તુર્કીના વાયુસેનાના સી-૧૩૦ હરક્યુલસ માલવાહક વિમાનો તાજેતરમાં ત્રણ દિવસના સમયગાળામાં પાકિસ્તાનના બે મહત્વપૂર્ણ હવાઈ મથકો પર પહોંચ્યા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન લશ્કરી સાધનોની મોટી ખેપ ઉતારવામાં આવી હોવાનું સૂત્રો પાસેથી જાણવા મળ્યું છે.
અહેવાલો અનુસાર, આ વિમાનો ૧૯થી ૨૧ ઓગસ્ટ દરમિયાન રાવલપિંડી નજીક આવેલા નૂરખાન એરબેઝ અને કરાચી નજીકના મસરૂર એરબેઝ પર ઉતર્યા હતા. આ વિમાનોમાંથી બહુવિધ ક્ષમતાવાળા માનવરહિત હવાઈ વાહનો (ડ્રોન) અને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી (એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ) ઉતારવામાં આવી હોવાનું કહેવાય છે. કેટલાક અહેવાલોમાં ડ્રોનની સાથે 'એસ-ક્યૂ' શ્રેણીની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જોકે તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી.
પાકિસ્તાન અને તુર્કી વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગ છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી વેગ પકડી રહ્યો છે. તુર્કી પાકિસ્તાનને પોતાની બનાવટના બેરાકતર ટીબી-૨ ડ્રોન સહિત અનેક લશ્કરી સાધનો પૂરા પાડે છે. આ સંદર્ભમાં તાજેતરની ખેપને એક સામાન્ય સંરક્ષણ સોદા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે, પરંતુ સમય અને પ્રમાણને કારણે તેને વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે.
આ ઘટના એવા સમયે બની છે જ્યારે પાકિસ્તાન ગંભીર આર્થિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ફુગાવો, ચલણના ઘસારો અને વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં ઘટાડા છતાં પાકિસ્તાની નેતૃત્વ સંરક્ષણ ખર્ચમાં કાપ મૂકતું નથી. અગાઉ તે ચીન પાસેથી પણ મોટા પ્રમાણમાં લશ્કરી સાધનો ખરીદી ચૂક્યું છે. આ સંદર્ભમાં નિષ્ણાતો પ્રશ્ન ઉઠાવે છે કે શું આ સાધનો કોઈ ચોક્કસ દિશામાં દબાણ બનાવવા માટે છે?
તુર્કી પાકિસ્તાનને પોતાનું મુખ્ય સંરક્ષણ ભાગીદાર માને છે. અગાઉ પણ તુર્કીએ પાકિસ્તાનને ડ્રોન તકનીક અને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી પૂરી પાડી છે. આ ખેપ દ્વારા પાકિસ્તાન પોતાના ડ્રોન કાફલાને વિસ્તારવા અને હવાઈ સુરક્ષા ક્ષમતા મજબૂત કરવા માંગે છે, એવું માનવામાં આવે છે.
ભારત માટે આ ઘટના ચિંતાનો વિષય બની છે. ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ આ પ્રવૃત્તિઓ પર સતત નજર રાખી રહી છે. જોકે, સત્તાવાર રીતે કોઈ નિવેદન આપવામાં આવ્યું નથી. સંરક્ષણ નિષ્ણાતો માને છે કે ભારતે પોતાની ડ્રોન અને હવાઈ સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા પર ભાર મૂકવો જોઈએ. ભારત સ્વદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં પણ નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી રહ્યું છે, જે તેને આ પડકારોનો સામનો કરવામાં મદદરૂપ થશે.
આ લશ્કરી સાધનોની અવરજવરની સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી, પરંતુ ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં આ માહિતી આપવામાં આવી છે. આ પ્રકારની લશ્કરી હિલચાલથી ક્ષેત્રીય સ્થિરતા પર અસર થઈ શકે છે. બંને દેશો પોત-પોતાની ક્ષમતાઓ વધારવામાં વ્યસ્ત છે, જેના કારણે પ્રદેશમાં શસ્ત્રસ્પર્ધા વધવાનો ખતરો છે.
આ ઘટના પર બંને દેશોના સંરક્ષણ મંત્રાલયે કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અને સૂત્રોના આધારે જ આ માહિતી સામે આવી છે. ભારત સહિત વૈશ્વિક સમુદાયની નજર આ લશ્કરી સહયોગ પર છે, કારણ કે તેનાથી દક્ષિણ એશિયાના સુરક્ષા સમીકરણો બદલાઈ શકે છે.