બેંકોમાં ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) એ ભારતીય રોકાણકારો માટે સૌથી સલામત અને લોકપ્રિય રોકાણ વિકલ્પ છે. થોડા સમયથી, ઘણી સરકારી બેંકોએ 444 દિવસની વિશેષ FD યોજનાઓ શરૂ કરી છે, જેમાં ઊંચા વ્યાજ દર આપવામાં આવે છે. આ યોજનાઓ નિશ્ચિત સમય માટે રોકાણ કરવા ઇચ્છતા ગ્રાહકોને આકર્ષિત કરે છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે 5 લાખ રૂપિયા રોકવા પર તમને કેટલું વળતર મળી શકે છે?
સરકારી બેંકો જેમ કે સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI), પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB), બેંક ઓફ બરોડા (BOB), અને કેનેરા બેંક વગેરે અલગ-અલગ સમયગાળા માટે વ્યાજ દર ઓફર કરે છે. 444 દિવસની FD માટે, હાલમાં ઘણી સરકારી બેંકો સામાન્ય નાગરિકો માટે લગભગ 7.0 થી 7.5 ટકાનો વ્યાજ દર આપે છે. જોકે, આ દરો બેંક અને સમય પ્રમાણે બદલાતા રહે છે. રોકાણ કરતા પહેલા સંબંધિત બેંકની તાજેતરની વ્યાજ દર માહિતી તપાસવી જરૂરી છે.
હવે, 5 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરવા પર કેટલું વળતર મળશે તેની અંદાજિત ગણતરી કરીએ. ધારો કે વ્યાજ દર 7.0 ટકા છે. 444 દિવસ એટલે આશરે 1.22 વર્ષ. જો વ્યાજ ત્રિમાસિક રીતે સંયોજિત થાય છે, તો પરિપક્વતા સમયે રકમ લગભગ રૂ. 5,42,500 થાય છે, એટલે કે વ્યાજ તરીકે લગભગ રૂ. 42,500 મળે છે. જો વ્યાજ દર 7.5 ટકા હોય, તો પરિપક્વતા રકમ લગભગ રૂ. 5,46,000 થાય છે, એટલે કે લગભગ રૂ. 46,000 વ્યાજ મળે છે. આમ, 5 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ 444 દિવસમાં લગભગ 42,000 થી 46,000 રૂપિયા સુધીનું વળતર આપી શકે છે.
વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે, મોટાભાગની સરકારી બેંકો સામાન્ય રીતે 0.50 ટકા વધારાનો વ્યાજ દર આપે છે. એટલે કે, વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે અસરકારક વ્યાજ દર 7.5 થી 8.0 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે. આમ, 5 લાખ રૂપિયા પર વરિષ્ઠ નાગરિકને 444 દિવસમાં વધુ વ્યાજ મળી શકે છે, જે લગભગ રૂ. 48,000 થી 50,000 જેટલું થાય છે.
એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ છે કે FD પર મળતા વ્યાજ પર ટેક્સ કાપવામાં આવે છે. જો વાર્ષિક વ્યાજ રૂ. 40,000 થી વધુ હોય (વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે રૂ. 50,000), તો બેંક ટીડીએસ (TDS) કાપે છે. આવકવેરા કાયદા હેઠળ, રોકાણકારો પોતાની આવક મુજબ વધારાનો ટેક્સ ભરવો પડી શકે છે. આ ઉપરાંત, ભારત સરકારની ડિપોઝિટ ઇન્શ્યોરન્સ યોજના (DICGC) હેઠળ, એક બેંકમાં દરેક જમાખરદારના 5 લાખ રૂપિયા સુધીના રોકાણને સુરક્ષિત ગણવામાં આવે છે. તેથી, એક બેંકમાં 5 લાખ રૂપિયાથી વધુ રોકવા માંગતા હોય, તો તેમણે રકમ વહેંચવી વધુ સલામત ગણાય.
રોકાણનો નિર્ણય લેતા પહેલા, તમારી નાણાકીય જરૂરિયાતો અને પ્રવાહિતા (liquidity) ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે. 444 દિવસની FD લૉક-ઇન અવધિ ધરાવે છે, તેથી આ સમયગાળા દરમિયાન નાણાંની જરૂર ન પડે તેની ખાતરી કરવી. વ્યાજ દરમાં તાજેતરના ફેરફારોને કારણે, બજારની સ્થિતિ પ્રમાણે દરો ઘટી અથવા વધી શકે છે. આથી, સરકારી બેંકની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર દર તપાસવા અને જરૂર પડે તો નાણાકીય સલાહકારની સલાહ લેવી ઉચિત છે.
સારાંશમાં, 444 દિવસની FD સરકારી બેંકોમાં સારું વળતર આપે છે, અને 5 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ તમને હાલના દર પ્રમાણે આશરે 42,000 થી 46,000 રૂપિયાનું વ્યાજ આપી શકે છે. આ એક સલામત અને અનુમાનિત રોકાણ વિકલ્પ છે, ખાસ કરીને એવા લોકો માટે જેઓ બજારના જોખમથી બચવા માંગે છે. યોગ્ય આયોજન સાથે, આ FD તમારા નાણાકીય ધ્યેય સાધવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.