અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જૂન મહિનામાં 1,000થી વધુ શેરબજાર વ્યવહારો (ટ્રેડ્સ) કર્યા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આ વ્યવહારોને લઈને રાષ્ટ્રપતિ પોતાના નિર્ણયોથી શેરબજારમાં લાભ કમાઈ રહ્યા છે તેવા આરોપો થઈ રહ્યા છે, જોકે વ્હાઇટ હાઉસે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે.
ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના નાણાકીય વ્યવહારો સાથે સંકળાયેલા દસ્તાવેજોમાં છેલ્લા મહિને 1,000થી વધુ સ્ટોક ટ્રેડ્સ નોંધાયા છે. આ આંકડો સામાન્ય કરતા ઘણો ઊંચો છે, જેના કારણે લોકોમાં સવાલ ઊભો થયો છે કે શું રાષ્ટ્રપતિ પોતાની સત્તાનો ઉપયોગ કરીને ગેરલાભ મેળવી રહ્યા છે?
આ મામલે વ્હાઇટ હાઉસ તરફથી સ્પષ્ટતા આપવામાં આવી છે કે રાષ્ટ્રપતિના રોકાણ પોર્ટફોલિયોનું સંચાલન એક અત્યાધુનિક કમ્પ્યુટર સિસ્ટમ દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમ સ્વયંચાલિત છે અને તેને કોઈ માનવ સીધો નિયંત્રિત કરતું નથી. વ્હાઇટ હાઉસના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું છે કે કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ બજારના વલણો અને આર્થિક સૂચકાંકોના આધારે ટ્રેડ્સ નક્કી કરે છે, અને રાષ્ટ્રપતિને ન તો સમયસર તેની જાણકારી હોય છે, ન તો તેઓ કોઈ નિર્ણય લે છે.
જોકે, નિષ્ણાતો અને વિરોધ પક્ષના લોકો આ સ્પષ્ટતાથી સંતુષ્ટ નથી. તેમનું કહેવું છે કે ભલે કમ્પ્યુટર ટ્રેડિંગ કરતું હોય, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ જેવા ઉચ્ચ હોદ્દા પર બિરાજમાન વ્યક્તિનું રોકાણ પોર્ટફોલિયો સંપૂર્ણપણે પારદર્શક હોવું જોઈએ. અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિના ટ્રેડ્સને લઈને હિતસંઘર્ષના નિયમો છે, જે અનુસાર કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાના હોદ્દાનો ઉપયોગ કરીને વ્યક્તિગત આર્થિક લાભ લઈ શકતી નથી.
ટ્રમ્પ અગાઉ પણ પોતાના વેપારી સામ્રાજ્ય અને રાષ્ટ્રપતિપદ વચ્ચેના સંઘર્ષને લઈને ચર્ચામાં રહી ચૂક્યા છે. તેમણે રાષ્ટ્રપતિ બન્યા બાદ પોતાના વ્યવસાયની જવાબદારી પુત્રોને સોંપી છે, પરંતુ તેમની નાણાકીય સ્થિતિ અને નિર્ણયો વચ્ચે કોઈ વ્યવહારુ અંતર નથી. તાજેતરમાં ટ્રમ્પે કેટલાક દેશો પર ટેરિફ લાદવાનો નિર્ણય લીધો હતો, જેના કારણે શેરબજારમાં મોટી ઉથલપાથલ થઈ હતી. આવા સમયે જો તેમના સંબંધિત શેરોમાં વધારો થયો હોય, તો તે ગંભીર મામલો બની જાય.
અમેરિકન કોંગ્રેસના કેટલાક સાંસદોએ આ મુદ્દે ચિંતા વ્યક્ત કરતા રાષ્ટ્રપતિના રોકાણ અંગે વિસ્તૃત માહિતી માંગી છે. તેમનું કહેવું છે કે લોકશાહીમાં જનતાને જાણવાનો અધિકાર છે કે તેમના દેશનો નેતા પોતાના કામમાં વ્યક્તિગત આર્થિક હિત ધરાવે છે કે નહીં. આ મામલે કાયદાકીય પગલાં લેવાની પણ માંગણી થઈ રહી છે.
આ સમગ્ર મામલો એટલા માટે પણ મહત્વનો છે કારણ કે શેરબજારમાં ટ્રેડ્સ દ્વારા નફો કમાવવો એ જાહેર હિત સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે. જો રાષ્ટ્રપતિના નિર્ણયોથી તેમના અંગત નફામાં વધારો થતો હોય, તો તે શાસનની ગંભીર નૈતિક સમસ્યા છે. હાલમાં અમેરિકામાં આ મુદ્દે સરકાર અને વિરોધ પક્ષ વચ્ચે રાજકીય હોબાળો પણ ચાલી રહ્યો છે.