કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 8મા પગાર પંચની રચનાની ચર્ચા ચાલી રહી છે. હાલમાં 7મા પગાર પંચની ભલામણો અમલમાં છે, જે 2016થી લાગુ કરવામાં આવી હતી. સરકારી કર્મચારીઓ અને નિવૃત્ત લોકોમાં આગામી પગાર પંચને લઈને ભારે અપેક્ષાઓ છે. આ લેખમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને HRA (હાઉસ રેન્ટ અલાઉન્સ)માં સંભવિત વધારાની ગણતરી સમજાવવામાં આવી છે.
પગાર પંચ એ કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને નિવૃત્ત વ્યક્તિઓના પગાર, ભથ્થાં અને પેન્શનમાં સુધારા માટે રચાયેલી સમિતિ છે. 7મા પગાર પંચની ભલામણો મુજબ લઘુતમ પગાર 18,000 રૂપિયા અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 2.57 રાખવામાં આવ્યું હતું. હવે 8મા પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વધારીને 3.0 અથવા 3.5 કરવાની માંગણી થઈ રહી છે.
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર શું છે? તે મૂળ પગારમાં ગુણાકાર કરીને નવો પગાર નક્કી કરે છે. દાખલા તરીકે, જો કોઈ કર્મચારીનો મૂળ પગાર 18,000 છે અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 2.57 છે, તો નવો પગાર 18,000 × 2.57 = 46,260 થાય છે. જો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વધારીને 3.0 કરવામાં આવે તો 18,000 × 3.0 = 54,000 થાય છે.
HRA એ ભથ્થું છે જે કર્મચારીને મકાન ભાડા માટે આપવામાં આવે છે. HRA શહેરની કેટેગરી પ્રમાણે બદલાય છે. 7મા પગાર પંચમાં HRA નીચે મુજબ નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો:
X શ્રેણી (મોટા શહેરો): 24%
Y શ્રેણી (નાના શહેરો): 16%
Z શ્રેણી (ગ્રામીણ): 8%
8મા પગાર પંચમાં HRAમાં વધારો થવાની સંભાવના છે. કેટલાક અહેવાલો અનુસાર X શ્રેણીમાં 30%, Y શ્રેણીમાં 20% અને Z શ્રેણીમાં 10% HRA આપવાની ભલામણ કરી શકાય છે. જો લઘુતમ પગાર 54,000 થાય તો X શ્રેણીમાં HRA 54,000 × 30% = 16,200 રૂપિયા થાય છે, જે હાલના 46,260 × 24% = 11,102 રૂપિયા કરતાં નોંધપાત્ર વધારે છે.
લેવલ મુજબ ગણતરી સમજવા માટે આપણે લેવલ 1, લેવલ 3 અને લેવલ 5ના ઉદાહરણો જોઈએ. લેવલ 1 માટે મૂળ પગાર 18,000 છે. હાલમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 2.57 લાગુ કરતાં 46,260 થાય છે. જો નવું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 3.0 લાગુ થાય તો 54,000 થાય છે. લેવલ 3 માટે મૂળ પગાર 21,700 છે. હાલમાં 21,700 × 2.57 = 55,769 થાય છે. નવા ફિટમેન્ટ ફેક્ટર સાથે 21,700 × 3.0 = 65,100 થશે.
આ ગણતરીઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને HRAમાં વધારો કર્મચારીઓના પગારમાં મોટો સુધારો લાવી શકે છે. જો કે, આ તમામ આંકડા અનુમાન પર આધારિત છે. 8મા પગાર પંચની રચના બાદ જ અધિકૃત ભલામણો જાહેર કરવામાં આવશે. સરકારે ગત વર્ષે સંસદમાં જણાવ્યું હતું કે 8મા પગાર પંચની રચના થવાની છે, પરંતુ તેની સત્તાવાર જાહેરાત હજુ થઈ નથી.
નિષ્કર્ષમાં, કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને નિવૃત્ત વ્યક્તિઓ માટે 8મું પગાર પંચ એક મહત્વપૂર્ણ બાબત છે. ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને HRAમાં થનારો વધારો તેમના આર્થિક જીવનમાં સુધારો લાવી શકે છે. સરકારની સત્તાવાર જાહેરાત આવે ત્યાં સુધી, આ ગણતરીઓ માત્ર અનુમાન છે. વાચકોને વિનંતી છે કે તેઓ આ માહિતીને સંદર્ભ સાથે જોશે.