સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે DRDO (ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન) દ્વારા વિકસિત તમામ પરંપરાગત મિસાઇલ સિસ્ટમની ટેક્નોલૉજી દેશની ખાનગી કંપનીઓને ટ્રાન્સફર કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ નિર્ણયથી ભારતીય ખાનગી ઉદ્યોગો હવે દેશમાં જ મિસાઇલનું ઉત્પાદન કરી શકશે, જે અગાઉ માત્ર સરકારી સંસ્થાઓ પૂરતું મર્યાદિત હતું.
આ પગલાને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે એક મહત્વપૂર્ણ સુધારો માનવામાં આવી રહ્યો છે. અત્યાર સુધી ખાનગી કંપનીઓ મિસાઇલના વિવિધ ઘટકો બનાવતી હતી, પરંતુ સંપૂર્ણ મિસાઇલ સિસ્ટમનું ઉત્પાદન સરકારી ક્ષેત્રની એકાધિકાર જ હતો. હવે ખાનગી કંપનીઓને સંપૂર્ણ મિસાઇલ બનાવવાની તક મળશે.
સંરક્ષણ મંત્રાલયનો મુખ્ય હેતુ વિદેશથી થતી હથિયારોની આયાત ઘટાડવાનો અને દેશને સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનાવવાનો છે. જ્યારે ભારતીય કંપનીઓ પોતાની જરૂરિયાતની મિસાઇલો સ્વદેશમાં બનાવશે ત્યારે અબજો રૂપિયાનું વિદેશી હૂંડિયામણ બચશે.
DRDO હવે સંશોધન અને વિકાસમાંથી આગળ વધીને સ્થાનિક ઉદ્યોગોની ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરશે. આ નિર્ણયથી નાના અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગો (MSME) માટે પણ સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં ભાગીદારી કરવાનો માર્ગ ખુલશે. તેમજ ટેક્નોલોજી ભાગીદારોને નવી તકો મળશે.
આ નિર્ણયથી મિસાઇલ ઉત્પાદનની સંપૂર્ણ પુરવઠા શૃંખલા દેશમાં જ મજબૂત થશે. સ્થાનિક કંપનીઓના પ્રવેશથી ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધા વધશે, જેનાથી ગુણવત્તા અને તકનીકી નવીનતામાં સુધારો થવાની અપેક્ષા છે. સેનાને ઝડપથી આધુનિક હથિયારો પ્રાપ્ત થશે.
મિસાઇલ ઉત્પાદનમાં ભાગ લેવા માટે કંપનીઓએ સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત નિયમો, યોગ્યતાઓ અને ગુણવત્તા પ્રમાણપત્રો મેળવવા પડશે. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી યોગ્ય ધોરણોનું પાલન ફરજિયાત રહેશે. આ પ્રક્રિયાથી સંરક્ષણ ક્ષેત્ર વધુ પારદર્શક અને સ્પર્ધાત્મક બનશે.
લાંબા ગાળે ભારતીય કંપનીઓ માટે આ નિર્ણય વૈશ્વિક બજારમાં પ્રવેશવાનો માર્ગ ખોલશે. જેમ જેમ સ્થાનિક ક્ષમતા વધશે, તેમ ભારત માત્ર પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરશે તેવું નથી, પરંતુ મિત્ર દેશોને મિસાઇલ સિસ્ટમની નિકાસ કરી શકશે. આનાથી ભારતની વૈશ્વિક ઓળખ મજબૂત થશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે DRDO અગાઉ પણ ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર કરતું આવ્યું છે, પરંતુ એકસાથે આટલી બધી મિસાઇલ સિસ્ટમની ટેક્નોલોજી ખાનગી ક્ષેત્રને સોંપવાનો આ પહેલો મોટો નિર્ણય છે. સરકાર ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ અભિયાન હેઠળ સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સતત સુધારા કરી રહી છે.
સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર એવી પ્રક્રિયા છે, જેમાં સંશોધન અને વિકાસ કરતી સંસ્થા પોતાની તકનીકી ઉત્પાદકને સોંપી દે છે. આનાથી ઉત્પાદનમાં ખાનગી ક્ષેત્રની કાર્યક્ષમતા અને ક્ષમતાનો લાભ મેળવી શકાય છે. DRDO દ્વારા આ પ્રકારની ટ્રાન્સફર પ્રક્રિયા અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ કરવામાં આવી છે, પરંતુ મિસાઇલ ટેક્નોલોજી સૌથી સંવેદનશીલ હોવાથી તેના પર વધુ કડક નિયંત્રણો હતા.
નિષ્ણાતોના મતે, આ નિર્ણય ભારતના સંરક્ષણ ઉદ્યોગને નવી ઊંચાઈ આપશે. સ્થાનિક ઉત્પાદનથી નવી રોજગારીની તકો સર્જાશે અને દેશની આર્થિક વૃદ્ધિને પણ વેગ મળશે. આ પગલું ભારતના લશ્કરી આધુનિકીકરણની દિશામાં પણ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
આ ઉપરાંત, અપેક્ષા છે કે આ નિર્ણયથી સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં ભારતની વૈશ્વિક હરિફાઈમાં ભાગ લેવાની ક્ષમતા વધશે. ખાનગી ક્ષેત્રના સહયોગથી ઉત્પાદનોની કિંમત પણ સ્પર્ધાત્મક બનશે, જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતીય સંરક્ષણ ઉત્પાદનોની માંગ વધી શકે છે.