ઓસ્ટ્રેલિયાએ વિશ્વમાં સૌપ્રથમ વખત 16 વર્ષથી ઓછી વયના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકતો કાયદો પસાર કર્યો છે. આ ઐતિહાસિક નિર્ણયથી દેશમાં અને વિદેશમાં ચર્ચા જોર પકડી છે. સરકારનો હેતુ બાળકોને ઑનલાઇન જોખમોથી બચાવવાનો છે.
નવા કાયદા અનુસાર, ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, ટિકટોક, સ્નેપચેટ અને અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સે 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને તેમની સેવાનો ઉપયોગ કરતા અટકાવવા માટે યોગ્ય પગલાં લેવાના રહેશે. ઉલ્લંઘન કરનાર કંપનીઓ પર ભારે દંડ લાદવામાં આવશે, જે લાખો ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે.
આ કાયદો શા માટે લાવવામાં આવ્યો? સરકાર અને મનોચિકિત્સકોના મતે, સોશિયલ મીડિયાના અતિશય ઉપયોગથી કિશોરોમાં માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ વધી રહી છે. ચિંતા, ડિપ્રેશન, ઊંઘની અસર અને બોડી ઇમેજની ચિંતા જેવી સમસ્યાઓ સામે આવી છે. કેટલાક અભ્યાસો દર્શાવે છે કે સોશિયલ મીડિયાનો વધુ ઉપયોગ આત્મહત્યાના વિચારોને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં કડક કાયદો જરૂરી હોવાનું સરકારનું કહેવું છે.
આ નિર્ણયને ઘણા વાલીઓ, શિક્ષકો અને બાળ સુરક્ષા સંસ્થાઓએ આવકાર્યો છે. તેઓ માને છે કે આનાથી બાળકોને ઑનલાઇન શોષણ, દુરુપયોગ અને હાનિકારક સામગ્રીથી રક્ષણ મળશે. વાલીઓ માટે રાહતની વાત છે કે હવે તેમને બાળકોની ઑનલાઇન પ્રવૃત્તિ વિશે ઓછી ચિંતા કરવી પડશે.
જોકે, ટેક્નોલોજી કંપનીઓ અને વાણી સ્વાતંત્ર્યના હિમાયતીઓએ વિરોધ નોંધાવ્યો છે. તેમનો દાવો છે કે આ કાયદો બાળકોની ઇન્ટરનેટ ઍક્સેસને અન્યાયી રીતે પ્રતિબંધિત કરે છે. ઉંમર ચકાસવાની પ્રક્રિયા કેવી રીતે કામ કરશે અને ગોપનીયતાને કઈ રીતે અસર થશે તે પણ એક મોટો સવાલ છે. ટેક કંપનીઓ માને છે કે આ પ્રકારનો નિયમ વ્યવહારમાં મુશ્કેલ છે.
કાયદાનો અમલ આગામી વર્ષે શરૂ થવાની સંભાવના છે. જોકે, હજી સુધી એ સ્પષ્ટ નથી કે બાળકોની ઉંમર કેવી રીતે ચકાસવામાં આવશે. બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન, ID તપાસ અથવા ઉંમર અંદાજવાની ટેક્નોલોજી જેવા વિકલ્પો પર વિચારણા ચાલી રહી છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ કાયદો અન્ય દેશો માટે પણ દિશા નિર્દેશક બની શકે છે.
એકંદરે, આ કાયદો ડિજિટલ યુગમાં બાળ સુરક્ષા માટેનો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રયોગ છે. તેના પરિણામો કેવા રહે છે તે સમય જ કહેશે, પરંતુ આ ચર્ચા આખા વિશ્વમાં બાળકો અને સોશિયલ મીડિયા વચ્ચેના સંબંધને લઈને નવી દિશા ખોલી શકે છે.