યાર સુધીમાં કેટલાક ગામોના લોકોને સલામત સ્થળે ખસેડવાની કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે.
ભોટેકોશી નદી તિબેટમાંથી નીકળી નેપાળમાં પ્રવેશે છે. સૂર્ય કોશી નદીની ઉપનદી હોવાને કારણે તેનો પ્રવાહ પૂરની સ્થિતિમાં વિકરાળ બની શકે છે. આ નદીના કિનારે ઘણા ગામો વસેલા છે. અગાઉ પણ આ નદીમાં આવેલા પૂરે મોટું નુકસાન કર્યું છે. ૨૦૧૬માં આવેલા પૂરમાં સેંકડો લોકોએ જાન ગુમાવી હતી. ત્યારબાદ ૨૦૨૧માં પણ હિમાલયના ગ્લેશિયલ તળાવમાંથી નીકળેલા પાણીએ નદીમાં અચાનક પૂર આવ્યું હતું, જેણે મોટો વિનાશ સર્જ્યો હતો.
હાલમાં નેપાળમાં માનસૂનની મોસમ ચાલી રહી છે. ભારે વરસાદને કારણે ઘણી નદીઓમાં પાણીનું સ્તર વધ્યું છે. ભોટેકોશી નદીમાં પણ સતત વરસાદ અને ઉપરના વિસ્તારમાં થતી બરફવર્ષાને કારણે પ્રવાહમાં વધારો થયો છે. NDRRMAની ટીમો પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે.
આ ચેતવણી બાદ નેપાળના ગૃહ મંત્રાલયે સ્થાનિક વહીવટીતંત્રને સાવચેત રહેવા સૂચના આપી છે. રાહત અને બચાવ કામગીરી માટે એનડીઆરએફ ટીમોને તૈનાત કરવામાં આવી છે. તથા હેલિકોપ્ટરને સ્ટેન્ડબાય પર રાખવામાં આવ્યું છે. નદીના કિનારે આવેલા પુલ અને રસ્તાઓ પરથી વાહનવ્યવહાર સ્થગિત કરવામાં આવ્યો છે.
સત્તાવાળાઓએ લોકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ નદીના કિનારેથી દૂર રહે અને સત્તાવાર સૂચનાઓનું પાલન કરે. કોઈપણ અફવા પર ધ્યાન ન આપવા પણ વિનંતી કરવામાં આવી છે. સ્થાનિક હોસ્પિટલોને હાઈ એલર્ટ પર મૂકવામાં આવી છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આબોહવા પરિવર્તનને કારણે હિમાલયના ગ્લેશિયરો ઝડપથી ઓગળી રહ્યા છે. પરિણામે આવી ઘટનાઓ વધી રહી છે. ભોટેકોશી નદીમાં આવતા પ્રવાહમાં વધારો એ તેનો સીધો પરિણામ છે. આવા સમયે તાત્કાલિક ચેતવણી પ્રણાલી અને અસરકારક રાહત કામગીરી જીવન બચાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
NDRRMAના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, હાલમાં સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે પરંતુ વધુ ભારે વરસાદની આગાહીને કારણે એલર્ટ ચાલુ રાખવામાં આવ્યું છે. આગામી ૨૪ કલાકમાં નદીનું જળસ્તર વધુ ઉપર જઈ શકે છે. આથી નીચાણવાળા વિસ્તારોના લોકોને વધુ સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવાની કામગીરી ચાલુ છે.
આ ઘટના નેપાળ માટે મોટી ચિંતાનો વિષય છે. ત્યાં વારંવાર આવતા પૂરને કારણે આર્થિક નુકસાન પણ થાય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે પણ નેપાળને મદદ કરવાની ઓફર કરી છે. જો કે, હજુ સુધી કોઈ મોટા જાનહાનિના સમાચાર નથી. સ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખવામાં આવી રહી છે.