સૌરાષ્ટ્રમાં ચાલુ ચોમાસામાં અત્યાર સુધીમાં સરેરાશ કરતાં ૭૦ ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, સીઝનની શરૂઆતથી જ ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં મોસમી પરિબળો નબળાં રહ્યાં છે, જેની સૌથી વધુ અસર સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક જિલ્લાઓમાં જોવા મળી છે. રાજકોટ, જામનગર, ભાવનગર, જુનાગઢ અને સુરેન્દ્રનગર જેવા જિલ્લાઓમાં વરસાદની માત્રા સામાન્ય કરતાં ઘણી ઓછી છે.
ઓછા વરસાદને કારણે ખરીફ પાકની વાવણી અટકી પડી છે. ખેડૂતો પાક વાવવા માટે સમયસર વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે. ઘણા વિસ્તારોમાં વાવેલા પાક પણ પાણીના અભાવે સુકાઈ જવાના ભયમાં છે. પશુપાલકો માટે ચારાની સમસ્યા ઊભી થઈ છે, કારણ કે ગોચર જમીનોમાં ઘાસની વૃદ્ધિ અટકી ગઈ છે. દૂધ ઉત્પાદન પર પણ અસર થવાની શક્યતા છે.
જળ સંસાધનની વાત કરીએ તો, સૌરાષ્ટ્રના મુખ્ય જળાશયોમાં પાણીનો સંગ્રહ સામાન્ય કરતાં નીચો છે. ભાદર, ઓઝત, ઉમઈ, શેત્રુંજી જેવી નદીઓના જળાશયોમાં પાણીની સપાટી ઘણી ખસરી ગઈ છે. આ ઉપરાંત, નાના તળાવો અને બોરેલા પણ સુકાવા લાગ્યા છે. ભૂગર્ભ જળનું સ્તર પણ ઘટી રહ્યું છે, જેના કારણે પીવાના પાણીની તંગી સર્જાઈ શકે છે. ઘણા ગામોમાં પહેલેથી જ પાણીના ટાંકા દ્વારા પૂરવઠો આપવાની વ્યવસ્થા શરૂ કરવામાં આવી છે.
રાજ્ય સરકારે આ પરિસ્થિતિ બાદ તમામ જિલ્લા કલેક્ટરોને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેઓ પોતાના વિસ્તારમાં જળ સંચયની સ્થિતિનું ઝીણવટભર્યું નિરીક્ષણ કરે અને જરૂર પડ્યે રાહત પગલાં લે. મુખ્યમંત્રી કાર્યાલય દ્વારા ઉચ્ચ અધિકારીઓની બેઠક બોલાવીને સ્થિતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી છે. સરકારી તંત્ર દ્વારા વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ કરવા અને જળ બચાવવા માટે જનજાગૃતિ અભિયાન ચલાવવાની યોજના છે.
હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હજુ ચોમાસાની સીઝન બાકી છે, એટલે હાલમાં જ નિરાશ થવાની જરૂર નથી. ઓગસ્ટ મહિનામાં ઘણી વખત સારા વરસાદ થાય છે. જો આવું થશે, તો પાણીની કટોકટી ટળી શકે છે. જો કે, જો વરસાદ નહીં પડે, તો આ વર્ષે સૌરાષ્ટ્રમાં ભીષણ જળસંકટ આવી શકે છે. આથી સરકાર અને જનતાએ અત્યારથી જ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
સૌરાષ્ટ્રમાં ભૂતકાળમાં પણ દુષ્કાળના બનાવો બન્યા છે. ૧૯૮૦ અને ૨૦૦૦ના દાયકામાં ગંભીર દુષ્કાળ પડ્યા હતા, જેમાં લોકોએ પાણી માટે દૂર સુધી જવાનું પડ્યું હતું. સરકારી તેમજ સામાજિક સંસ્થાઓએ તે સમયે રાહત કામગીરી હાથ ધરી હતી. આ અનુભવ ધ્યાનમાં રાખીને વહેલી તકે પગલાં લેવા જરૂરી છે.
નાગરિકો માટે સલાહ છે કે પાણીનો ઉપયોગ કરતી વખતે બચત કરે. વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ કરવા માટે ઘરે ટાંકી બનાવવા જેવાં પગલાં ઉપયોગી થઇ શકે છે. સરકાર અને સ્થાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા જળસંચયનાં કાર્યોને વેગ આપવાની જરૂર છે, જેથી ભવિષ્યમાં આવી કટોકટી ટાળી શકાય.
હાલમાં તો સૌરાષ્ટ્રના લોકો આકાશ તરફ જોઈ રહ્યા છે, અને વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આગામી દિવસોમાં હવામાનનું શું વલણ રહે છે તેના પર જળસંકટનું ગાણિતિક નિર્ભર રહેશે.