દેશમાં સોનાના ભાવમાં છેલ્લા ત્રણ અઠવાડિયામાં ભારે ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. 10 ગ્રામ સોનાનો ભાવ લગભગ 20 હજાર રૂપિયા સુધી વધી ગયો છે. આ પહેલાં ત્રણ મહિના સુધી સોનાના ભાવ મોટે ભાગે સ્થિર રહ્યા હતા. આ અચાનક વધારાએ ગ્રાહકો અને રોકાણકારો બંનેને આશ્ચર્યમાં મૂકી દીધા છે.
સોનાના ભાવમાં આ વધારા પાછળ ચાર મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે. પ્રથમ, વૈશ્વિક બજારમાં સોનાની કિંમતોમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ થઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને આર્થિક અનિશ્ચિતતાને કારણે રોકાણકારોનું વલણ સોના તરફ વધ્યું છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ભાવમાં તેજી આવી છે.
બીજું કારણ રૂપિયામાં ઘટાડો છે. ડૉલરની સામે રૂપિયો નબળો પડતાં આયાતી સોનાની કિંમત વધી છે. કારણ કે સોનું ડૉલરમાં ખરીદવામાં આવે છે, જ્યારે રૂપિયાનું મૂલ્ય ઘટે છે ત્યારે ભારતમાં તેની કિંમત આપોઆપ વધી જાય છે.
ત્રીજું કારણ સરકાર દ્વારા આયાત ડ્યુટીમાં કોઈ ઘટાડો ન કરવાનો છે. અગાઉ અપેક્ષા હતી કે સરકાર સોના પરની આયાત ડ્યુટી ઘટાડી શકે છે, પરંતુ એવું ન થતાં સોનાના ભાવ પર દબાણ વધ્યું છે. આયાત ડ્યુટી ઊંચી રહેતાં દેશમાં સોનાની કિંમત પર સીધી અસર પડે છે.
ચોથું કારણ તહેવારો અને લગ્નની મોસમમાં વધેલી માંગ છે. આ સમયગાળામાં સોનાની ખરીદી પરંપરાગત રીતે વધી જાય છે. દિવાળી, ધનતેરસ અને લગ્નની સિઝનમાં લોકો સોનું ખરીદે છે, જેના કારણે બજારમાં માંગ વધી છે અને ભાવ ઉપર દબાણ વધ્યું છે.
નિષ્ણાતોના મતે, હાલમાં સોનાના ભાવમાં જે તેજી જોવા મળી છે તે આગામી દિવસોમાં પણ યથાવત રહી શકે છે. ડિસેમ્બર સુધીમાં સોનાની કિંમતોમાં વધુ 5 થી 10 હજાર રૂપિયાનો વધારો થવાની શક્યતા છે. જો કે, આ આગાહી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ અને સરકારના નિર્ણયો પર નિર્ભર છે.
નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે સોનું ખરીદતી વખતે ભાવની વધઘટને ધ્યાનમાં રાખીને સમજી-વિચારીને નિર્ણય લેવો જોઈએ. જે લોકો રોકાણના હેતુથી સોનું ખરીદે છે તેઓ લાંબા ગાળાના પરિપ્રેક્ષ્યમાં જ વિચાર કરે. જ્યારે ઘરેણાં ખરીદનારા ગ્રાહકોએ પોતાની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય સમયે ખરીદી કરવી જોઈએ.
સોનું એક સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે, પરંતુ તેના ભાવમાં વધઘટ થતી રહે છે. આથી બજારના વલણને સમજીને જ નિર્ણય લેવો ઉચિત છે. હાલમાં સોનાના ભાવ ઊંચા હોવાથી જેઓ ખરીદીનું આયોજન કરી રહ્યા છે તેઓ થોડી રાહ જોઈને ભાવમાં સ્થિરતા આવે ત્યારે ખરીદી કરી શકે છે.