બાંગ્લાદેશ ચીન પાસેથી J-10 લડાકુ વિમાનો ખરીદવાની સંભાવના છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, બાંગ્લાદેશનું પ્રતિનિધિમંડળ તાજેતરમાં ચીનની મુલાકાતે ગયું હતું અને ત્યાં J-10CE સહિતના સંરક્ષણ સાધનો અંગે ચર્ચા કરી હતી. જો આ સોદો નક્કી થાય, તો તે ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા પડકાર ઊભો કરી શકે છે.
J-10 એ ચીનનું ચોથી પેઢીનું મલ્ટીરોલ લડાકુ વિમાન છે. તેને ચેંગડુ એરક્રાફ્ટ ઇન્ડસ્ટ્રી કોર્પોરેશન દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું છે. આ વિમાન હવાઈ સમર્થન, જમીન પર હુમલા અને દરિયાઈ હુમલા સહિતના વિવિધ કાર્યોમાં સક્ષમ છે. તેની મહત્તમ ગતિ મેક 2 સુધી છે અને તે 3,000 કિલોમીટર સુધીની રેન્જ ધરાવે છે. ચીન ઉપરાંત પાકિસ્તાન પણ આ વિમાનનો ઉપયોગ કરે છે.
બાંગ્લાદેશ માટે આ સોદો તેની સેનાના આધુનિકીકરણની દિશામાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવે છે. હાલમાં બાંગ્લાદેશની હવાઈ સેના પાસે ચીનના F-7 અને રશિયન MiG-29 જેવા જૂના વિમાનો છે. J-10 આવવાથી તેમની લડાયક ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. ઉલ્લેખનીય છે કે બાંગ્લાદેશે 2019માં ભારત સાથે પણ સંરક્ષણ સહયોગ વધાર્યો છે.
આ ખરીદી અંગે ચર્ચા દરમિયાન કેટલાક દાવાઓ કરવામાં આવ્યા છે કે J-10એ ભારતના રાફેલ વિમાનોને તોડી પાડ્યા છે. જોકે, આ દાવા સંપૂર્ણપણે નિરાધાર છે. ભારતીય વાયુસેના અથવા રક્ષા મંત્રાલય તરફથી આવી કોઈ ઘટનાની પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. નિષ્ણાતો માને છે કે આવા દાવાઓ ચીની સંરક્ષણ ઉદ્યોગના પ્રચારથી પ્રેરિત છે, જે પોતાના શસ્ત્રોના વેચાણને પ્રોત્સાહન આપવા માંગે છે.
ભારત માટે ચિંતાનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે બાંગ્લાદેશ ભારતના પડોશી છે. જો બાંગ્લાદેશની સેનામાં ચીની વિમાનો વધે, તો તે ભારતના પૂર્વીય મોરચા પર દબાણ લાવી શકે છે. વધુમાં, ચીન પાકિસ્તાનને પણ અત્યાધુનિક શસ્ત્રો પૂરા પાડે છે. આવા સંજોગોમાં ભારતને બે મોરચે લશ્કરી ખતરાનો સામનો કરવો પડી શકે છે. જોકે, ભારતની પોતાની સેના પણ અત્યાધુનિક રાફેલ વિમાનો અને સ્વદેશી તેજસ વિમાનોથી સજ્જ છે.
બાંગ્લાદેશની વિદેશ નીતિ પરંપરાગત રીતે સંતુલિત રહી છે. તે ભારત અને ચીન બંને સાથે સારા સંબંધો જાળવે છે. તેથી આ સોદો કરવાથી તે ભારત સાથેના સંબંધોમાં પરિવર્તન લાવે એમ નથી. બાંગ્લાદેશની અર્થવ્યવસ્થામાં ભારતનું મહત્વનું યોગદાન છે અને ભારત સાથે તેના રાજદ્વારી સંબંધો પણ ઘણા જૂના છે. આથી ભારતે આ સોદાને રણનીતિક દૃષ્ટિએ ગંભીરતાથી લેવો જોઈએ, પરંતુ ગભરાવું ન જોઈએ.
નિષ્ણાતોના મતે, ભારત માટે સૌથી યોગ્ય વ્યૂહરચના એ છે કે તે પોતાની સેનાને આધુનિક બનાવવાની સાથે પડોશી દેશો સાથે રાજદ્વારી સંવાદ જાળવી રાખે. આ ઉપરાંત, ક્ષેત્રીય સુરક્ષા સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવું પણ જરૂરી છે, જેથી ચીનનો પ્રભાવ વધારે ન થાય.
આ ક્ષણે સોદાની પુષ્ટિ થઈ નથી. ભારત સરકારે પણ આ મુદ્દે કોઈ નિવેદન આપ્યું નથી. જો સોદો થશે, તો તે દક્ષિણ એશિયાના સુરક્ષા સંતુલનમાં પરિવર્તન લાવી શકે છે. ભારત માટે જરૂરી છે કે તે દરેક પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર રહે.