ગુજરાતમાં ચોમાસાનો મોસમ ખેંચાતાં જૂનાગઢ જિલ્લાના માંગરોળ વિસ્તારમાં પશુધન માટે ચારો અને પાણીની ગંભીર કટોકટી સર્જાઈ છે. સ્થાનિક માલધારીઓએ પશુધન બચાવવા સરકાર પાસે તાકીદની મદદની માગ કરી છે.
સામાન્ય રીતે જૂનના પ્રારંભમાં શરૂ થતું ચોમાસું આ વર્ષે વિલંબિત છે. પરિણામે ઘાસચારાની ઉપલબ્ધતામાં ભારે ઘટાડો થયો છે. માંગરોળ તાલુકાના વિવિધ ગામોમાં ઢોરઢાંખર માટે પાણી પણ દૂરથી લાવવું પડે છે. પશુપાલકોએ જણાવ્યું કે, દૂધ ઉત્પાદનમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે, કારણ કે ઢોરને પૂરતો ઘાસચારો નથી મળી રહ્યો.
માંગરોળના માલધારી ભરતભાઈ ગોહિલે કહ્યું, “અમારી પાસે પંદરથી વીસ ઢોર છે. ચારાની અછતને કારણે તેમને બચાવવા માટે હવે અમે હાથમાં આવે તેમ છીએ. ચારા માટે બહારથી મોંઘી કિંમતે ખરીદી કરવી પડે છે. આવી સ્થિતિમાં સરકારે તાત્કાલિક રાહત આપવી જોઈએ.” આવી જ પીડા તાલુકાના અન્ય ઘણા પશુપાલકોએ પણ વ્યક્ત કરી છે.
જિલ્લા પંચાયતના વિકાસ અધિકારીએ જણાવ્યું કે, પરિસ્થિતિનું સર્વેક્ષણ ચાલી રહ્યું છે. ટાંકી દ્વારા પાણી પુરવઠો અને ચારાના વિતરણ કેન્દ્રો શરૂ કરવાની દરખાસ્ત રાજ્ય સરકારને મોકલવામાં આવી છે. જોકે, આ માટે સમય લાગે છે, જ્યારે માલધારીઓ તાત્કાલિક મદદ માંગે છે.
આ વિસ્તાર દુષ્કાળ સંવેદનશીલ છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અનિયમિત વરસાદને કારણે અહીંના ખેડૂતો અને પશુપાલકોએ ભારે પરેશાની સહન કરી છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે, આબોહવા પરિવર્તનને કારણે ચોમાસાની પેટર્નમાં ફેરફાર થયો છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને લાંબા ગાળાની યોજનાઓ બનાવવી જરૂરી છે.
સ્થાનિક દૂધ મંડળીઓના સૂત્રો જણાવે છે કે, દૂધનું ઉત્પાદન લગભગ ૩૦ ટકા જેટલું ઘટ્યું છે. પરિણામે પશુપાલકોની આવકમાં પણ ઘટાડો થયો છે. ઘણા પરિવારો માટે પશુધન એ જીવિકાનું એકમાત્ર સાધન છે, એટલે આ કટોકટીએ તેમની મુશ્કેલી વધારી છે.
વરસાદના અભાવે જળાશયો સુકાઈ ગયા છે. ગામડાંઓમાં પીવાના પાણીની પણ તંગી સર્જાઈ છે. માલધારીઓને પોતાના ઢોર માટે પાણી લાવવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે. ઘણા લોકો ઢોરને લઈને દૂરના વિસ્તારોમાં જઈ રહ્યા છે, પરંતુ ત્યાં પણ ચારાની સમસ્યા છે.
પશુપાલન એ ગુજરાતના ગ્રામીણ અર્થતંત્રનો મહત્વનો ભાગ છે. સરકારે આ સંકટ સમયે માલધારીઓને ચારો, પાણી અને આર્થિક સહાય પૂરી પાડવા તાત્કાલિક પગલાં લેવાં જોઈએ. આ સાથે, ભાવિ દુષ્કાળનો સામનો કરવા માટે જળ સંચય, ઘાસચારાનું આરક્ષિત ભંડારણ અને વીમા યોજનાઓ જેવી ટકાઉ વ્યવસ્થા વિકસાવવી પણ અનિવાર્ય છે.
માંગરોળના માલધારીઓએ જિલ્લા કલેક્ટરને રજૂઆત કરી છે અને તાત્કાલિક રાહત પગલાં લેવાની માંગ કરી છે. પ્રશાસન તરફથી ખાતરી આપવામાં આવી છે કે, ટૂંક સમયમાં જરૂરી પગલાં લેવામાં આવશે.