ભારત સરકારના દૂરસંચાર વિભાગ (DoT) દ્વારા મોબાઇલ કનેક્શનના નિયમોમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. આજથી એવા ગ્રાહકો સામે કડક કાર્યવાહી શરૂ થઈ છે, જેમના નામે 9થી વધુ સિમ કાર્ડ સક્રિય છે. આ નિયમ લાંબા સમયથી અસ્તિત્વમાં હતો, પરંતુ હવે તેનો અમલ સખત રીતે કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ પગલાનો હેતુ ફ્રોડ અને સાયબર ક્રાઇમમાં સિમ કાર્ડના દુરુપયોગને રોકવાનો છે.
દૂરસંચાર નિયમો અનુસાર, કોઈ પણ વ્યક્તિ તેના નામે વધુમાં વધુ 9 મોબાઇલ કનેક્શન રાખી શકે છે. આ મર્યાદા ભારતના ટેલિગ્રાફ એક્ટ અને લાઇસન્સ શરતો હેઠળ નક્કી કરવામાં આવી છે. જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે આથી વધુ સિમ કાર્ડ હશે, તો તેના વધારાના કનેક્શન કાપી નાખવામાં આવશે. દૂરસંચાર વિભાગે આ માટે નવું પોર્ટલ અને મોબાઇલ એપ પણ ઉપલબ્ધ કરાવ્યું છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, દેશમાં હજુ પણ લાખો લોકો તેમના નામે 9થી વધુ સિમ કાર્ડ ધરાવે છે. આમાંના ઘણા સિમ કાર્ડ બિનઉપયોગી છે, જ્યારે કેટલાક લોકો અન્યના નામે લીધેલા હોય છે. આવા સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓમાં થવાની શક્યતા રહે છે. સરકારે આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી લઈને આજથી નિયમોનું કડક પાલન કરાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.
જે લોકોને પોતાના નામે કેટલા સિમ કાર્ડ છે તે જાણવું છે, તેઓ 'સંચાર સાથી' પોર્ટલ (sancharsaathi.gov.in) પર જઈને તપાસ કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, દૂરસંચાર વિભાગની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર પણ આ સુવિધા મળશે. વપરાશકર્તાએ પોતાનો મોબાઇલ નંબર અને આધાર કાર્ડની વિગતો આપવાની રહેશે. તપાસમાં જાણવા મળશે કે તેમના નામે કેટલા સિમ કાર્ડ સક્રિય છે.
જો કોઈ વ્યક્તિને તેના નામે 9થી વધુ સિમ કાર્ડ મળે, તો તેણે તરત જ નજીકના ટેલિકોમ સર્વિસ પ્રોવાઇડરની દુકાન પર જઈને અથવા ઓનલાઇન ફોર્મ ભરીને વધારાના સિમ નંબરો બંધ કરાવવા જોઈએ. જે સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ થતો નથી, તેને તાત્કાલિક ડિસ્કનેક્ટ કરાવવો હિતાવહ છે. જો સમયસર આમ નહીં કરવામાં આવે, તો દૂરસંચાર વિભાગ પોતાની કાર્યવાહી દ્વારા નંબરો બંધ કરી શકે છે.
નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ પર દંડની જોગવાઈ પણ છે. હાલમાં દંડની રકમ ટેલિકોમ કંપનીઓ નક્કી કરે છે, પરંતુ નવા નિયમો હેઠળ સરકારી સ્તરે પણ દંડ લાદવામાં આવી શકે છે. આ ઉપરાંત, ખોટી માહિતી આપીને સિમ કાર્ડ મેળવવા પર ફોજદારી કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.
નિષ્ણાંતોના મતે, આ નિયમ સામાન્ય નાગરિકો માટે પરેશાનીનો વિષય નથી, કારણ કે મોટાભાગના લોકો પાસે 2થી 3 સિમ કાર્ડ જ હોય છે. સમસ્યા એ લોકો માટે છે જેમણે ઓળખના દુરુપયોગને કારણે અજાણતા તેમના નામે વધુ સિમ કાર્ડ રચાવી લીધા છે. આવા લોકોએ સંચાર સાથી પોર્ટલ પર અપીલ કરીને પોતાના નામે ન રહેલા સિમ નંબરોની જાણ કરવી જોઈએ.
દૂરસંચાર વિભાગનું પગલું ડિજિટલ ફ્રોડ અને સાયબર ક્રાઇમ ઘટાડવામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આજથી આ નિયમો સંપૂર્ણપણે અમલી બન્યા હોવાથી, દરેક સિમ કાર્ડ ધારકે પોતાના નામે ચાલતા તમામ નંબરોની ચકાસણી કરી લેવી જોઈએ અને જરૂર પડે તો તાત્કાલિક પગલાં લેવા જોઈએ. આ રીતે સરકાર અને નાગરિકોનો સહયોગ અસુરક્ષા ઘટાડવામાં સહાયરૂપ બનશે.