વોશિંગ્ટન/નવી દિલ્હી: અમેરિકા ઈરાનને આર્થિક રીતે નબળું પાડવા માટે એક નવી વ્યૂહરચના તૈયાર કરી રહ્યું હોવાના અહેવાલો છે. સૂત્રો અનુસાર, આ યોજના હેઠળ ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાના પાંચ મુખ્ય ક્ષેત્રો – સોનું, ક્રિપ્ટોકરન્સી, શિપિંગ, પેટ્રોકેમિકલ અને ઓટોમોબાઈલ – પર કડક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવી શકે છે. આ પગલાંથી ભારતીય કંપનીઓ પર પણ અસર પડી શકે છે, કારણ કે આમાંની ઘણી કંપનીઓ ઈરાન સાથે વેપાર કરે છે.
અમેરિકી અધિકારીઓએ આ સંદર્ભમાં જણાવ્યું છે કે ઈરાન પર દબાણ વધારવા માટે આર્થિક પ્રતિબંધો એક અસરકારક માધ્યમ છે. જોકે, આ યોજના હજુ અંતિમ તબક્કામાં નથી, અને તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. આ અહેવાલ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે પરમાણુ કરાર અને મધ્ય પૂર્વમાં તણાવને લઈને વિવાદ ચાલી રહ્યો છે.
ભારત માટે આ મુદ્દો મહત્ત્વનો છે, કારણ કે ભારત ઈરાન પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરે છે અને ચાબહાર બંદરના વિકાસમાં ભાગ લઈ રહ્યું છે. અમેરિકી પ્રતિબંધોની અસર ભારતીય કંપનીઓ પર પડી શકે છે, ખાસ કરીને શિપિંગ અને સોના આયાત ક્ષેત્રે. ઉદ્યોગ નિષ્ણાતો માને છે કે આ પ્રતિબંધોને કારણે ભારતને પોતાની ઊર્જા સુરક્ષા અને વેપારી સંબંધોને ફરીથી ગોઠવવા પડશે.
અમેરિકન વહીવટીતંત્રે અધિકૃત રીતે કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી, પરંતુ નવી દિલ્હી સ્થિત રાજદ્વતીય સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય આ બાબતે સતર્ક છે અને અમેરિકન અધિકારીઓ સાથે વાતચીત કરી રહ્યું છે. ભારતીય કંપનીઓને પણ આ પ્રતિબંધોની અસરનું મૂલ્યાંકન કરવા અને વૈકલ્પિક વ્યૂહરચના બનાવવા સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
નિષ્ણાતોના મતે, સોના અને ક્રિપ્ટોકરન્સી ક્ષેત્રે પ્રતિબંધોનો હેતુ ઈરાનને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય વ્યવસ્થાથી અલગ કરવાનો છે. ઈરાન પર પહેલેથી જ અમેરિકા અને અન્ય દેશોના પ્રતિબંધો છે, અને આ નવા પગલાંથી તેની અર્થવ્યવસ્થા પર વધુ દબાણ આવશે. જોકે, આ પ્રતિબંધોની વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર શું અસર પડશે તે અંગે નિષ્ણાતોમાં ચર્ચા છે.
ભારતની બાબતમાં, ઈરાન સાથેના વેપારનો આંકડો નાનો હોવા છતાં, ચાબહાર બંદર પ્રોજેક્ટને કારણે ભારતની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી મહત્ત્વની છે. ભારત સરકારે અત્યાર સુધી આ મુદ્દે કોઈ નિવેદન આપ્યું નથી, પરંતુ રાજદ્વતીય વર્તુળોમાં તેને ગંભીરતાથી લેવામાં આવી રહ્યો છે. આ અહેવાલમાં જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા ઈરાન પર દબાણ વધારવા માટે ભારત જેવા દેશોને પણ આ પ્રતિબંધોમાં સામેલ કરવા માગે છે, જેનાથી ભારતીય કંપનીઓ માટે ચેતવણીનો સંકેત છે.
ફિલહાલ, ભારતીય કંપનીઓએ અમેરિકી પ્રતિબંધોના અમલને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાના વેપારી વ્યવહારોની સમીક્ષા કરવાની જરૂર છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધોમાં સુધારો ન થાય ત્યાં સુધી આ ક્ષેત્રમાં અનિશ્ચિતતા યથાવત્ રહેશે. આ યોજના અંગે વધુ વિગતો સામે આવતાંની સાથે જ તેની અસરો સ્પષ્ટ થશે.