નાણાકીય આયોજનમાં ઈમરજન્સી ફંડ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. પરંતુ ઘણી વખત લોકો ઈમરજન્સી ફંડને બચત ખાતામાં રાખે છે, જ્યાં વ્યાજ દર ઓછો હોય છે. બીજી તરફ, ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) પર વધુ વ્યાજ મળે છે, પરંતુ તેમાં પૈસા અમુક સમય માટે બંધ રહે છે. જો વચ્ચે પૈસાની જરૂર પડે, તો FD તોડવી પડે છે અને વ્યાજ પણ ઓછું મળે છે. આ સમસ્યાનો ઉકેલ છે બેંકોની 'સ્વીપ-ઇન' સુવિધા.
સ્વીપ-ઇન સુવિધા એટલે તમારા બચત ખાતા અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ વચ્ચેનો સ્વચાલિત સંબંધ. આ સુવિધામાં, બેંક નક્કી કરેલી મર્યાદા કરતાં વધારે રકમને આપમેળે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટમાં રૂપાંતરિત કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે બચત ખાતામાં ₹50,000ની મર્યાદા નક્કી કરી હોય, તો તેનાથી વધુની રકમ આપમેળે FDમાં જાય છે. જ્યારે પણ બચત ખાતામાં પૈસાની જરૂર પડે, ત્યારે FDમાંથી જરૂરી રકમ પાછી સ્વીપ થાય છે. આમ, તમારા પૈસા પર વ્યાજ મળે છે અને જરૂર પડ્યે તરત ઉપલબ્ધ પણ થાય છે.
આ સુવિધાનો સૌથી મોટો ફાયદો છે કે FD તોડવાની જરૂર નથી પડતી. સામાન્ય રીતે FD તોડવા પર બેંક દંડ વસૂલે છે, અને વ્યાજના દરમાં પણ ઘટાડો થાય છે. સ્વીપ-ઇન સુવિધામાં આવું થતું નથી. જ્યારે અમુક રકમ FDમાં જાય છે, ત્યારે તે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ તરીકે ગણાય છે અને તેના પર FDનો વ્યાજ દર લાગુ થાય છે. તેથી તમને બચત ખાતા કરતાં વધુ વ્યાજ મળે છે. આ સુવિધાથી ઈમરજન્સી ફંડ પણ સુરક્ષિત રહે છે, કારણ કે તેમાંથી કોઈ પણ સમયે પૈસા મેળવી શકાય છે.
ઘણી બેંકો હાલમાં આ સુવિધા પર 7.5% સુધીનો વ્યાજ દર આપી રહી છે. જોકે, આ દર બેંક પ્રમાણે અલગ અલગ હોઈ શકે છે અને સમય સમય પર બદલાતો રહે છે. આ સુવિધાનો લાભ લેવા માટે તમારે બેંકમાં બચત ખાતું અને FD સાથે જોડાણ કરાવવું પડે છે. કેટલીક બેંકો આ સુવિધા ઓનલાઇન પણ આપે છે. તમારી બેંકમાં આ સુવિધા ઉપલબ્ધ છે કે કેમ અને તેની શરતો શું છે, તે જાણવું જરૂરી છે.
નાણાકીય નિષ્ણાતો કહે છે કે સ્વીપ-ઇન સુવિધા ખાસ કરીને એવા લોકો માટે ઉપયોગી છે જેઓ પોતાના પૈસા પર સારું વ્યાજ મેળવવા માંગે છે, પણ વચ્ચે પૈસાની જરૂર પડવાનો ભય રહે છે. આ સુવિધાથી નિયમિત બચત ખાતામાં વધતી રકમ પર વ્યાજ ન મળવાની સમસ્યા પણ દૂર થાય છે. જો કે, ધ્યાનમાં રાખવાનું છે કે સ્વીપ-ઇન FD પરનો વ્યાજ દર સામાન્ય FD કરતાં થોડો ઓછો હોઈ શકે છે, અને તેની મર્યાદા અને અન્ય શરતો બેંક પ્રમાણે અલગ હોય છે.
આ સુવિધાનો ઉપયોગ કરવા પહેલાં તમારી બેંક દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી ન્યૂનતમ રકમ, લોક-ઇન સમયગાળો અને વ્યાજ દર વિશે સંપૂર્ણ માહિતી મેળવવી જરૂરી છે. જો તમે નિયમિત આવક ધરાવતા હોવ અને બચત ખાતામાં વારંવાર પૈસા આવતા-જતા હોય, તો આ સુવિધા તમારા માટે લાભદાયી બની શકે છે. તેનાથી તમે FD તોડ્યા વિના સારું વ્યાજ મેળવી શકો છો અને ઈમરજન્સી માટે પણ તૈયાર રહી શકો છો.
આથી, જો તમે તમારી બચત પર વધુ વ્યાજ મેળવવા માંગતા હોવ, પણ સાથે સાથે પૈસાની ઉપલબ્ધતા પણ જાળવી રાખવા માંગતા હોવ, તો તમારી બેંકની સ્વીપ-ઇન સુવિધા વિશે જરૂર જાણો. તે એક સમજદારીપૂર્વકનું નાણાકીય પગલું બની શકે છે.