વર્ષ 2026નું અંતિમ ચંદ્રગ્રહણ 28 ઓગસ્ટ, શુક્રવારે થવા જઈ રહ્યું છે. આ એક ઊંડું આંશિક ચંદ્રગ્રહણ હશે, જેમાં ચંદ્રનો લગભગ 96% ભાગ પૃથ્વીના પડછાયામાં ઢંકાઈ જશે. ભારતીય સમય મુજબ ગ્રહણ સવારે 8:04 વાગ્યે શરૂ થશે, સવારે 9:43 વાગ્યે પરાકાષ્ઠાએ પહોંચશે અને સવારે 11:21 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. જોકે, આ ગ્રહણ ભારતમાં દેખાશે નહીં, કારણ કે તે સમયે ચંદ્ર ક્ષિતિજની નીચે હશે. આ ગ્રહણ મુખ્યત્વે અમેરિકા, યુરોપ અને આફ્રિકા ખંડના વિવિધ દેશોમાં સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાશે.
28 ઓગસ્ટના રોજ શ્રાવણ પૂર્ણિમા એટલે કે રક્ષાબંધનનો તહેવાર પણ છે. ગ્રહણ અને તહેવાર એક જ દિવસે હોવાથી ઘણા લોકોના મનમાં સૂતક કાળ અને પૂજા-પાઠને લઈને પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. ધાર્મિક અને જ્યોતિષીય માન્યતા અનુસાર, ગ્રહણ જ્યાં દેખાય છે ત્યાં જ સૂતક કાળ માન્ય ગણાય છે. ભારતમાં ગ્રહણ અદૃશ્ય હોવાથી સૂતક કાળ માન્ય રહેશે નહીં. તેથી રક્ષાબંધનની ઉજવણી પર કોઈ વિપરીત અસર પડશે નહીં. રાખડી બાંધવા માટેનો શુભ સમય સવારે 5:57 થી 9:48 વાગ્યા સુધીનો રહેશે, કારણ કે સૂર્યોદય પહેલાં જ ભદ્રા સમાપ્ત થઈ જશે.
જ્યોતિષીય ગણતરી મુજબ, આ ચંદ્રગ્રહણ કુંભ રાશિ અને શતભિષા નક્ષત્રમાં થશે. જ્યોતિષમાં ચંદ્ર મન અને ભાવનાઓનો કારક માનવામાં આવે છે, જ્યારે રાહુ માનસિક અસ્વસ્થતા અને ભ્રમનું પ્રતીક છે. આથી કુંભ રાશિ અને શતભિષા નક્ષત્રમાં જન્મેલા લોકોએ આ સમયગાળા દરમિયાન સાવધાની રાખવી અને માનસિક તણાવ ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જોકે, વ્યક્તિગત અસર દરેક વ્યક્તિની જન્મકુંડળીના ગ્રહ યોગો પર નિર્ભર કરે છે.
ખગોળશાસ્ત્રની દૃષ્ટિએ ચંદ્રગ્રહણ એ એક કુદરતી ઘટના છે. જ્યારે પૃથ્વી સૂર્ય અને ચંદ્રની વચ્ચે આવે છે, ત્યારે પૃથ્વીનો પડછાયો ચંદ્ર પર પડે છે. આંશિક ચંદ્રગ્રહણમાં ચંદ્રનો અમુક ભાગ જ પૃથ્વીના પડછાયામાં ઢંકાય છે. આ ઘટના વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ સંપૂર્ણપણે સમજાવી શકાય છે અને તેનાથી કોઈ ભય કે અંધશ્રદ્ધા રાખવાની જરૂર નથી.
જે દેશોમાં ગ્રહણ દેખાશે, ત્યાં લોકો પરંપરાગત રીતે ગ્રહણના 9 કલાગ પહેલાંથી સૂતક નિયમોનું પાલન કરી શકે છે. ગ્રહણ દરમિયાન ભગવાન શિવના 'ઓમ નમઃ શિવાય' મંત્રનો જાપ કરવો ફળદાયી માનવામાં આવે છે. ગ્રહણ પૂર્ણ થયા બાદ સ્નાન કરી, ઘરના મંદિરની સફાઈ કરી ઈષ્ટદેવની પૂજા કરવી જોઈએ. ચોખા, લોટ, દાળ કે ઋતુગત ફળોનું દાન કરવું શુભ ગણાય છે. જોકે, ભારતમાં આ ગ્રહણ દેખાતું ન હોવાથી અહીં આ નિયમોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય નથી. લોકો આનંદથી રક્ષાબંધનનો તહેવાર ઉજવી શકે છે અને કોઈપણ પ્રકારની દહેશત રાખવાની જરૂર નથી.
ભારતીય સમય મુજબ ગ્રહણ સવારે શરૂ થતું હોવાથી તે દિવસભર ચાલશે, પરંતુ ચંદ્ર દેખાશે નહીં. ખગોળીય ગણતરી પ્રમાણે ગ્રહણનો આંશિક તબક્કો 8:04 વાગ્યે શરૂ થશે, પરંતુ ભારતમાં ચંદ્ર આથમી ચૂક્યો હોવાથી તે જોઈ શકાશે નહીં. આ ઘટનાને સમજવા માટે વિજ્ઞાન અને ધાર્મિક માન્યતાઓ વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ આ એક સામાન્ય ખગોળીય ઘટના છે, જ્યારે ધાર્મિક દૃષ્ટિએ તેને એક વિશેષ અવસર તરીકે જોવામાં આવે છે.