કેન્દ્ર સરકારે 8મા પગાર પંચની રચનાની જાહેરાત કરી છે. આ પંચ લગભગ 50 લાખ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને 65 લાખ પેન્શનર્સના પગાર અને પેન્શનમાં સુધારો કરશે. 7મો પગાર પંચ 2016માં લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં લઘુત્તમ પગાર 18,000 રૂપિયા અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 2.57 નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. હવે 8મા પંચમાં શું ફેરફાર થશે તે અંગે નિષ્ણાતો અને સરકારી સૂત્રો તરફથી અનેક સંભાવનાઓ વ્યક્ત થઈ રહી છે. અહીં 5 મુખ્ય ફેરફારોની ચર્ચા કરવામાં આવી છે, જે 7મા પંચથી અલગ હોઈ શકે છે.
1. ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં વધારો: 7મા પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 2.57 હતું, જેના કારણે લઘુત્તમ પગાર 18,000 રૂપિયા નક્કી થયો હતો. હવે એવી માંગ કરવામાં આવી રહી છે કે 8મા પંચમાં આ ફેક્ટર વધારીને 2.86 કે તેથી વધુ કરવામાં આવે. જો આમ થાય, તો લઘુત્તમ પગાર સીધો 18,000થી વધીને 26,000 કે તેથી વધુ થઈ શકે છે. જોકે, આ આંકડો અંતિમ નથી; પંચના તથ્યો નક્કી કર્યા બાદ જ સ્પષ્ટતા થશે.
2. લઘુત્તમ પગાર અને પેન્શનમાં સુધારો: 7મા પંચે લઘુત્તમ પગાર 18,000 રૂપિયા નક્કી કર્યો હતો, જ્યારે લઘુત્તમ પેન્શન 9,000 રૂપિયા હતું. 8મા પંચમાં આ રકમ વધારવાની શક્યતા છે. કર્મચારી સંગઠનો લઘુત્તમ પગાર 26,000 અને લઘુત્તમ પેન્શન 13,000 રૂપિયા કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. આ પંચની ભલામણો આર્થિક પરિસ્થિતિ અને ફુગાવાને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી થશે.
3. વેતન માળખું અને ગ્રેડ પેમાં ફેરફાર: 7મા પંચે પગાર મેટ્રિક્સ બનાવ્યું અને ગ્રેડ પે સિસ્ટમ ચાલુ રાખી હતી. 8મા પંચમાં વેતન માળખાને સરળ બનાવવા, જૂના ગ્રેડ પેમાં ફેરફાર કરવા અને કાર્યક્ષમતા આધારિત પગાર બેન્ડ રજૂ કરવાની ચર્ચા છે. માનવ સંસાધન નિષ્ણાતો માને છે કે સરકાર પ્રદર્શન સાથે જોડાયેલ પગાર વ્યવસ્થા તરફ આગળ વધી શકે છે, જેથી ઉત્પાદકતા વધે.
4. ભથ્થાં અને હાઉસ રેન્ટ અલાઉન્સ (HRA)માં ફેરફાર: 7મા પંચમાં HRA અને અન્ય ભથ્થાંઓમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા. 8મા પંચમાં જીવન ખર્ચ અને આવાસના ભાવને ધ્યાનમાં રાખીને HRAના દરો વધારવાની શક્યતા છે. ઉપરાંત, મહંગાઈ ભથ્થું (DA) 7મા પંચની જેમ વાર્ષિક બે વાર વધે તેવી અપેક્ષા છે. કેટલાક સૂત્રો અનુસાર, DAને પગારમાં મર્જ કરવાની પણ દરખાસ્ત આવી શકે છે, જેના કારણે પગારમાં એકસાથે મોટો ઉછાળો આવી શકે છે.
5. પેન્શન અને સરકારી યોજનાઓમાં સહયોગ: 8મા પગાર પંચથી રાષ્ટ્રીય પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) અને જૂની પેન્શન યોજના (OPS) વચ્ચે સંતુલન સાધવાની અપેક્ષા છે. કર્મચારી સંગઠનો OPS ફરી શરૂ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે સરકાર NPS અને નવી યુનિફાઇડ પેન્શન સ્કીમ (UPS) તરફ આગળ વધી રહી છે. 8મા પંચમાં આ અંગે મોટા નિર્ણયો આવી શકે છે, જેની સીધી અસર કર્મચારીઓના ભાવિ પર પડશે.
એ નોંધવું અગત્યનું છે કે 8મા પગાર પંચની ભલામણો આગામી બે-ત્રણ વર્ષમાં સરકારને સોંપવામાં આવશે. આ ભલામણો દેશની આર્થિક સ્થિતિ, ફુગાવા, ઉત્પાદકતા અને સરકારી નાણાં પરના બોજને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવશે. આથી ઉપરોક્ત મુદ્દાઓ હાલમાં સંભવિત માનવામાં આવે છે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય પંચના સભ્યો અને કેન્દ્ર સરકાર જ કરશે.
કર્મચારીઓ અને પેન્શનર્સ માટે આ સમાચાર મહત્વપૂર્ણ છે. જેમ જેમ પંચની શરતો અને કાર્યક્ષેત્ર સ્પષ્ટ થશે, તેમ તેમ વધુ વિગતો સામે આવશે. આ તમામ વિકાસ પર નજર રાખવા જેવી છે.